BÀI ĐỌC 1: Xh 34:4b-6,8-9
Bài trích sách Xuất hành.
Khi ấy, ông Mô-sê thức dậy và lên núi Xi-nai theo lệnh của Đức Chúa, tay mang hai bia đá. Đức Chúa ngự xuống trong đám mây và đứng đó với ông. Người xưng danh Người là Đức Chúa. Đức Chúa đi qua trước mặt ông và xướng: “Đức Chúa! Đức Chúa! Thiên Chúa nhân hậu và từ bi, hay nén giận, giàu nhân nghĩa và thành tín.”
Ông Mô-sê vội vàng phục xuống đất thờ lạy và thưa: “Lạy Chúa, nếu quả thật con được nghĩa với Chúa, thì xin Chúa cùng đi với chúng con. Dân này là một dân cứng đầu cứng cổ, nhưng xin Ngài tha thứ những lỗi lầm và tội lỗi của chúng con, và nhận chúng con làm cơ nghiệp của Ngài.”
Đó là Lời Chúa.

BÀI ĐỌC 2: 2Cr 13:11-13
Bài trích thư thứ hai của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Cô-rin-tô.
Thưa anh em, anh em hãy vui mừng và gắng nên hoàn thiện. Hãy khuyến khích nhau, hãy đồng tâm nhất trí và ăn ở thuận hoà. Như vậy, Thiên Chúa là nguồn yêu thương và bình an, sẽ ở cùng anh em. Anh em hãy hôn chào nhau cách thánh thiện. Mọi người thuộc dân thánh ở đây gửi lời chào anh em. Cầu chúc toàn thể anh em được đầy tràn ân sủng của Chúa Giê-su Ki-tô, đầy tình thương của Thiên Chúa, và ơn hiệp thông của Thánh Thần. A-men.
Đó là Lời Chúa.

TUNG HÔ TIN MỪNG x. Kh 1:8
Alleluia. Alleluia. Xin dâng lời tôn vinh chúc tụng Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, là Thiên Chúa đã có, hiện có và đang đến. Xin tôn vinh chúc tụng muôn đời.
Alleluia.


TIN MỪNG Ga 3:16-18
Tin mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Gio-an.
Khi ấy, Đức Giê-su nói với ông Ni-cô-đê-mô rằng: “Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi đã ban Con Một, để ai tin vào Con của Người thì khỏi phải chết, nhưng được sống muôn đời. Quả vậy, Thiên Chúa sai Con của Người đến thế gian, không phải để lên án thế gian, nhưng là để thế gian, nhờ Con của Người, mà được cứu độ. Ai tin vào Con của Người, thì không bị lên án; nhưng kẻ không tin, thì bị lên án rồi, vì đã không tin vào danh của Con Một Thiên Chúa.”
Đó là Lời Chúa.

 

Tiến sĩ George Weigel là thành viên cao cấp của Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công cộng Washington, và là người viết tiểu sử Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Ông vừa có bài viết nhan đề “The Peace We Can Make”, nghĩa là “Nền hòa bình mà chúng ta có thể kiến tạo”.

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Người ta thường nói rằng sự lặp lại là mẹ đẻ của việc học hỏi. Vì vậy, trước những cuộc tranh luận gần đây trong Giáo Hội Công Giáo về việc theo đuổi hòa bình ở Trung Đông và những nơi khác, cho phép tôi đăng lại, với một vài điều chỉnh nhỏ, một phần của bài báo từ hai mươi bốn năm trước.

Những luận điểm tôi đưa ra khi đó, theo tôi, vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay:

Trong thông điệp Ngày Hòa bình Thế giới năm 2002, Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã dạy một chân lý mà nhiều người Công Giáo dường như đã quên: đó là “hòa bình”, theo nghĩa cổ điển của Công Giáo, là vấn đề trật tự, trật tự được xây dựng thông qua luật pháp và chính trị.

Sau khi trích dẫn giáo huấn của Công đồng Vatican II rằng hòa bình là “kết quả của việc thiết lập trật tự đúng đắn mà Đấng Tác Thành Trời Đất đã ban cho xã hội loài người”, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II nhắc nhở chúng ta rằng “hòa bình trong trật tự” đã là khái niệm chuẩn mực về hòa bình trong Giáo Hội Công Giáo từ rất lâu. Như Đức Giáo Hoàng đã nói, hơn mười lăm thế kỷ trước, Thánh Augustinô đã lập luận rằng “hòa bình có thể và phải được xây dựng trong thế giới này là hòa bình trong trật tự đúng đắn—tranquillitas ordinis, sự yên bình trong trật tự”.

Từ Thành phố của Thiên Chúa của Thánh Augustinô cho đến giáo huấn của Giáo hoàng hiện đại, Công đồng Vatican II và Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo, khi Giáo Hội Công Giáo nói đến “hòa bình”, điều đó có nghĩa là “trật tự”—trật tự được xây dựng thông qua chính trị và pháp luật trên nền tảng công lý được soi sáng bởi lòng bác ái và tự do. …

“Hòa bình” có nhiều nghĩa. Có “hòa bình” đến từ mối quan hệ đúng đắn với Chúa: sự bình an của sự thanh thản nội tâm, một món quà của ân sủng. Có “hòa bình” trong viễn tượng của Tiên tri Isaia về “núi… của Chúa”, nơi “họ sẽ rèn gươm thành lưỡi cày, giáo mác thành liềm cắt tỉa; dân tộc này sẽ không giương cao gươm chống lại dân tộc kia, cũng sẽ không học chiến tranh nữa” (Is 2:4): đây là hòa bình của Vương quốc Thiên Chúa, một hòa bình do Chúa tạo dựng, chứ không phải do chúng ta.

Và rồi còn có “hòa bình” của trật tự. Đó là một loại hòa bình khiêm nhường hơn. Nó tồn tại song song với những tâm hồn tổn thương và những trái tim tan vỡ. Đó là một nền hòa bình mà trong đó những thanh kiếm vẫn còn đó, được tra vào vỏ hoặc được sử dụng để bảo vệ trật tự, nhưng chưa bị rèn thành lưỡi cày. Giáo Hội Công Giáo dạy rằng đây là hòa bình thực sự trong thế giới này, và nó có thể được xây dựng trong và giữa các quốc gia.

Chúng ta biết điều này qua kinh nghiệm, bởi vì đây là nền hòa bình mà chúng ta được hưởng trong các cộng đồng chính trị dân chủ. Không ai cho rằng tất cả người Mỹ đều sống thanh thản trong mối quan hệ đúng đắn với Chúa, hay đất nước chúng ta là một vùng không có xung đột. Tuy nhiên, Hoa Kỳ đang trong thời bình: nền hòa bình của một trật tự chính trị công bằng, một thành tựu không nhỏ đối với một xã hội gồm 350 triệu con người với sự đa dạng đáng kể về tôn giáo, chủng tộc, sắc tộc và triết học.

Tại sao chúng ta lại sống trong hòa bình? Thưa: Bởi vì chúng ta có những cách thức khác ngoài bạo lực quy mô lớn để giải quyết xung đột: luật pháp và chính trị, cơ quan lập pháp và tòa án, và sự tranh luận cởi mở trong một xã hội văn minh.

Một kiểu “hòa bình” tương tự cũng tồn tại ở những nơi trên thế giới đã quyết định sử dụng ngoại giao và luật pháp, chứ không phải vũ khí, làm công cụ để giải quyết những xung đột không thể tránh khỏi giữa các quốc gia. Một cuộc chiến giữa Pháp và Đức ngày nay là điều không thể tưởng tượng được.

Tại sao? Bởi vì người Pháp và người Đức đã trở thành thánh nhân ư? Không phải đâu. Bởi vì không còn xung đột giữa họ nữa ư? Khó mà tin được. Không phải thế, nhưng có một nền hòa bình thực sự trong một điểm nóng lịch sử của xung đột Âu Châu bởi vì một mạng lưới dày đặc các thể chế chính trị, pháp luật và kinh tế quốc tế đã tạo điều kiện cho người Pháp và người Đức giải quyết những khác biệt của họ bằng những cách thức khác. Đó là hòa bình của trật tự.

Hòa bình trong trật tự là nền hòa bình mà truyền thống lý luận đạo đức về chiến tranh chính nghĩa đã tìm cách khôi phục hoặc xây dựng kể từ khi Thánh Augustinô lần đầu tiên đề ra các nguyên tắc chiến tranh chính nghĩa vào đầu thế kỷ thứ năm. Do đó, thật là một sai lầm nghiêm trọng khi cho rằng truyền thống chiến tranh chính nghĩa và việc theo đuổi hòa bình bằng cách nào đó lại đối lập với nhau.

Hòa bình và trật tự là mục tiêu cuối cùng; truyền thống chiến tranh chính nghĩa đặt ra câu hỏi: Khi nào và bằng cách nào hòa bình và trật tự đó có thể được khôi phục hoặc xây dựng bằng việc sử dụng vũ lực một cách cân xứng và có chọn lọc? Chính mục tiêu hòa bình mới biện minh cho các phương tiện hành động quân sự.

Đó là lý do tại sao việc xác định mục tiêu có thể biện minh về mặt đạo đức mà việc sử dụng vũ lực hướng tới là một thành phần chính yếu trong những gì mà tư duy chiến tranh chính nghĩa yêu cầu các nhà lãnh đạo quốc gia. Chính định nghĩa đó đã bị thiếu trong cuộc phiêu lưu của chính quyền Trump ở Iran, trong đó mục tiêu dường như thay đổi với tốc độ chóng mặt.

Một nền hòa bình và trật tự ở vùng Vịnh Ba Tư sẽ như thế nào? Đó là câu hỏi quan trọng về chiến tranh chính nghĩa vẫn chưa có lời giải đáp.

---

Source:George Weigel

The Peace We Can Make

 

Kathleen N. Hattrup, trong bản tin ngày 30/05/2026 của tạp chí Aleteia, cho biết: Việc không tìm được câu trả lời cho câu hỏi thầm lặng – “Cuộc sống của tôi có ý nghĩa gì không?” – đang tạo ra sự trống rỗng và cô lập nội tâm, Đức Thánh Cha nói với một nhóm làm việc về sức khỏe tâm thần và giáo dục.

“Nhiều người trẻ sở hữu các thiết bị kỹ thuật ngày càng tinh vi, nhưng họ vẫn chật vật tìm kiếm ý nghĩa cho cuộc sống, hy vọng, yêu thương và thậm chí cả đau khổ,” Đức Giáo Hoàng Leo XIV nhận xét vào ngày 30 tháng 5 trong một cuộc họp về sức khỏe tâm thần của giới trẻ, kỹ thuật và sứ mệnh giáo dục.

Ngày 29 và 30 tháng 5, Casina Pio IV, trong Vườn Vatican, đã tổ chức cuộc gặp gỡ “Những tấm thiệp hy vọng cho một chương trình giáo dục khu vực: Sức khỏe tâm thần, Kỹ thuật kỹ thuật số và giáo dục”, một sáng kiến chung của Bộ Văn hóa và Giáo dục Vatican, Ủy ban Giáo hoàng về Mỹ Latinh và Tổ chức các quốc gia Ibero-Mỹ về Giáo dục, Khoa học và Văn hóa (OEI).

Đằng sau “rất nhiều khó khăn, sự cô đơn và sự yếu đuối về tâm lý”, Đức Giáo Hoàng nói bằng tiếng Tây Ban Nha, “thường ẩn chứa một câu hỏi thầm lặng: ‘Cuộc sống của tôi có ý nghĩa gì không? Liệu có một niềm hy vọng chắc chắn nào cho tương lai?’”

Những người tham dự, bao gồm nhiều Bộ trưởng Giáo dục từ Trung và Nam Mỹ, đã đóng góp ý tưởng cho bức tông thư do Đức Giáo Hoàng Leo XIV ban hành ngày 28 tháng 10 năm 2025 về giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo. Được công bố nhân kỷ niệm 60 năm Tuyên ngôn Giáo dục trọng đại của Công đồng Vatican II, bức thư năm 2025 này phác thảo sứ mệnh của trường học Công Giáo trong một môi trường phân mảnh, khuyến nghị chúng ta nên tránh “nỗi sợ kỹ thuật”, nhưng cũng nhấn mạnh việc sử dụng và mục đích của các kỹ thuật kỹ thuật số mới.

Bức thư cũng kêu gọi việc tạo ra một “chòm sao giáo dục toàn cầu”, một sự mở rộng của Hiệp ước Giáo dục Toàn cầu do Đức Giáo Hoàng Phanxicô thiết lập năm 2020.

Trong bối cảnh đó, Đức Giáo Hoàng Leo lưu ý: Mỗi nền văn hóa đều tìm thấy ý nghĩa trong việc quan sát các chòm sao. Mỗi nền văn hóa được kêu gọi hợp tác để vạch ra một con đường chung, làm sâu sắc thêm nhận thức về việc thuộc về một gia đình nhân loại duy nhất.

Nhận thức về di sản văn hóa vĩ đại này có thể giúp chúng ta giải quyết một trong những hình thức nghèo đói lớn nhất của thời đại chúng ta: sự mất mát các chòm sao nội tâm.

Dệt nên một cuộc sống tươi đẹp

Tiếp đón các đại biểu tham dự hội nghị tại Cung điện Tông đồ, vị cựu truyền giáo và giám mục ở Peru, người bắt đầu bằng việc nói rằng châu Mỹ Latinh “rất sâu đậm trong trái tim tôi”, đã so sánh giáo dục với những sản phẩm dệt thủ công thường được sản xuất trên lục địa đó. Với vô số sợi chỉ và màu sắc rực rỡ, [các sản phẩm dệt thủ công] dạy chúng ta rằng không một sợi chỉ nào đủ sức tự tạo nên thiết kế. Chỉ có sự dệt may kiên nhẫn mới tạo ra vẻ đẹp và sức mạnh. Mỗi sợi chỉ giữ nguyên màu sắc riêng, nhưng lại mang ý nghĩa trong một tổng thể rộng lớn hơn.

Ngày nay, giáo dục cũng được kêu gọi tự khám phá lại chính mình theo cách này: không phải là sự xây dựng những cá tính riêng lẻ, cũng không phải là sự truyền đạt kỹ năng đơn thuần, mà là nghệ thuật dệt nên sự gắn kết.

Ngài cảnh báo chống lại việc thu hẹp con người thành "hiệu suất, tiêu thụ, hay một con số thống kê", vì đây là nguyên nhân gây ra "nỗi đau khổ nội tâm sâu sắc".

Vọng lại những gì ngài đã nói với những người trẻ châu Âu tại trường đại học lớn nhất lục địa này, Đức Thánh Cha than thở: Nhiều người trẻ ngày nay sống dưới ách áp bức của kỳ vọng và hiệu suất, đắm chìm trong sự cạnh tranh điên cuồng tạo ra lo lắng, sợ hãi không đủ tốt và mất phương hướng.

Vì lý do này, chúng ta không thể tiếp cận vấn đề sức khỏe tâm thần chỉ như một vấn đề lâm sàng hoặc kỹ thuật. Chắc chắn, những đóng góp của khoa học, tâm lý học, y học và khoa học thần kinh là không thể thiếu. Nhưng chúng ta cũng tin rằng con người có thể sống một cách chân thực – và vượt qua rất nhiều yếu đuối nội tâm – trong một chân trời ý nghĩa. Khi chân trời này tối sầm lại, sự trống rỗng nội tâm, sự cô lập và tuyệt vọng sẽ gia tăng.

Mặt khác, khi một người khám phá ra rằng cuộc sống của họ có giá trị, rằng họ được yêu thương, được chờ đợi và được kêu gọi đến một nhiệm vụ trong thế giới, thì hy vọng được sinh ra. Và hy vọng không phải là một ảo tưởng ngây thơ: đó là một sức mạnh tinh thần duy trì sự sống, ngay cả trong những khoảnh khắc khó khăn nhất.

Giới trẻ cần một "đời sống nội tâm", Đức Giáo Hoàng gợi ý, nói rằng có thể kết nối kỹ thuật số, nhưng vẫn bị ngắt kết nối với người khác và thậm chí cả chính mình.

Nuôi dưỡng đời sống nội tâm có nghĩa là giúp các thế hệ trẻ khám phá lại sự tĩnh lặng, suy gẫm, khả năng đặt câu hỏi, chiều sâu của các mối quan hệ và sự cởi mở với điều siêu việt. Để lắng nghe tâm hồn, người ta phải mài sắc thính giác của mình, vì tiếng nói của nó không phải là tiếng hét, mà là tiếng thì thầm.

 

Fionn Shiner, trong bản tin ngày 30 tháng 5 năm 2026 của tạp chhi1 Crux, cho hay: Đức Giáo Hoàng Leo XIV dự kiến sẽ đến thăm Tây Ban Nha vào đầu tháng 6 năm nay. Tuy nhiên, thời kỳ Tây Ban Nha là thành trì của Công Giáo đã qua từ lâu.

Tháng Tư năm ngoái, Tổng Giám mục Luis Argüello của Valladolid, chủ tịch Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha, đã phát biểu tại lễ khai mạc phiên họp toàn thể của các giám mục: “Thời kỳ mà chúng ta nói: Tôi là người Công Giáo vì tôi sinh ra ở Tây Ban Nha đã qua rồi, đã được định đoạt trong nhiều thế kỷ.”

Đối với một quốc gia từ nhiều thế kỷ nay được coi là trung tâm Công Giáo, nơi truyền bá Ki-tô giáo ở Nam Mỹ và sản sinh ra những vị thánh như Thánh Ignatius Loyola, Thánh Teresa Avila và Thánh Dominic, đây là một sự thừa nhận đáng chú ý.

Theo Khảo sát Tôn giáo và Niềm tin ở Tây Ban Nha năm 2025, do Tổ chức Đa nguyên và Chung sống công bố, chỉ có 46% dân số tự nhận mình là người Công Giáo và 37% tin vào Chúa.

Đồng thời, 64% số người được khảo sát tin vào “năng lượng”, trong khi 42% tin vào chiêm tinh học và 37% tin vào luân hồi.

Vậy: điều gì đã xảy ra?

Rafael Ruiz Andrés, trợ lý giáo sư xã hội học tại Khoa Khoa học Chính trị và Xã hội học của Đại học Complutense Madrid, và là chuyên gia về thế tục hóa, nói với Crux Now rằng nguyên nhân của điều này rất đa diện.

Ông nói rằng quá trình hiện đại hóa có thể bắt nguồn từ thế kỷ 19, khi “hai Tây Ban Nha” bắt đầu xuất hiện, một “gắn bó với Công Giáo”, và một “trong đó một tầm nhìn khác về Tây Ban Nha nên như thế nào bắt đầu hình thành”.

Mặc dù chế độ Franco đã cố gắng ngăn chặn điều này, ông nói, “Từ những năm 1960 trở đi, Tây Ban Nha đã hiện đại hóa rất nhanh chóng”.

“Cũng như ở các nước Tây Âu khác, quá trình hiện đại hóa đó đã mang lại sự thay đổi rất triệt để về văn hóa, đạo đức, các mối quan hệ tình dục và tình cảm, và cả tôn giáo. Kể từ những năm 1960 — ban đầu diễn ra chậm rãi cho đến cuối thế kỷ 20, và sau đó rất nhanh chóng — Tây Ban Nha, theo một cách nào đó, đã chứng kiến các bộ phận lớn dân số mất đi sự gắn bó với Công Giáo”, ông nói.

Ông cũng nói rằng đã có một “sự đổ vỡ lớn trong việc truyền đạt đức tin giữa các thế hệ”, có nghĩa là “cha mẹ ngày càng ngừng truyền lại đức tin cho con cái của họ”.

Trong cái rủi có cái may.

Trớ trêu thay, theo Ruiz Andrés, vì quá trình thế tục hóa ở Tây Ban Nha diễn ra triệt để, điều này có nghĩa là Đức Giáo Hoàng Leo có thể sẽ được chào đón nồng nhiệt hơn so với Đức Giáo Hoàng Benedict XVI khi ngài đến thăm Tây Ban Nha vào các năm 2006, 2010 và 2011.

Vì ông tin rằng Tây Ban Nha hiện nay đã là một quốc gia hậu thế tục, “tôn giáo không còn bị coi là mối đe dọa hay điều gì đó tiêu cực nữa”, ông nói.

“Khi Đức Benedict XVI đến thăm, tôi nhớ tất cả những tranh cãi xung quanh chuyến thăm của ngài. Nghịch lý thay, đó là một xã hội Công Giáo hơn, nhưng lại có nhiều xung đột hơn. Có những phong trào chống giáo sĩ mạnh mẽ và sự phản đối mạnh mẽ mỗi khi một vị giáo hoàng đến”, ông nói thêm.

“Xã hội có thể phản ứng với sự thờ ơ hoặc một chút tò mò, nhưng không có sự phản đối lớn nào đối với việc một vị giáo hoàng đến thăm”, ông nói với Crux Now.

Điều này cũng được lặp lại khi Crux Now gần đây đã nói chuyện với một tình nguyện viên 65 tuổi, Santi Canela, tại nơi trú ẩn cho người vô gia cư mà Đức Giáo Hoàng Leo dự kiến sẽ đến thăm ở Barcelona. Ông nói rằng thành phố Catalan sẽ đón tiếp chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng “với sự tò mò hơn là lòng sùng kính”.

Dấu hiệu của hy vọng?

Giống như ở các nước phương Tây khác như Anh, Pháp và Hoa Kỳ, người ta đã nói nhiều về cái gọi là sự hồi sinh của Công Giáo trong giới trẻ Tây Ban Nha.

Phong trào này đã khiến Argüello nói vào tháng 11 năm ngoái: “Có những dấu hiệu cho thấy Công Giáo đang thịnh hành, hay nói cách khác, đó là sự trở lại với những nguyên tắc tâm linh tưởng chừng như đã bị loại bỏ”.

Bằng chứng cho điều này chủ yếu là những câu chuyện kể lại.

Đó là sự thành công của bài hát Lux của Rosalía, với hình ảnh nữ ca sĩ mặc trang phục nữ tu trên bìa đĩa và có nhiều lời bài hát lấy cảm hứng từ tôn giáo; bộ phim đoạt giải Los Domingos về một cô gái trẻ gia nhập tu viện; và việc trao tặng Giải thưởng Công chúa xứ Asturias cho nhà triết học Công Giáo Byung-Chul Han.

Hơn nữa, gần đây nhà văn và trí thức trẻ nổi tiếng Ernesto Castro đã trở lại Công Giáo.

Cũng có dữ liệu sơ bộ cho điều này. Báo cáo Thanh niên Tây Ban Nha năm 2026 của Quỹ SM, dựa trên dữ liệu năm 2025, cho biết 45% thanh niên từ 15 đến 29 tuổi tự nhận mình là người Công Giáo. Năm 2020, con số này là 31.6%.

Theo Khảo sát về Xu hướng Xã hội của Trung tâm Nghiên cứu Xã hội học, 34% thanh niên từ 18 đến 24 tuổi và 38% thanh niên từ 25 đến 34 tuổi tự nhận mình là người Công Giáo.

“Tôi nghĩ những diễn biến này rất quan trọng về mặt số lượng, nhưng thậm chí còn quan trọng hơn về mặt chất lượng,” Ruiz Andrés nói vì “nó cho thấy vấn đề tôn giáo và tâm linh đang quay trở lại.”

“Bởi vì bất chấp quá trình thế tục hóa, tôn giáo vẫn là những tác nhân quan trọng trong xã hội. Cũng bởi vì chúng ta đang sống trong một thế giới mong manh, dễ bị tổn thương, bất ổn và không an toàn hơn nhiều so với hai mươi năm trước. Điều đó thường khiến mọi người đặt ra những câu hỏi về sự hiện hữu và có thể dẫn đến sự suy gẫm về tâm linh hoặc tôn giáo,” ông nói thêm.

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Ecclesia, ĐC Argüello thừa nhận rằng Giáo hội ở Tây Ban Nha “hiện đang trải qua sự căng thẳng giữa việc quản lý di sản phi thường được thừa hưởng từ truyền thống Công Giáo và việc truyền bá Tin Mừng cho nhiều người có kiến thức tối thiểu về ý nghĩa của Tin Mừng.”

Ruiz Andrés còn đi xa hơn và nói rằng Giáo hội ở Tây Ban Nha đã “bị bất ngờ” trước quá trình thế tục hóa nhanh chóng trong vài thập niên qua, và rằng “Giáo Hội Công Giáo có lẽ đã quá bị mắc kẹt bởi ký ức về việc từng là nhân tố trung tâm trong xã hội Tây Ban Nha.”

“Giáo hội đã có sự thống trị và bá quyền to lớn trong xã hội Tây Ban Nha cho đến gần đây. Rất nhiều người trong Giáo hội vẫn mong đợi mọi người quay trở lại, hoặc vẫn đề xuất những hình thức đời sống tôn giáo được thiết kế cho một xã hội vẫn còn Công Giáo, mặc dù thực tế là xã hội đó ngày càng không còn như vậy nữa," ông nói.

Giáo sư nhấn mạnh sức mạnh của các phong trào giáo dân ở Tây Ban Nha, như Hakuna, Effetá và Opus Dei, như bằng chứng về một Giáo hội đang thay đổi, và cũng cho rằng sự gia tăng nhập cư từ Mỹ Latinh, vốn nhìn chung có xu hướng sùng đạo hơn, cũng có thể ảnh hưởng đến tương lai của Công Giáo Tây Ban Nha.

"Chúng ta đang thấy rằng Công Giáo ở Tây Ban Nha không chỉ đang phát triển phần nào, mà còn trở nên sôi động và tràn đầy năng lực hơn," ông nói.

Liệu chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo có phải là chất xúc tác cho sự phát triển của Công Giáo ở Tây Ban Nha hay không, chỉ thời gian mới trả lời được. Điều chắc chắn là chuyến đi của ngài sẽ tạo ra một tác động đáng kể. Và có lẽ một số người Tây Ban Nha tò mò, theo chủ nghĩa hậu thế tục sẽ khám phá ra điều gì đó ở vị Giáo hoàng để lại ấn tượng lâu dài trong cuộc sống của họ.

 

Chính quyền Trump đã tung ra một “bản đồ bắt giữ người ngoài hành tinh” với hình ảnh và lời lẽ so sánh những người nhập cư sống bất hợp pháp trong nước với người ngoài hành tinh.

Daniel Payne, trong bản tin ngày 30 tháng 5 năm 2026 của EWTNNews, cho biết: Các giám mục Hoa Kỳ đang nhắc lại lời kêu gọi của họ về việc đối xử với người nhập cư ở Hoa Kỳ một cách có phẩm giá khi chính quyền Trump phát động một chiến dịch so sánh những người nhập cư sống bất hợp pháp trong nước với người ngoài hành tinh.

Nhà Trắng vào ngày 28 tháng 5 đã ra mắt trang web của chính phủ “Aliens.gov”, một trang web theo phong cách khoa học viễn tưởng cổ điển tuyên bố rằng chính phủ đã “giữ bí mật được bảo vệ nghiêm ngặt” về “người ngoài hành tinh” và một “cuộc xâm lược” trong nhiều thập niên.

Trang web này bắt chước phong cách khoa học viễn tưởng, với kiểu chữ sans serif đậm, hình học, màu xanh neon và đen, giống như những áp phích phim thập niên 1950 dùng để quảng cáo các bộ phim khoa học viễn tưởng thời Chiến tranh Lạnh có những sinh vật ngoài hành tinh quái dị.

“Người ngoài hành tinh đã đi lại giữa chúng ta, sống trong khu phố của chúng ta và tương tác với chúng ta trong cuộc sống hàng ngày,” trang web tuyên bố, cho rằng “người ngoài hành tinh” đã “mua sắm ở cùng một cửa hàng, tham dự cùng lớp học với con cái chúng ta và sống cuộc sống dường như bình thường như con người.”

Quảng bá “bản đồ bắt giữ người ngoài hành tinh” về các trung tâm giam giữ người nhập cư trên khắp đất nước, trang web này thẳng thừng tuyên bố rằng những người không có tư cách pháp lý “không thuộc về nơi này.”

Trang web kêu gọi khách truy cập “báo cáo những người ngoài hành tinh khả nghi” cho “đường dây nóng của ICE.”

Theo luật pháp Hoa Kỳ, kiểu nói “người ngoài hành tinh” là một phân loại pháp lý chính thức có nghĩa là một người không phải là công dân hoặc người quốc tịch Hoa Kỳ, một định nghĩa xuất hiện trong Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch và được sử dụng trong các đạo luật, quy định và phán quyết của tòa án.

Các giám mục cho rằng phẩm giá và an ninh quốc gia “không mâu thuẫn” với nhau.

Người nhập cư từ lâu đã bị miêu tả thông qua các phép ẩn dụ trong văn hóa Mỹ, từ những bức tranh biếm họa chính trị thế kỷ 19 miêu tả những người nhập cư gốc Ireland, Ý và Trung Quốc như những con quái vật hoặc sinh vật hạ đẳng, đến những lời lẽ hiện đại coi các nhóm người di cư là “kẻ xâm lược”, “sự xâm nhập” hoặc những thứ gì đó khác biệt với con người hoàn chỉnh.

Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ (USCCB) đã than phiền về “tình trạng tranh luận đương thời và sự phỉ báng người nhập cư” trong một thông điệp đặc biệt vào tháng 11 năm 2025.

Vào tháng 2, các giám mục đã lên án kế hoạch của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) nhằm tăng cường sức chứa của các trung tâm giam giữ người di cư trên khắp nước Mỹ. Chính phủ hồi đầu năm nay đã cho biết sẽ chi khoảng 38 tỷ đô la để tăng cường không gian giam giữ.

Giám mục Brendan Cahill của Victoria, Texas, chủ tịch ủy ban nhập cư của các giám mục, đã gọi kế hoạch này là “vô cùng đáng lo ngại” vào thời điểm đó. “Việc giam giữ hàng ngàn gia đình trong những nhà kho khổng lồ nên là một thách thức đối với lương tâm của mỗi người Mỹ,” vị giám mục nói.

Khi được hỏi về chiến dịch “người hành tinh” mới của chính phủ vào ngày 29 tháng 5, người phát ngôn của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB), Chieko Noguchi, nói với EWTN News rằng các giám mục đã “liên tục lên án việc phỉ báng người nhập cư và những lời lẽ phi nhân tính, đồng thời luôn ủng hộ việc cải cách có ý nghĩa luật và thủ tục nhập cư của quốc gia chúng ta.”

“Họ cũng nhiều lần khẳng định rằng phẩm giá con người và an ninh quốc gia không hề mâu thuẫn,” bà nói, chỉ vào thông điệp đặc biệt của các giám mục.

Các giám mục vào thời điểm đó cho biết họ “phản đối việc trục xuất hàng loạt người một cách bừa bãi,” và các vị giám mục cầu nguyện “cho sự chấm dứt những lời lẽ phi nhân tính và bạo lực, dù nhắm vào người nhập cư hay lực lượng thực thi pháp luật.”

Vào tháng Hai, các giám mục đã kêu gọi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ duy trì chính sách hiến pháp của Hoa Kỳ về “quyền công dân theo nơi sinh”, theo đó bất cứ cá nhân nào sinh ra trên đất Mỹ đều được coi là công dân Mỹ.

Vụ tranh chấp trước tòa bắt nguồn từ việc ông Trump hồi tháng 1 năm 2025 ký sắc lệnh quy định rằng trẻ em sinh ra từ cha mẹ nhập cư bất hợp pháp không được hưởng quyền công dân Mỹ.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV — vị giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử xuất thân từ Hoa Kỳ — cũng đã lên tiếng, khẳng định vào tháng 11 năm 2025 rằng trong khi các quốc gia có “quyền quyết định ai, bằng cách nào và khi nào người dân được nhập cảnh”, thì các quốc gia “phải tìm cách đối xử với mọi người một cách nhân đạo, đối xử với mọi người với phẩm giá mà họ vốn có”.

“Khi mọi người đang sống một cuộc sống tốt đẹp — và nhiều người trong số họ (ở Hoa Kỳ) đã sống như vậy trong 10, 15, 20 năm — thì việc đối xử với họ một cách vô cùng thiếu tôn trọng, nói một cách nhẹ nhàng nhất, là không thể chấp nhận được,” Đức Giáo Hoàng nói vào ngày 18 tháng 11 năm 2025.

Về thông điệp ngày 12 tháng 11 năm 2025 của các giám mục về vấn đề nhập cư, Đức Giáo Hoàng nhận xét: “Tôi rất trân trọng những gì các giám mục đã nói. Tôi nghĩ đó là một tuyên bố rất quan trọng. Tôi mời gọi, đặc biệt là tất cả người Công Giáo, nhưng cả những người thiện chí, hãy lắng nghe cẩn thận những gì họ đã nói.”

Trong một tuyên bố với EWTN News, trong khi đó, một phát ngôn viên của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ vào ngày 29 tháng 5 lập luận rằng các bản tin “thường xuyên” bỏ qua “các nạn nhân [của nhập cư bất hợp pháp] và câu chuyện của họ.”

“Những nạn nhân này và gia đình của họ là lý do tại sao chúng tôi làm việc không ngừng nghỉ để“Bắt giữ và trục xuất những người nhập cư bất hợp pháp khỏi cộng đồng của chúng ta,” bộ này cho biết, mô tả các tội ác do người nhập cư không có giấy tờ gây ra là “hoàn toàn có thể ngăn chặn được.”

“Điều khiến ai đó trở thành mục tiêu của ICE là nếu họ ở Mỹ bất hợp pháp,” tuyên bố tiếp tục, lập luận rằng “gần 70% các vụ bắt giữ của ICE là những người nhập cư bất hợp pháp phạm tội, những người đã bị kết án hoặc đang có cáo buộc chờ xử lý.”

Dữ liệu của ICE cho thấy hầu hết những người bị bắt và giam giữ trong trại giam của ICE không có tiền án tiền sự, và một số phân tích cho thấy con số 70% đến từ việc định nghĩa lại “tội phạm” để bao gồm các cáo buộc đang chờ xử lý, các cáo buộc nước ngoài chưa được xét xử tại tòa án Mỹ và những người chưa bao giờ bị kết tội.

Khoảng 25-30% số người bị ICE bắt giữ có tiền án tiền sự, theo các phân tích dữ liệu bắt giữ và giam giữ của ICE, bao gồm cả công trình nghiên cứu của Viện Cato và Trung tâm Tra cứu Hồ sơ Giao dịch dựa trên dữ liệu của ICE.

 

Sau thông điệp của Giáo hoàng Leo XIV về trí tuệ nhân tạo, một bộ phận người trẻ đang suy ngẫm về cách học máy đang định hình lại việc làm.

Gigi Duncan của tạp chí National Catholic Register, ngày 29 tháng 5 năm 2026, cho hay: Alexis Powers đã nộp đơn xin việc ở hơn 200 công ty sau khi tốt nghiệp đại học.

Cô gái 23 tuổi đến từ Nam Carolina này đã có kinh nghiệm thực tập, kinh nghiệm trong lĩnh vực tiếp thị và truyền thông xã hội, và một bản lý lịch mà các nhà tư vấn thường nói với sinh viên rằng sẽ dẫn đến nhiều cơ hội.

“Không một công ty nào liên lạc lại với tôi,” Powers nói với tờ Register.

Cô ấy đã nộp đơn thông qua LinkedIn, Indeed và truyền miệng. Đôi khi, cô ấy nói, cô ấy đã trực tiếp đến các doanh nghiệp để nộp sơ yếu lý lịch của mình.

Một số nhà tuyển dụng sau đó nói với cô rằng nhiều công ty đang sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để sàng lọc sơ yếu lý lịch trước khi con người xem xét chúng.

“Nếu sơ yếu lý lịch của bạn không hoàn toàn phù hợp với những gì hệ thống đang tìm kiếm, ngay cả khi bạn có kinh nghiệm dày dặn, nó vẫn có thể bị loại bỏ,” cô ấy nói.

Powers cuối cùng bắt đầu làm việc với tư cách là chuyên viên tiếp thị truyền thông xã hội và kỹ thuật viên laser tại spa của mẹ cô, nơi máy laser chụp ảnh da 3D được AI hỗ trợ đã trở thành một phần công việc hàng ngày của cô. Hệ thống này giúp lập bản đồ các phương pháp điều trị da của bệnh nhân trong thời gian thực, cho thấy các thủ thuật ảnh hưởng đến sẹo và lỗ chân lông sâu như thế nào.

Công nghệ đã gây ấn tượng với cô. Nhưng thị trường việc làm thì không.

“Đây là thời điểm khó khăn,” Powers nói. “Một nửa số bạn bè của tôi đang sống với bố mẹ vì họ không đủ khả năng mua nhà. Họ vẫn đang tìm việc hoặc được trả lương gần như không đáng kể khi làm những công việc không đúng chuyên ngành.”

Khi AI nhanh chóng định hình lại nền kinh tế, nhiều thành viên của thế hệ Z đang bước vào tuổi trưởng thành với sự không chắc chắn về việc làm, sự ổn định và tương lai.

Nỗi lo lắng đó ngày càng được bộc lộ ra ngoài công chúng. Một ví dụ điển hình cho hiện tượng thường thấy vào mùa xuân này là việc sinh viên tốt nghiệp đã la ó phản đối diễn giả lễ tốt nghiệp tại Đại học Trung Florida sau khi bà ca ngợi trí tuệ nhân tạo (AI) trong bài phát biểu trước các sinh viên ngành nghệ thuật, nhân văn và truyền thông.

“Người ta cảm thấy như bà ấy không hiểu rõ đám đông mà bà ấy đang nói chuyện cùng,” một sinh viên tốt nghiệp sau đó nói với tờ The New York Times. “Bài phát biểu không truyền cảm hứng lắm cho một nhóm người trẻ sắp bước vào lực lượng lao động trong các lĩnh vực sáng tạo này.”

Sự bất an này xuất hiện trong bối cảnh mối lo ngại ngày càng tăng về tương lai của việc làm ở bình diện bước vào. Một báo cáo của Kickresume vào tháng 5 năm 2025 cho thấy khoảng 58% sinh viên tốt nghiệp năm 2024 và 2025 vẫn đang tìm kiếm công việc đầu tiên của họ, trong khi một cuộc khảo sát của Oliver Wyman Forum vào tháng 4 năm 2026 cho thấy 43% CEO có kế hoạch giảm số lượng vị trí cấp dưới trong hai năm tới để ưu tiên các vị trí cấp cao hơn.

“Tôi nghĩ rằng nhiều người trẻ đang bắt đầu cảm thấy bị phản bội,” Will Deatherage, người sáng lập và CEO của Catholics for Hire và chủ tịch chi nhánh Washington, D.C., của Young Catholic Professionals, cho biết.

Chàng trai 28 tuổi cho biết nhiều người trẻ cảm thấy như thể “bị hụt hẫng” ngay khi chuẩn bị bước vào tuổi trưởng thành, đặc biệt là trong bối cảnh những cảnh báo từ một số nhà lãnh đạo kỹ thuật— bao gồm cả CEO của Anthropic, Dario Amodei — rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể loại bỏ một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp trong vòng 5 năm tới.

“Chắc chắn có một cảm giác lo lắng và bất an trong thế hệ Z hiện nay rằng AI sẽ hoàn toàn làm đảo lộn thị trường việc làm,” anh nói.

AI và Lao động trong Thông điệp Magnifica Humanitas

Những lo lắng đó cũng ngày càng thu hút sự chú ý trong Giáo Hội Công Giáo.

Trong thông điệp giáo hoàng đầu tiên của mình, mang tên Magnifica Humanitas, được ban hành ngày 25 tháng 5, Đức Giáo Hoàng Leo XIV cảnh báo rằng giữa “cuộc cách mạng kỹ nghệ lần thứ tư”, đổi mới kỹ thuật thường được theo đuổi chủ yếu để “giảm chi phí và tăng lợi nhuận”, trong khi người lao động phải đối diện với sự bất an và bất bình đẳng ngày càng tăng.

“Việc bảo vệ cơ hội việc làm và vai trò không thể thay thế của cá nhân phải vẫn là nguyên tắc chung”, Đức Giáo Hoàng viết. “Việc theo đuổi lợi nhuận cao hơn không thể biện minh cho những lựa chọn hy sinh việc làm một cách có hệ thống, bởi vì con người là mục đích, chứ không phải là phương tiện.”

Thông điệp này đặc biệt chú trọng đến những người trẻ đang phải vật lộn để xây dựng cuộc sống ổn định trong bối cảnh kinh tế bất ổn.

“Đối với người trẻ, sự bất ổn về việc làm đặc biệt tàn phá,” Đức Giáo Hoàng Leo viết. “Công việc không chỉ đơn thuần là nguồn thu nhập mà còn là một lĩnh vực quan trọng, nơi hình thành bản sắc, vun đắp tình bạn và các mối quan hệ, học hỏi trách nhiệm thực tế và phân định ơn gọi.”

Đối với nhiều người Công Giáo trẻ, những mối lo ngại đó gây được tiếng vang sâu sắc.

Catherine Halbmaier, tốt nghiệp trường Benedictine College ở Atchison, Kansas năm 2026, cho biết trí tuệ nhân tạo (AI) đã nhanh chóng thay đổi cuộc sống trong những năm đại học của cô.

“Một số giáo sư thậm chí còn quay lại với việc viết tay các bài luận trên lớp để đảm bảo sinh viên không sử dụng AI,” cô nói.

Đồng thời, cô gái 22 tuổi, người sẽ chuyển đến Tây Ban Nha vào mùa thu để làm trợ giảng dạy tiếng Anh cho học sinh, cho biết nhiều học sinh đã nhận ra rằng các mối quan hệ cá nhân vẫn rất quan trọng trong một thị trường lao động ngày càng tự động hóa.

“Hầu hết bạn bè tôi tìm được việc làm đều nhờ các mối quan hệ bản thân và mạng lưới quan hệ,” Halbmaier nói. “Điều đáng lưu ý là ngay cả khi AI có mặt ở khắp mọi nơi, điều cuối cùng giúp mọi người nổi bật vẫn là mối liên hệ bản thân với nhà tuyển dụng.”

Halbmaier cũng bày tỏ lo ngại về chi phí môi trường và xã hội liên quan đến sự mở rộng nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu AI.

“Vài năm tới sẽ rất quan trọng trong việc xác định liệu AI có đáng với cái giá mà nó phải trả không chỉ đối với quyền tự chủ và phẩm giá của con người, mà còn đối với hành tinh mà Chúa đã ban cho chúng ta hay không,” bà nói.

“Điều này hướng đến điều tốt đẹp và Chúa như thế nào?”

Tuy nhiên, không phải tất cả những người Công Giáo trẻ làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật đều nhìn nhận AI với cùng một mức độ lo ngại.

Đối với Kieran Devine, một kỹ sư giải pháp kỹ thuật 23 tuổi làm việc cho một công ty phần mềm chăm sóc sức khỏe ở Wisconsin, AI đã trở thành một phần thiết yếu trong quy trình làm việc hàng ngày của anh.

“Tôi sử dụng AI mỗi ngày trong công việc của mình để đọc mã nguồn,” Devine nói. “Nó có thể xem xét những đoạn mã phức tạp này — mà thông thường tôi sẽ mất khá nhiều thời gian để hiểu chuyện gì đang xảy ra — và phân tích chúng rất nhanh chóng.”

Tuy nhiên, Devine cho biết nhiều mối lo ngại do những người chỉ trích AI nêu ra là chính đáng, đặc biệt là khi những tiến bộ kỹ thuật mang lại lợi ích cho các công ty trong khi người lao động lại nhận được rất ít lợi ích.

“Nếu người lao động có thể tăng năng suất nhưng giá trị của việc đó lại không thuộc về họ, thì rõ ràng điều đó có vẻ khá bất công,” ông nói.

Ông nói thêm rằng thông điệp Magnifica Humanitas đặt ra những câu hỏi quan trọng cho cả các nhà phát triển và nhà tuyển dụng về mục đích đạo đức của AI.

“Điều này hướng đến điều tốt đẹp và Chúa như thế nào?” ông nói.

Ông cũng chỉ ra bài thuyết trình của Vatican về thông điệp này, trong đó có sự xuất hiện của Giám đốc điều hành Anthropic, Christopher Olah, như một dấu hiệu đáng mừng cho thấy ít nhất một số nhà lãnh đạo trong ngành công nghiệp AI đang xem xét nghiêm túc các vấn đề đạo đức.

“Sự hiện diện của ông ấy không phải là điều đáng xem nhẹ,” Devine nói. “Nó cho tôi hy vọng rằng có lẽ một số người đứng sau kỹ thuật này thực sự mong muốn điều tốt đẹp.”

Paul A., người yêu cầu giấu tên, là một sinh viên tốt nghiệp năm 2025 sống tại Virginia, hiện đang làm việc trong lĩnh vực marketing tại trường cũ đồng thời điều hành công ty truyền thông riêng. Anh cho biết nhiều thành viên trong lớp tốt nghiệp của anh đã phải vật lộn để tìm được việc làm ổn định.

“Tôi biết lớp vừa tốt nghiệp năm nay thậm chí còn gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tìm kiếm công việc tốt,” chàng trai 23 tuổi nói.

Anh nói thêm rằng sự gia tăng của nội dung do AI tạo ra ngày càng chân thực cũng làm tăng nhu cầu phân biệt đúng sai trên mạng. “Rất nhiều người tin vào bất cứ điều gì họ đọc hoặc thấy trên internet,” anh nói. “Họ gần như không tìm kiếm sự thật.”

Mặc dù AI có thể là một công cụ hữu ích, Paul lưu ý, mọi người nên tiếp cận nó một cách thận trọng, vì kỹ thuật này “đã được chứng minh là có nhiều sai sót.”

“Khi bạn đi mua một chiếc xe hơi mới hoặc một ngôi nhà, bạn không chỉ tin ngay vào những gì mình thấy,” anh nói. “Bạn phải nghiên cứu kỹ trước và đảm bảo rằng nó đáng tin cậy.”

Phẩm giá vượt lên trên năng suất

Tại các trường đại học Công Giáo, các nhà giáo dục và cố vấn nghề nghiệp cho biết sinh viên ngày càng tìm kiếm sự hướng dẫn về cách định hướng trong một nền kinh tế đang được định hình lại bởi trí tuệ nhân tạo (AI).

Dennis McCarthy, phó chủ tịch tài chính tại trường Cao đẳng Thomas Aquinas ở California, người đang chuyển sang vai trò cố vấn nghề nghiệp, cho biết sinh viên thường xuyên hỏi liệu AI có làm cho bằng cấp của họ trở nên lỗi thời hay không.

Ông nói: “AI đang gây ra rất nhiều xáo trộn trên thị trường việc làm. Có quá nhiều tiền bạc và sự cạnh tranh giữa các quốc gia như Trung Quốc và Hoa Kỳ, [nên] tôi không thấy AI sẽ biến mất trong thời gian ngắn.”

Tuy nhiên, ông tin rằng Giáo hội có thể giúp khuyến khích một cách tiếp cận thận trọng hơn và lấy con người làm trung tâm đối với sự thay đổi kỹ thuật.

Ông nói: “Tôi hy vọng thông điệp của Đức Giáo Hoàng sẽ khuyến khích mọi người thận trọng hơn về việc ứng dụng AI và thời điểm triển khai nó.”

Theo Anthony Chiappetta, giám đốc Trung tâm Thành công Học thuật và Nghề nghiệp tại Đại học Công Giáo Hoa Kỳ, các trường đại học hiện đang đối diện với thách thức giúp sinh viên sử dụng AI một cách có đạo đức trong khi vẫn bảo tồn sự sáng tạo và tương tác của con người. “Chúng ta đang bắt đầu thấy rằng do một số thiếu sót của AI, cần có yếu tố con người trong đó,” Chiappetta nói.

Ông lưu ý rằng các tổ chức như Viện Leonum về AI và Công nghệ mới nổi tại Đại học Công Giáo đã và đang giúp sinh viên suy nghĩ thấu đáo về cách tích hợp AI vào nghề nghiệp tương lai của họ theo cách đảm bảo họ “tuân theo các giá trị, niềm tin và đạo đức của việc sử dụng đúng đắn”.

Chiappetta nói thêm rằng sinh viên bước vào lực lượng lao động ngày nay ngày càng cần mạng lưới quan hệ bản thân vững mạnh bên cạnh các kỹ năng kỹ thuật. “Tham gia các chương trình và sự kiện nhắm vào ngành nghề của họ và đưa họ đến gặp gỡ cựu sinh viên và nhà tuyển dụng sẽ mở rộng mạng lưới của họ,” ông nói.

Mặc dù có những lo ngại rộng rãi xung quanh AI, một số dữ liệu cho thấy thế hệ Z vẫn lạc quan một cách thận trọng. Một cuộc khảo sát tháng 5 năm 2026 của Hiệp hội Khoa học Trung học Quốc gia khảo sát hơn 11,000 học sinh trung học cho thấy 94% cho biết họ cảm thấy ít nhất là khá tự tin về tương lai sau khi tốt nghiệp đại học.

Thế hệ Z cũng được coi là thế hệ am hiểu kỹ thuật nhất, lớn lên cùng điện thoại thông minh, mạng xã hội và truy cập internet liên tục. Các nghiên cứu từ Deloitte và Hiệp hội Kỹ thuật Tiêu dùng liên tục cho thấy họ nằm trong số những người nhanh chóng áp dụng các kỹ thuật mới nhất, bao gồm cả các công cụ AI.

Tuy nhiên, đối với Deatherage, các cuộc thảo luận xung quanh AI cuối cùng cho thấy một cuộc khủng hoảng văn hóa và tâm linh rộng lớn hơn về ý nghĩa của việc làm và phẩm giá.

“Văn hóa của chúng ta đã xây dựng nên ý tưởng rằng việc làm quyết định hạnh phúc và thành công,” Deatherage nói. “Giới trẻ đang bắt đầu cảm thấy bị AI phản bội.”

Khi nhiều người trẻ đang phải vật lộn để tìm kiếm sự ổn định trong một nền kinh tế thay đổi nhanh chóng, ông nói rằng Giáo hội có cơ hội nhắc nhở họ rằng giá trị của họ không phụ thuộc vào địa vị nghề nghiệp.

“Khi họ bị đánh gục,” Deatherage nói, “Giáo hội có nhiệm vụ hướng dẫn họ đến sự viên mãn thực sự, điều chỉ có thể tìm thấy trong Chúa Giêsu Kitô.”

 

VŨ ĐIỆU BA NGÔI GIỮA ĐỜI THƯỜNG

Giữa nhịp sống hôm nay, có lẽ nhiều người trong chúng ta đang mang một nỗi mệt rất khó gọi tên. Không phải mệt vì thiếu ngủ, không phải mệt vì bệnh tật. Mà là cái mệt của một người đã chạy rất lâu mà không biết mình đang chạy đến đâu — cái mệt của sự cô độc ngay giữa đám đông.

Sáng đi làm, tối về nhà. Hóa đơn, deadline, tin nhắn chưa trả lời. Ngồi ăn cơm cạnh người thân mà mỗi người đang lạc vào một màn hình riêng. Nhìn thấy nhau qua khóe mắt, nhưng không thực sự ở đó cho nhau.

Và rồi Chúa Nhật đến, chúng ta nghe nói về Thiên Chúa Ba Ngôi — một mầu nhiệm mà nhiều người thấy xa vời như một phương trình toán học không có lời giải. Nhưng nếu bóc tách ra, bên dưới cái tên gọi cao siêu đó là một bản thiết kế rất cụ thể — cho chính cái mệt mỏi chúng ta đang mang.

1. THIÊN CHÚA KHÔNG YÊU MỘT PHIÊN BẢN LÝ TƯỞNG CỦA CHÚNG TA

Tin Mừng Gioan chương 3 câu 16 có một từ mà chúng ta hay đọc lướt qua: thế gian. Trong nguyên ngữ Hy Lạp là kosmos — và với thánh Gioan, từ này không gợi lên một hành tinh xanh tươi đẹp, đầy cây cối và biển cả. Kosmos là một nhân loại đang chìm trong bóng tối. Một thế giới đang xa cách, đang hỗn loạn, đang từ chối ánh sáng.

Vậy mà câu Kinh Thánh ấy khẳng định: Thiên Chúa yêu chính cái kosmos đó. Không phải một phiên bản lý tưởng, sạch sẽ, đã được dọn dẹp sẵn. Mà là chúng ta — đang mệt, đang vấp ngã, đang ích kỷ, đang cô đơn giữa đám đông.

Và cách Ngài phản ứng không phải là phái một thiên thần xuống dọn dẹp hiện trường. Ngài ban chính Con Một — bước vào thẳng cái hỗn loạn đó, chịu đựng sự giới hạn của kiếp người, không né tránh, không đứng xa chỉ trỏ. Không phải một quan tòa ngồi trên cao lăm lăm cầm búa kết án. Mà là một đội cứu hộ lao thẳng vào tòa nhà đang cháy.

Hiểu được điều này thì cũng hiểu được tại sao sự phán xét trong Tin Mừng không phải là bản án từ trên trời ráng xuống. Nó là sự tự loại trừ — ánh sáng đã đến, nhưng con người chọn nhắm mắt. Không ai bị ném vào bóng tối. Người ta tự bước vào đó và tự khóa cửa lại.

2. VŨ ĐIỆU MÀ CHÚNG TA ĐƯỢC TẠO RA ĐỂ NHẢY

Các nhà thần học Hy Lạp cổ đại có một từ để mô tả đời sống nội tại của Thiên Chúa Ba Ngôi: perichoresis. Dịch sát nghĩa: vũ điệu vòng quanh.

Chúa Cha sinh hạ Chúa Con trong một hành vi trao ban trọn vẹn từ thuở đời đời. Chúa Con đón nhận và không giữ lại gì cho mình, mà hiến dâng toàn bộ ngược lại về Cha. Chúa Thánh Thần là luồng hơi thở, là năng lượng tình yêu cuộn trào giữa Cha và Con — không dừng lại, không vơi cạn, không bao giờ chỉ đổ vào một chiều.

Thiên Chúa không phải là một thực thể đơn độc ngồi buồn phán xét vũ trụ. Ngài vốn dĩ là một cộng đồng. Tình yêu không phải là thứ Ngài có — mà là bản chất của việc Ngài là ai.

Và sách Sáng Thế nói con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa Ba Ngôi. Nghĩa là chúng ta được lập trình để vận hành theo chính cơ chế của cái vũ điệu đó — khao khát được thuộc về. Khao khát được trao ban. Khao khát được nhìn thấy và được hiện diện trọn vẹn cho người khác.

Đó là lý do khi cấu trúc xã hội hiện đại chắn ép nó — với những KPI độc lập, những căn hộ khép kín, những cuộc trò chuyện qua màn hình vô cảm — chúng ta mới thấy đau khổ. Không phải vì chúng ta yếu đuối. Mà vì chúng ta đang sống trái với bản thiết kế nguyên thủy của mình.

Một nhánh nho mà tự cắt đứt khỏi thân cây để chứng tỏ sự độc lập, thu vét mọi dưỡng chất cho riêng mình — kết cục chỉ có thể là khô héo. Sống khép kín, gom góp cho cái tôi cá nhân không phải là tự bảo vệ bản thân. Đó là tự nhốt mình vào một kiểu cô độc rất chậm rãi.

3. NHẢY VŨ ĐIỆU ĐÓ GIỮA ĐỐNG HOÁ ĐƠN VÀ DEADLINE

Nghe trên giấy thì mượt mà và đẹp đẽ. Nhưng đặt vào một buổi sáng thứ Hai trời mưa tắc đường, điện thoại réo liên tục, sếp hối thúc báo cáo, hóa đơn cuối tháng sắp đến hạn — làm sao nhảy vũ điệu đó được?

Sự thật là: không cần phải bỏ việc lên núi tu. Không cần phải chờ đến lúc cuộc đời nhẹ nhàng hơn, rảnh rang hơn, ổn định hơn.

Linh đạo Công giáo có một quan điểm rất thực tế: lao động bản chất không phải là hình phạt. Nó là ơn gọi — là công cụ để con người cộng tác vào công trình sáng tạo của Chúa. Khi một người tài xế chở khách với ý nghĩ "mình đang giúp người này đến nơi an toàn kịp giờ" thay vì chỉ nghĩ đến tiền cuốc xe, thái độ của họ thay đổi hẳn. Khi một nhân viên làm việc với ý nghĩ "mình đang giúp công ty vận hành trung thực, giúp đồng nghiệp có công việc bền vững" thay vì chỉ sợ bị trừ lương, không gian nội tâm của họ rộng ra.

Họ không làm một việc vĩ đại thay đổi thế giới. Họ làm một việc rất bình thường bằng một tình yêu phi thường. Và ngay khoảnh khắc đó, họ đang mô phỏng lại sự trao ban của Ba Ngôi — hướng ra bên ngoài thay vì khép vào bên trong.

Có những thói quen rất nhỏ, làm được ngay, không đòi hỏi một không gian tĩnh lặng hay một khoảnh khắc hoàn hảo. Trước khi nhấn gửi một email quan trọng, dừng lại 10 giây làm dấu thánh giá — không phải một cử chỉ phản xạ vội vã, mà là một nhịp dừng thật: chạm trán, nhớ rằng trí óc này đang được Cha che chở; chạm ngực, nhớ rằng Chúa Con đang gánh cái áp lực này cùng; chạm vai, xin Thánh Thần ban sự điềm tĩnh để không bốc đồng. Mười giây. Không ai biết. Nhưng bộ não thoát khỏi trạng thái hoảng loạn và kết nối lại với một thực tại lớn hơn.

Hoặc giữa một cuộc họp căng thẳng, khi sếp lớn tiếng hay khi kẹt xe giữa biển khói bụi — hít vào một hơi thật sâu, nhẩm trong đầu: "Lạy Chúa Ba Ngôi"; thở ra chậm rãi: "con tin cậy nơi Ngài." Ba giây. Cắt đứt ngay cái vòng suy nghĩ tiêu cực đang cuộn lên. Không ai trong phòng họp biết chúng ta đang làm gì.

4. BÀN ĂN LÀ NƠI VŨ ĐIỆU TRỞ VỀ NHÀ

Sau một ngày dài, chúng ta trở về nhà. Và đây là nơi mầu nhiệm Ba Ngôi trở nên rất cụ thể — hoặc bị phản bội một cách im lặng nhất.

Hình ảnh này quá quen thuộc: một gia đình ngồi ăn tối, cha mẹ lướt tin tức, con cái cắm mặt vào điện thoại hay game. Khoảng cách địa lý bằng không — ngồi sát nhau — nhưng khoảng cách tâm hồn thì xa vời vợi. Nhìn thấy nhau qua khóe mắt, nhưng mù lòa trước sự hiện diện thực sự của nhau.

Nếu bản chất của mầu nhiệm Ba Ngôi là perichoresis — sự hiện diện trọn vẹn và luôn hướng về người khác — thì một bàn ăn đầy điện thoại là sự chối bỏ mầu nhiệm đó theo cách thầm lặng mà sâu sắc nhất.

Tắt điện thoại trong bữa ăn không phải là sự khắc khe cổ hủ. Đó là một nỗ lực nhỏ để tái hiện lại điều mà Ba Ngôi đang thực hành từ thuở đời đời — nhìn thẳng vào mắt nhau, thực sự ở đó, thực sự nghe. Nghe đứa con kể về rắc rối ở trường. Nghe người bạn đời chia sẻ cái mệt ở chỗ làm. Nghe mà không chuẩn bị sẵn câu phản bác. Nghe mà không phán xét.

Bữa ăn lúc này không còn chỉ là nơi nạp năng lượng sinh học để ngày mai tiếp tục đi cầy. Nó trở thành một không gian của sự chữa lành. Bầu khí ấm áp của một gia đình trân trọng nhau — cái bầu khí nhỏ bé và bình thường đó — chính là tấm gương phản chiếu sống động nhất về một Thiên Chúa là tình yêu ngay giữa thế gian.

Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi không phải là một phương trình để giải. Nó là một cơ chế hoạt động của tình yêu — và chúng ta được tạo ra để sống trong cái cơ chế đó, không phải chỉ vào những lúc trang trọng, mà ngay giữa bề bộn của cơm áo gạo tiền, giữa email chồng chất và bữa cơm tối vội vã.

Trước khi khép lại, có lẽ đáng dừng lại để tự hỏi thật thành thật: trong cái thời gian biểu chật kín của mình, liệu có một ngăn kéo nào đó chúng ta đang cố tình khóa chặt lại? Một tài năng đang giấu đi vì sợ thiệt thòi. Một sự tha thứ đang cố tình trì hoãn. Một người thân đang chờ được nghe - chỉ cần được nghe - mà ta không có nổi mười phút.

Sự bận rộn rốt cuộc đang là phương tiện để chúng ta phục vụ nhau, hay chỉ là một lớp vỏ bọc tinh vi để trốn tránh sự hiệp thông?

Ước gì mỗi chúng ta - giữa tất cả những mệt mỏi và chật vật của đời thường - biết để Vũ Điệu đó chạm vào mình. Một lần làm dấu thánh giá thật chậm. Một bữa cơm tối không có điện thoại. Một việc nhỏ làm vì người khác, không phải vì ai thấy.

Chỉ vậy thôi. Vũ Điệu Ba Ngôi bắt đầu từ đó.

Vọng Sinh

Nguồn:

-https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/ba-ngoi-thien-chua-khac-biet-nhung-hiep-nhat-50971

-https://gpcantho.com/ba-ngoi-thien-chua-trong-doi-song/

-https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/bai-giang-duc-thanh-cha-le-chua-ba-ngoi-nam-a-50964

-https://giaophandalat.com/bai-9-mau-nhiem-chua-ba-ngoi.html

-https://tgpsaigon.net/bai-viet/chua-nhat-chua-ba-ngoi-nam-a-ga-3-16-18-60201

-https://gpvinh.org/chua-nhat-le-chua-ba-ngoi-nam-a-cac-bai-suy-niem-chu-giai-loi-chua-9576

-https://www.reddit.com/r/AskAChristian/comments/1ff35bd/how_does_john_316_make_sense/

-https://www.catholic.com/magazine/online-edition/explaining-the-trinity

-https://gpcantho.com/hoc-hoi-phuc-am-chua-nhat-le-chua-ba-ngoi-nam-a/

-https://www.youtube.com/watch?v=kW-_Re0smOI

-https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/song-duc-tin-trong-cong-viec-va-doi-song-hang-ngay-loi-moi-goi-tro-thanh-anh-sang-trong-moi-hanh-dong

 

1. ISW: Các tướng lĩnh Nga cung cấp cho Điện Cẩm Linh một bức tranh sai lệch: bản đồ bị rò rỉ tuyên bố chiếm giữ những thị trấn chưa từng bị chiếm.

Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh, gọi tắt là ISW, bộ chỉ huy quân sự cao cấp của Nga có thể đã cung cấp cho Điện Cẩm Linh một bức tranh sai lệch về cuộc chiến. Một bản đồ bị rò rỉ của Bộ Quốc phòng cho thấy một vùng rộng lớn các thị trấn của Ukraine mà lực lượng Nga chưa bao giờ chiếm được, phù hợp với mô hình báo cáo chiến trường phóng đại từ lâu. ISW đánh giá rằng bức tranh sai lệch này có thể đang đẩy giới lãnh đạo Nga đến những “yêu cầu ngày càng phi thực tế” trong các cuộc đàm phán với Hoa Kỳ.

Cuộc xâm lược của Nga đang bước vào giai đoạn chậm nhất trong nhiều năm, với máy bay điều khiển từ xa của Ukraine biến mỗi bước tiến thành một cuộc chiến dai dẳng và tốn kém. Khoảng cách càng lớn giữa những thành quả mà Mạc Tư Khoa tuyên bố đạt được và tuyến phòng thủ thực tế, thì những yêu cầu của họ càng xa rời khả năng đáp ứng của quân đội nước này.

Hôm Thứ Sáu, 29 Tháng Năm, một nhà lập bản đồ nguồn mở người Ukraine đã công bố một bản đồ bị rò rỉ từ Bộ Quốc phòng Nga trên X. Tài liệu này thể hiện mặt trận ở phía tây tỉnh Zaporizhzhia.

Bản đồ cho thấy lực lượng Nga đã chiếm được khoảng một chục thị trấn ở phía tây và đông nam Orikhiv. Tổng tham mưu trưởng quân đội Nga, Valery Gerasimov, tuyên bố vào ngày 21 tháng 4 rằng quân đội của ông đã chiếm được Veselyanka và tiến vào Zaporozhets. Những tuyên bố này hoàn toàn trùng khớp với bản đồ bị rò rỉ.

Các tổ chức giám sát bên ngoài không phát hiện thấy bất kỳ sự tiến công nào như vậy. ISW không ghi nhận bất kỳ bằng chứng nào cho thấy lực lượng Nga đã tiến vào Orikhiv, Richne, Veselyanka, Zaporozhets hoặc Zapasne tính cho đến nay. Họ cũng không tìm thấy bất kỳ sự hiện diện nào của quân Nga tại Richne, Veselyanka hoặc Zapasne tính đến ngày 28 tháng 5. Tại vị trí gần nhất, quân đội Nga vẫn còn cách Orikhiv khoảng 20 km. Orikhiv là mục tiêu mà Nga đã theo đuổi từ năm 2022.

Bản đồ này phản ánh một thói quen phổ biến hơn. Bộ chỉ huy Nga đã báo cáo sai về khu vực Kupiansk ở tỉnh Kharkiv trong nhiều tháng. Cuối tháng 8, Gerasimov tuyên bố lực lượng của ông ta kiểm soát khoảng một nửa thành phố. Đầu tháng 10, Putin nói rằng họ kiểm soát hai phần ba. Đến cuối tháng 11, Gerasimov tuyên bố toàn bộ thành phố đã thất thủ.

Tất cả đều không đúng sự thật. Lực lượng Ukraine về cơ bản đã giải phóng Kupiansk vào cuối tháng 12, truy lùng những kẻ xâm nhập người Nga cuối cùng. Ngay cả các blogger chiến trường Nga cũng quay lưng lại với bộ chỉ huy, cáo buộc họ cung cấp thông tin sai lệch cho Điện Cẩm Linh.

Những tuyên bố vẫn chưa dừng lại. Ngày 16 tháng 5, Gerasimov tuyên bố quân đội của ông đang tiến về Shevchenkove, nằm khá xa về phía tây của Kupiansk. Sau đó, ngày 28 tháng 5, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov ra lệnh cho nhóm quân phía Tây đẩy nhanh tiến độ dọc theo các trục Kupiansk, Borova và Lyman. Mệnh lệnh đó có thể là một nỗ lực nhằm làm cho thực địa khớp với bản đồ.

Tờ Financial Times đưa tin ngày 28 tháng 5 rằng Putin tin Nga có thể chiếm toàn bộ Donbas vào mùa thu, trích dẫn các nguồn tin thân cận với ông. Sau đó, ông dự định mở rộng các yêu sách lãnh thổ của mình.

“Bộ chỉ huy quân sự Nga có thể thường xuyên cho Putin xem những bản đồ phóng đại như vậy, tạo nên nhận thức sai lệch của ông về chiến tuyến và mức độ tiến công của Nga, và có thể dẫn đến việc ông đưa ra những yêu cầu ngày càng phi thực tế”, ISW viết.

[Europe Maidan: ISW: Russian generals feed the Kremlin a false picture: leaked map claims towns that were never captured]

2. Tổng thống Zelenskiy cho biết Nga đang chuẩn bị một cuộc tấn công quy mô lớn mới.

Trong diễn từ gởi quốc dân đồng bào tối Thứ Sáu, 29 Tháng Năm, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố rằng tình báo Ukraine có thông tin cho thấy Nga đang chuẩn bị một cuộc tấn công quy mô lớn mới vào Ukraine, đồng thời coi đó là bằng chứng cho thấy Mạc Tư Khoa tiếp tục dựa vào “hỏa tiễn và chiến tranh” thay vì ngoại giao.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Điều quan trọng là tất cả các đối tác của chúng ta đều biết chuyện gì đang xảy ra”.

Người dân Kyiv đã chuẩn bị tinh thần cho một cuộc tấn công khác trong nhiều ngày qua. Cảnh báo này được đưa ra sau những lời đe dọa công khai của Mạc Tư Khoa về các cuộc tấn công mới vào thủ đô và sau khi Tổng thống Zelenskiy gửi thư cho Tổng thống Donald Trump cảnh báo về tình trạng thiếu hụt ngày càng trầm trọng các hệ thống phòng không của Ukraine, đặc biệt là khả năng chống hỏa tiễn đạn đạo.

Ngày 25 tháng 5, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nói với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng Nga có kế hoạch tấn công các “trung tâm ra quyết định” của Ukraine và kêu gọi Washington di tản đại sứ quán của mình tại Kyiv.

Bộ Ngoại giao Nga cũng ra tuyên bố kêu gọi công dân nước ngoài, bao gồm cả các nhà ngoại giao, rời khỏi thành phố. Không có đại sứ quán nước ngoài nào ở Kyiv di tản nhân viên sau những lời đe dọa.

Những tuyên bố này được đưa ra sau một trong những cuộc tấn công lớn nhất nhằm vào Kyiv và khu vực xung quanh trong năm qua, khi Nga phóng 90 hỏa tiễn và 600 máy bay điều khiển từ xa vào ngày 24 tháng 5, gây ra thiệt hại trên quy mô lớn khắp thủ đô.

Tổng thống Zelenskiy cho biết cảnh báo tình báo nhấn mạnh sự cần thiết phải gây thêm áp lực trừng phạt đối với Nga và các đối tác cần tránh trì hoãn việc thực hiện các cam kết phòng không đối với Ukraine. Tổng thống cho biết ông đã thảo luận vấn đề này với Ngoại trưởng Andrii Sybiha, bao gồm cả những gì các đối tác của Ukraine có thể làm trong những tuần tới để tăng cường khả năng phòng thủ của đất nước.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo là một nhiệm vụ then chốt”.

[Kyiv Independent: Russia preparing new large-scale attack, Zelensky says]

3. Mỹ và Âu Châu lên tiếng báo động sau vụ máy bay điều khiển từ xa của Nga tấn công một quốc gia thành viên NATO.

Mỹ đã chỉ trích hành vi “liều lĩnh” của Nga sau khi một máy bay điều khiển từ xa của Nga chứa đầy chất nổ bay vào lãnh thổ Rumani, một thành viên của NATO, và phát nổ vào sáng sớm thứ Sáu, gây ra sự lên án từ khắp Âu Châu và liên minh quân sự.

Mặc dù máy bay điều khiển từ xa của Nga đã nhiều lần xâm phạm lãnh thổ NATO kể từ năm 2022, nhưng cho đến nay những vụ xâm phạm này vẫn chưa được coi là các cuộc tấn công trực tiếp vào liên minh.

Nhưng khi các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công vào các mục tiêu của Nga ngày càng bay lạc vào các quốc gia NATO như các nước Baltic và Phần Lan, mối lo ngại ngày càng gia tăng về việc chiến tranh đang lan sang lãnh thổ liên minh thường xuyên đến mức nào.

Các quan chức Rumani cho biết, một máy bay điều khiển từ xa của Nga đã xâm phạm không phận Rumani hôm thứ Sáu trước khi tấn công vào một tòa nhà chung cư và phát nổ ở thành phố Galați phía đông nam - giáp biên giới với Ukraine và Moldova.

Hai người bị thương và một vụ hỏa hoạn đã xảy ra sau sự việc mà Tổng thống Rumani Nicușor Dan gọi là “vụ việc an ninh nghiêm trọng nhất xảy ra” ở nước này kể từ khi Mạc Tư Khoa bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào tháng 2 năm 2022.

“Chúng tôi sát cánh cùng đồng minh NATO Rumani và lên án hành động xâm phạm liều lĩnh này vào lãnh thổ của họ”, Đại sứ Mỹ tại NATO, Matthew Whitaker, cho biết trong một tuyên bố. “Chúng tôi sẽ bảo vệ từng tấc đất lãnh thổ của NATO.”

Những lo ngại càng gia tăng do những nghi ngờ ở Âu Châu về việc liệu Tổng thống Trump và chính quyền của ông có thực sự cam kết với NATO hay không, và liệu quân đội Mỹ có bảo vệ một quốc gia thành viên nếu nước này bị Nga tấn công hay không.

Rumani thường xuyên điều động máy bay chiến đấu và phát cảnh báo khẩn cấp cho các khu vực gần lãnh thổ Ukraine khi Nga tiến hành các cuộc tấn công dữ dội vào miền nam Ukraine.

Các quan chức Ukraine đã báo cáo về các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn gần biên giới với Rumani trong đêm qua.

Cảnh sát và các nhà điều tra pháp y đang kiểm tra hiện trường vụ va chạm sau khi một máy bay điều khiển từ xa của Nga đâm vào một tòa nhà chung cư ở Galati, miền đông Rumani, vào ngày 29 tháng 5

Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết các cuộc tấn công liên tục của Nga vào cơ sở hạ tầng của Ukraine đe dọa “an ninh của toàn lục địa”, trong khi Ngoại trưởng nước này, Yvette Cooper, gọi vụ việc là “vô cùng nguy hiểm và liều lĩnh”.

Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy ban Âu Châu, cơ quan điều hành của Liên minh Âu Châu, cho biết cuộc chiến của Nga ở Ukraine “đã vượt qua một giới hạn nữa” và khối này sẽ tiếp tục tăng cường phòng thủ ở Đông Âu.

Tổng thống Rumani cho biết, đại sứ Nga tại Rumani trên thực tế đã bị trục xuất khỏi nước này, chỉ vài giờ sau khi Ngoại trưởng Rumani Oana Țoiu nói rằng đặc phái viên Nga đã được triệu tập đến một cuộc họp với chính phủ.

Bộ Ngoại giao Nga nhanh chóng tuyên bố sẽ đáp trả việc đóng cửa đại sứ quán của họ tại Bucharest và việc tuyên bố đại sứ của họ là “persona non grata”, tức là không được chào đón tại quốc gia thành viên NATO này.

Chúng ta biết gì về vụ máy bay điều khiển từ xa xâm phạm không phận NATO?

Hai máy bay chiến đấu F-16 của Rumani đã cất cánh từ một căn cứ không quân phía tây nam Galați lúc 1 giờ 19 phút sáng giờ địa phương ngày thứ Sáu và cảnh báo khẩn cấp đã được gửi đến cư dân xung quanh thành phố, cũng như ở các quận Tulcea và Brăila lân cận, chính phủ Rumani cho biết.

Ba khu vực này đều nằm gần rìa phía tây nam của Ukraine, khu vực mà Nga thường nhắm đến nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng hải cảng của Ukraine tại các thành phố như Izmail.

Izmail, thuộc vùng Odesa phía nam Ukraine, được ngăn cách với Tulcea bởi sông Danube, con sông đánh dấu biên giới giữa hai nước.

Thống đốc vùng Odessa, Oleh Kiper, cho biết sáng sớm thứ Sáu rằng Nga đã phát động một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa “quy mô lớn” vào Odessa đêm qua.

Ông Kiper cho biết, máy bay điều khiển từ xa của Nga đã làm mất điện cho khoảng 4.000 người và tấn công ba tàu buôn ở Hắc Hải gần Ukraine. Các thành viên thủy thủ đoàn trên tàu đã nhanh chóng dập tắt đám cháy và hai người đã được chăm sóc y tế trên một trong các tàu, ông nói thêm.

Bộ quốc phòng Rumani cho biết các nhà điều tra đã có mặt tại hiện trường ở Galați và thông tin ban đầu cho thấy “toàn bộ” lượng thuốc nổ được nhét vào máy bay điều khiển từ xa đã phát nổ khi thiết bị này đâm vào tòa nhà chung cư.

Bucharest xác định chiếc máy bay điều khiển từ xa này là Geran-2, phiên bản do Nga sản xuất của dòng máy bay điều khiển từ xa tấn công Shahed khét tiếng của Iran mà Mạc Tư Khoa đã sử dụng rộng rãi chống lại Ukraine.

Cuối tháng 4, người ta tìm thấy các mảnh vỡ của một máy bay điều khiển từ xa Nga ở Galați sau khi một cột điện và một phần của tòa nhà dân cư bị hư hại, nhưng không có ai bị thương.

Điều khoản 5 của NATO có ý nghĩa gì và liệu nó có áp dụng ở đây không?

Vì Rumani là thành viên của NATO, nên nước này được bảo vệ bởi Điều 5 của hiệp ước thành lập liên minh.

Điều khoản này quy định rằng tất cả các thành viên đều có nghĩa vụ bảo vệ một quốc gia thành viên NATO khác khi bị tấn công, và đáp trả theo cách mà họ cho là phù hợp.

Ý tưởng là bất kỳ quốc gia nào có kế hoạch tấn công một thành viên NATO sẽ bị ngăn cản bởi viễn cảnh phải đối đầu với cả 32 thành viên của liên minh.

Điều quan trọng là, điều này bao gồm cả Hoa Kỳ, với kho vũ khí hạt nhân khổng lồ và lực lượng quân sự thông thường hùng mạnh.

Mỹ là quốc gia duy nhất trong lịch sử liên minh từng viện dẫn Điều 5, sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001.

Theo các báo cáo truyền thông trong nước, chính phủ Rumani đã gợi ý rằng họ có thể viện dẫn Điều 4. Điều 4 quy định các quốc gia thành viên phải tổ chức các cuộc thảo luận khi một quốc gia cảm thấy bị đe dọa.

NATO cho biết Điều 4 đã được kích hoạt chín lần trong lịch sử của liên minh.

Ba Lan, quốc gia cũng giáp biên giới với Ukraine, đã kích hoạt Điều 4 vào tháng 9 năm 2025 khi máy bay điều khiển từ xa của Nga xâm phạm không phận nước này.

[Newsweek: US and Europe Sound Alarm After Russian Drone Strikes NATO Country]

4. Ukraine tăng cường an ninh biên giới với Belarus trong bối cảnh các mối đe dọa ngày càng gia tăng.

Ukraine đang tăng cường toàn bộ đường biên giới dài 1.085 km với Belarus, mở rộng các công sự dọc theo biên giới phía bắc trong bối cảnh Kyiv cảnh báo về khả năng leo thang căng thẳng từ phía bắc.

Phát ngôn nhân của Cục Biên phòng Nhà nước, Andriy Demchenko, nói với RBC-Ukraine hôm thứ Năm rằng lực lượng biên phòng đang tiến hành các công trình kỹ thuật ngay trên đường biên giới, trong khi các đơn vị khác của lực lượng quốc phòng Ukraine đang xây dựng thêm các công sự sâu hơn phía sau. Ông cho biết chính quyền địa phương cũng tham gia vào nỗ lực này, theo chỉ thị trực tiếp từ Tổng thống Volodymyr Zelenskiy.

“Những công việc đã hoàn thành hiện đang được tiếp tục phát triển,” ông Demchenko nói. Ông cho biết thêm rằng toàn bộ biên giới với Belarus đều được bảo vệ, nhưng Ukraine vẫn tiếp tục tăng cường an ninh vì mối đe dọa từ phía bắc vẫn đang được theo dõi sát sao.

Trước đó, Tổng thống Zelenskiy đã cảnh báo về một số kịch bản leo thang có thể xảy ra liên quan đến Belarus, bao gồm cả nguy cơ Nga tìm cách mở rộng chiến tranh từ hướng bắc.

Mặc dù nhiều nhà phân tích cho rằng không có dấu hiệu nào cho thấy Belarus sắp tiến hành một cuộc tấn công trên bộ, các quan chức Ukraine vẫn cảnh giác trước khả năng lực lượng Nga có thể sử dụng lãnh thổ Belarus để gây áp lực hoặc tấn công Ukraine.

Các công sự mới dọc theo sườn phía đông của NATO

Các quốc gia Baltic láng giềng cũng đang tiến theo hướng tăng cường phòng thủ. Latvia đã bắt đầu lắp đặt các rào chắn chống tăng bằng bê tông hình “răng rồng” dọc biên giới với Nga như một phần của Tuyến phòng thủ Baltic, một nỗ lực tăng cường phòng thủ chung giữa Estonia, Latvia và Lithuania.

Lithuania đã đặt những chướng ngại thiết bịơng tự tại các trạm kiểm soát không sử dụng vào cuối tháng 8 năm 2025, trong khi Estonia gia cố cửa khẩu biên giới Narva bằng các rào chắn chống tăng, cổng kim loại nặng và các khối trượt có khả năng chặn hoàn toàn giao thông theo cả hai hướng.

Các động thái này phản ánh một logic chiến lược chung trong khu vực – làm chậm bất kỳ bước tiến tiềm tàng nào gần biên giới, câu giờ cho việc tăng viện và phát tín hiệu rằng cả Ukraine và các nước láng giềng NATO dọc biên giới với Nga đều có ý định chống lại bất kỳ cuộc tấn công nào có thể xảy ra từ lãnh thổ của họ.

Tính đến thứ Ba, NATO được tường trình đang chuẩn bị kế hoạch triển khai nhanh chóng thêm các lực lượng cấp quân đoàn để bảo vệ các quốc gia Baltic trong trường hợp xảy ra xung đột với Nga, theo Reuters.

Động thái này diễn ra sau khi Mạc Tư Khoa mở rộng các điều khoản pháp lý về việc sử dụng quân đội ở nước ngoài và tái khẳng định những tuyên bố về quyền của người Nga tại Estonia, Latvia và Lithuania.

[Kyiv Independent: Ukraine Fortifies Belarus Border Amid Growing Threats]

5. Tổng thống Trump tuyên bố lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng và tàu thuyền của Iran “sẽ được dỡ bỏ”.

Trong thông báo về cuộc gặp tại Phòng Tình huống, Tổng thống Trump cũng cho biết Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng và tàu thuyền của Iran có liên hệ với chế độ này.

Iran đã chỉ trích lệnh phong tỏa này là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra giữa hai nước kể từ khi nó được áp đặt vào ngày 13 tháng 4 - năm ngày sau khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố.

Tehran đã đáp trả việc phong tỏa bằng cách áp đặt các hạn chế riêng đối với tất cả các tàu thương mại cố gắng sử dụng eo biển, điều này đã hạn chế nghiêm trọng lưu lượng giao thông qua tuyến đường thủy quan trọng này và đẩy giá nhiên liệu tăng cao trên toàn cầu.

Không rõ liệu tổng thống có ý rằng việc dỡ bỏ lệnh cấm vận sẽ phụ thuộc vào việc ông chấp nhận bản ghi nhớ hợp tác hiện tại với Iran, hay là lệnh cấm vận của Mỹ sẽ được dỡ bỏ trong thời gian sắp tới.

Tổng thống cho biết, lực lượng Mỹ được triển khai tại khu vực Vịnh Ba Tư để thực thi lệnh phong tỏa, và hàng chục thủy thủ thương mại bị mắc kẹt trong khu vực do cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran, có thể sớm được trở về nhà.

“Những con tàu bị mắc kẹt trong eo biển do cuộc phong tỏa hải quân tuyệt vời và chưa từng có tiền lệ của chúng ta, nay sẽ được dỡ bỏ, có thể bắt đầu quá trình 'trở về nhà'!” ông nói. “Hãy gửi lời chào đến vợ, chồng, cha mẹ và gia đình của các bạn từ tôi, vị Tổng thống được yêu thích nhất của các bạn!”

Trong khi đó, Đài truyền hình nhà nước Iran tuyên bố có thêm 24 tàu đi qua eo biển Hormuz theo sự phối hợp với chính quyền.

Đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin hôm Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, rằng trong 24 giờ qua, thêm 24 tàu đã đi qua eo biển Hormuz theo sự phối hợp của quân đội Iran.

Trích dẫn thông tin từ hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, một phóng viên của đài truyền hình nhà nước IRIB cho biết số lượng tàu thuyền được phép đi qua tuyến đường thủy này cao hơn nhiều, nhưng lưu lượng tàu thuyền đang được kiểm soát để tránh tắc nghẽn.

“Tàu thuyền từ các nước khác chỉ được phép đi qua các tuyến đường được chỉ định, vào thời gian quy định, và theo giấy phép cũng như các điều kiện do Iran đặt ra,” nhà báo cho biết. “Nếu họ đi vào khu vực do Iran kiểm soát mà không có sự cho phép của Iran và Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC, họ sẽ phải đối mặt với phản ứng mạnh mẽ từ quân đội nước này.”

Tuần này, Tổng thống Trump khẳng định Iran “muốn kiểm soát eo biển”, nhưng “sẽ không ai kiểm soát được” eo biển này.

[CBSNews: Trump says U.S. Naval blockade of Iranian ports and vessels “will now be lifted”]

6. Đa số người Ukraine sẽ ủng hộ việc gửi quân đội để bảo vệ Ba Lan, các nước Baltic và Moldova khỏi Nga.

Theo một cuộc khảo sát của Rating Group được công bố hôm Thứ Năm, 28 Tháng Năm, đa số người Ukraine sẽ ủng hộ việc gửi quân đội của họ để bảo vệ sáu quốc gia Âu Châu khác — Lithuania, Latvia, Estonia, Moldova, Phần Lan và Ba Lan — nếu Nga tấn công họ. Tỷ lệ ủng hộ dao động từ 58% đối với Ba Lan đến 63% đối với Lithuania.

Kết quả này được đưa ra trong bối cảnh Ukraine vẫn đang chìm trong chiến tranh và các thủ đô Âu Châu tiếp tục tranh luận về mức độ cam kết của họ đối với quốc phòng Ukraine và tư cách thành viên Liên Hiệp Âu Châu. Gần ba phần tư người Ukraine - 73% - đã coi quân đội của họ đang bảo vệ toàn bộ Âu Châu, chứ không chỉ riêng Ukraine, một con số không thay đổi kể từ khi Rating Group đặt câu hỏi tương tự vào năm 2022.

Đa số sẽ ủng hộ việc bảo vệ sáu quốc gia Âu Châu.

Tỷ lệ 73% người dân tin rằng Quân đội bảo vệ cả Ukraine và các dân tộc Âu Châu khác, con số này tăng lên 84% trong số những người Ukraine sẽ bỏ phiếu ủng hộ gia nhập Liên Hiệp Âu Châu trong một cuộc trưng cầu dân ý; chỉ có 15% người ủng hộ gia nhập nghĩ rằng quân đội chỉ nên bảo vệ Ukraine.

Trong số những người phản đối gia nhập Liên Hiệp Âu Châu, tỷ lệ người cho rằng quân đội phải bảo vệ Âu Châu giảm xuống còn 57%. Cuộc khảo sát tương tự cũng cho thấy 40% người Ukraine hiện xếp hạng đất nước của họ là “lãnh đạo” trong số các quốc gia Âu Châu - tăng từ 34% vào tháng 3 năm 2022 và chỉ 8% vào Tháng Giêng năm 2022, trước khi chiến tranh toàn diện nổ ra.

Cuộc khảo sát cho thấy, mối liên hệ với Liên Hiệp Âu Châu càng mạnh mẽ, sự ủng hộ càng cao. Sự sẵn lòng bảo vệ các quốc gia khác có mối liên hệ chặt chẽ với mức độ gắn bó của người được hỏi với Liên Hiệp Âu Châu.

[Europe Maidan: Most Ukrainians would back sending troops to defend Poland, Baltics, and Moldova from Russia]

7. Nhà máy lọc dầu Volgograd và một trạm đường ống dẫn dầu quan trọng ở Yaroslavl bị sự việc trong cùng một đêm.

Lực lượng Quốc phòng Ukraine đã tấn công một loạt mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga đêm qua, làm ngừng hoạt động một nhà máy lọc dầu lớn và gây ra hỏa hoạn tại một trạm đường ống dẫn dầu chiến lược, Bộ Tổng tham mưu Ukraine xác nhận. Sáng Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, Nga tuyên bố tình trạng nguy hiểm hỏa tiễn trên khoảng 20 khu vực, vươn tới những vùng cách xa chiến tuyến hàng ngàn km. Các cuộc tấn công này mở rộng chiến dịch tầm xa của Kyiv nhằm vào nguồn nhiên liệu và công nghiệp duy trì cuộc xâm lược của Mạc Tư Khoa.

Xuất khẩu dầu mỏ và nhiên liệu vẫn là nguồn tài trợ chiến tranh lớn nhất của Mạc Tư Khoa, và chiến dịch tấn công sâu vào lãnh thổ Kyiv đã dần làm suy giảm năng lực lọc dầu và xuất khẩu, vốn là nguồn thu chính của nước này.

Nhà máy lọc dầu Volgograd tạm ngừng sản xuất.

Sáng Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, Bộ Tổng tham mưu cho biết máy bay điều khiển từ xa đã tấn công nhà máy lọc dầu Volgograd vào đêm 29 tháng 5, gây ra hỏa hoạn và làm hư hại các tổ máy giải quyết dầu chính AVT-1, AVT-3, AVT-5 và AVT-6, cũng như các hệ thống phụ trợ. Volgograd nằm cách khu vực chiến sự khoảng 500 km về phía đông. Theo Bộ Tổng tham mưu, nhà máy đã ngừng các hoạt động sản xuất.

Là một phần của Lukoil, nhà máy này nằm trong số mười nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga và là nhà cung cấp nhiên liệu chính cho Khu vực Liên bang phía Nam của đất nước, chế biến khoảng 14 triệu tấn dầu mỗi năm thành xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không cho quân đội Nga.

Kênh Telegram Exilenova+ của Ukraine bắt đầu chia sẻ ảnh và video về vụ cháy ở Volgograd vào khoảng 00:50, trước khi quân đội xác nhận vụ tấn công. Kênh Telegram Astra của Nga đưa tin nhà máy lọc dầu Lukoil đang bốc cháy và gọi đây là ít nhất vụ tấn công thứ mười vào nhà máy lọc dầu này trong suốt cuộc chiến tranh toàn diện.

Thống đốc Volgograd tuyên bố một máy bay điều khiển từ xa đã tấn công một tòa nhà chung cư ở quận Krasnooktyabrsky, nhưng không gây thương vong. Sau đó, Astra lưu ý rằng tòa nhà này nằm cách nhà máy Titan-Barrikady khoảng 2 km, một nhà máy quốc phòng tuyệt mật của Nga chuyên sản xuất bệ phóng cho các hệ thống hỏa tiễn Yars, Topol-M và Iskander-M.

Hồi tháng Hai, Ukraine đã tấn công cơ sở này lần thứ chín trong vòng hai năm.

Trạm đường ống Yaroslavl bốc cháy

Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết, nước này cũng đã tấn công trạm bơm dầu Yaroslavl-3 ở tỉnh Yaroslavl, ghi nhận một vụ cháy và xác nhận hai bể chứa dầu đang bốc cháy, có dung tích lần lượt là 50.000 và 20.000 mét khối. Yaroslavl nằm cách Ukraine 700 km về phía đông bắc. Trạm này là một điểm nút trên đường ống dẫn dầu Surgut-Polotsk, vận chuyển dầu thô từ Siberia và miền bắc nước Nga đến các cảng Primorsk và Ust-Luga ở biển Baltic và tiếp tục đến Belarus. Trạm này thuộc sở hữu của công ty nhà nước Transneft của Nga.

Thống đốc tỉnh Yaroslavl, Mikhail Evraev, tuyên bố khu vực này đã bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn, cho biết hầu hết các máy bay điều khiển từ xa đã bị bắn hạ nhưng một mục tiêu bị trúng là các kho chứa nhiên liệu công nghiệp, tuy nhiên không có thương vong. Phân tích OSINT của Astra đã xác nhận cuộc tấn công vào Yaroslavl-3, liên kết nó với Transneft-Baltika và Hệ thống đường ống Baltic cung cấp nhiên liệu cho nhà máy lọc dầu Slavneft-YaNOS gần đó và cảng xuất khẩu Primorsk.

Cuộc tấn công này phù hợp với việc Kyiv gần đây mở rộng chiến dịch từ chủ yếu nhắm vào các nhà máy lọc dầu sang cả các đường ống dẫn và các điểm bơm vận chuyển dầu thô giữa chúng.

Các mục tiêu khác qua đêm

Một hải cảng ở Temryuk, tỉnh Krasnodar, cũng bốc cháy sau cuộc tấn công. Bộ chỉ huy tác chiến của Krasnodar đổ lỗi cho mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa rơi xuống và báo cáo không có thương vong, sử dụng cách diễn đạt mà các quan chức Nga thường dùng để giảm nhẹ mức độ thành công của các cuộc tấn công của Ukraine.

Ngoài các địa điểm khai thác dầu mỏ, Bộ Tổng tham mưu cho biết Ukraine cũng đã tấn công một hệ thống phòng không Tor-M2 gần Berdiansk thuộc tỉnh Zaporizhzhia bị tạm chiếm, và tấn công một sở chỉ huy, ba điểm điều khiển máy bay điều khiển từ xa của đối phương, một kho hậu cần và một số khu vực tập trung quân trên khắp các vùng biên giới Ukraine và Nga bị tạm chiếm.

Khoảng 17:00 hôm Thứ Sáu, 29 Tháng Năm, một phân tích OSINT của Astra đã xác định được một vụ nổ gần nhà máy Chapaev ở Cheboksary, Chuvashia, cách Ukraine 970 km. Nhà máy thuộc sở hữu của Rostec chủ yếu sản xuất hỏa tiễn chống mưa đá, nhưng các sản phẩm quốc phòng chiếm ít nhất 30% đơn đặt hàng của nhà máy.

Vụ việc này gợi nhớ lại hồi tháng Hai, khi Ukraine điều máy bay điều khiển từ xa bay gần đến dãy núi Ural và tấn công một nhà máy lọc dầu mà Nga cho là nằm ngoài tầm với.

[Europe Maidan: Volgograd refinery and a key Yaroslavl oil-pipeline station struck in one night]

8. Ukraine tiếp tục tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse, Bộ Tổng tham mưu Nga tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc tấn công “có hệ thống” nhằm vào các mục tiêu công nghiệp quân sự của Nga.

Theo thông báo của Bộ Tổng tham mưu Ukraine, đêm 28 tháng 5, Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse của Nga và nhiều mục tiêu quân sự khác của Nga, bao gồm các hệ thống phòng không, sở chỉ huy và hệ thống trinh sát tự động do Không quân Nga sử dụng.

Các cuộc tấn công này là một phần trong chiến dịch “trừng phạt tầm xa” đang diễn ra của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp quân sự và năng lượng của Nga nằm sâu phía sau tiền tuyến, khi Kyiv tìm cách gây ra tổn thất lớn hơn cho nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Theo Bộ Tổng tham mưu, lực lượng Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Tuapse ở vùng Krasnodar Krai, gây ra hỏa hoạn và khói dày đặc tại cơ sở này. Mức độ thiệt hại vẫn đang được đánh giá.

Nhà máy lọc dầu Tuapse là một trong những cơ sở chế biến dầu mỏ lớn nhất ở miền nam nước Nga, với công suất chế biến hàng năm khoảng 12 triệu tấn dầu. Nhà máy này sản xuất nhiên liệu được sử dụng một phần để cung cấp cho quân đội Nga và đã trở thành mục tiêu thường xuyên trong chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga.

Trong những tháng qua, nhà máy lọc dầu và các cơ sở cảng lân cận đã liên tục bị máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Ukraine tấn công, gây ra hỏa hoạn, tạm ngừng hoạt động và gián đoạn xuất khẩu nhiên liệu qua Hắc Hải.

Lực lượng Không quân Ukraine cũng đã sử dụng hỏa tiễn hành trình phóng từ máy bay Storm Shadow để tấn công các hệ thống tự động trinh sát của Nga tại các khu vực Voronezh, Taganrog và Sevastopol bị tạm chiếm ở Crimea, quân đội cho biết.

[Kyiv Independent: Ukraine strikes Tuapse oil refinery again, General Staff vows 'systematic' strikes on Russia's military-industrial targets]

9. Tổng thống Trump cho biết ông đang gặp gỡ các cố vấn để “đưa ra quyết định cuối cùng” về một thỏa thuận tiềm năng với Iran.

Tổng thống Trump cho biết trong một bài đăng trên Truth Social hôm Thứ Sáu, 29 Tháng Năm, rằng ông sẽ “gặp gỡ ngay bây giờ, trong Phòng Tình huống, để đưa ra quyết định cuối cùng” về một thỏa thuận tiềm năng với Iran.

Ông cho biết thỏa thuận đang được xem xét bao gồm việc Iran đồng ý hợp tác với Mỹ để “khai quật” khoảng 900 pound uranium được làm giàu cao từ các cơ sở hạt nhân bị hư hại và “phá hủy”.

Tổng thống Trump nói: “Iran phải đồng ý rằng họ sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân hay bom hạt nhân. Eo biển Hormuz phải được mở cửa ngay lập tức, không thu phí, cho giao thông hàng hải không hạn chế, theo cả hai chiều”.

“Vật liệu được làm giàu, đôi khi được gọi là 'bụi hạt nhân', được chôn sâu dưới lòng đất với những ngọn núi gần như sụp đổ do cuộc tấn công bằng máy bay ném bom B2 mạnh mẽ của chúng ta cách đây 11 tháng, sẽ được Hoa Kỳ (quốc gia duy nhất, cùng với Trung Quốc, có khả năng cơ khí để làm điều đó!) khai quật, phối hợp chặt chẽ với Cộng hòa Hồi giáo Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, và TIÊU HỦY, “ ông nói. “Sẽ không đồng tiền nào được giải ngân cho đến khi có thông báo tiếp theo. Các vấn đề khác, ít quan trọng hơn nhiều, đã được thỏa thuận.”

Theo chính phủ Qatar, Tổng thống Trump đã gọi điện cho Quốc vương Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani để thảo luận về những diễn biến mới nhất ở Trung Đông.

Theo thông cáo, cuộc thảo luận của các nhà lãnh đạo tập trung vào các nỗ lực khu vực và quốc tế nhằm giảm leo thang căng thẳng và tăng cường ổn định.

Theo thông cáo báo chí, ông Al Thani “nhấn mạnh sự cần thiết phải ưu tiên các giải pháp chính trị và ngoại giao cũng như đối thoại giữa tất cả các bên nhằm củng cố an ninh và ổn định khu vực, tránh gây thêm căng thẳng và leo thang trong khu vực”.

Trong khi đó, Tổng thống Trump “bày tỏ sự đánh giá cao vai trò của Nhà nước Qatar trong việc hỗ trợ các nỗ lực hòa giải của Pakistan” giữa Iran và Mỹ, “ca ngợi những nỗ lực của Qatar nhằm thu hẹp khoảng cách quan điểm và thúc đẩy các nỗ lực giảm leo thang trong khu vực”.

Chi tiết trong bài viết của Tổng thống Trump “Sẽ không đồng tiền nào được giải ngân” có thể là nhằm đề cập đến số tiền của Iran đang bị Hoa Kỳ phong tỏa.

Phát biểu tại một hội thảo trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Quốc gia Reagan ở California, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Mỹ đã tịch thu khoảng 1 tỷ đô la tài sản tiền điện tử của Iran.

“Tôi tin rằng chúng tôi đã thu giữ được khoảng 1 tỷ đô la tiền điện tử của họ,” ông nói.

“Chúng tôi giật lấy ví một cách trắng trợn,” anh ta nói thêm. “Một số người có thể đang gõ tin nhắn ngay lúc này và nhận ra, có thể họ không hề hay biết ví của mình đã bị giật.”

Ông Bessent cho biết những tài sản mà Mỹ đang tịch thu và đóng băng là những tài sản bị đánh cắp từ người dân Iran.

[CBSNews: Trump says he's meeting now with aids “to make a final determination” on potential deal with Iran]

10. Ngoại trưởng Na Uy cho rằng Âu Châu không thể vừa là đồng minh của Ukraine vừa là đối tác đàm phán của Nga.

Hôm thứ Năm, Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide cho biết Âu Châu không thể vừa ủng hộ mạnh mẽ Ukraine vừa đóng vai trò trung gian hòa giải trung lập trong các cuộc đàm phán hòa bình tương lai, trong bối cảnh các ngoại trưởng Liên Hiệp Âu Châu gặp gỡ không chính thức tại Lemesos, Síp.

Ông Eide cho rằng Âu Châu không thể đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh, trong khi đồng thời cung cấp hỗ trợ quân sự và chính trị cho Ukraine. Ông đề xuất rằng bất kỳ vai trò trung gian nào cũng nên được đảm nhiệm bởi các bên có khả năng giữ khoảng cách an toàn hơn với cuộc xung đột, theo tờ The Telegraph.

Ông Eide nói: “Âu Châu không thể đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Ukraine và Nga trong các cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh, bởi vì Âu Châu đứng về phía Ukraine”. Ông nói thêm rằng Âu Châu nên có tiếng nói trong các cuộc thảo luận này, thay vì đóng vai trò trung gian trực tiếp.

Kallas: Liên Hiệp Âu Châu sẽ không đóng vai trò trung gian hòa giải trung lập.

Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên Hiệp Âu Châu, Kaja Kallas, đã đưa ra thông điệp tương tự trong những bình luận gần đây về khả năng đàm phán với Mạc Tư Khoa, cảnh báo rằng đối thoại trực tiếp với Nga có nguy cơ làm suy yếu ảnh hưởng của Âu Châu.

Kallas cũng lập luận rằng trước khi có bất kỳ động thái tiếp cận nào với Nga, các nước Liên Hiệp Âu Châu trước tiên phải thống nhất với nhau về những vấn đề họ muốn nêu ra với Mạc Tư Khoa và những lằn ranh đỏ của họ là gì – bao gồm các vấn đề như bồi thường chiến tranh, việc trả tự do cho trẻ em Ukraine bị bắt cóc và việc rút quân Nga khỏi các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm khác.

Ngoại trưởng Estonia nói về những điều mà lãnh đạo Điện Cẩm Linh có thể lo sợ.

Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna cho rằng Nga có thể lo ngại trước các biện pháp tiếp theo của phương Tây và đang cố gắng lôi kéo Âu Châu vào các cuộc đàm phán.

Ông nói với truyền thông Ukraine rằng có “một điều đau lòng mà [Tổng thống Nga Vladimir] Putin sợ hãi” – đó là viễn cảnh những hạn chế nghiêm ngặt hơn sẽ giới hạn khả năng tiếp tục cuộc chiến của Nga, bao gồm cả các lệnh trừng phạt chặt chẽ hơn từ Liên Hiệp Âu Châu.

Tsahkna cảnh báo rằng nếu Âu Châu đóng vai trò trung gian hòa giải, động lực chính trị cho những biện pháp như vậy có thể sẽ suy yếu.

Cuộc tranh luận về vai trò của Âu Châu diễn ra trong bối cảnh các chính phủ Liên Hiệp Âu Châu đang thảo luận về việc bổ nhiệm các đặc phái viên cao cấp cho bất kỳ cuộc tiếp xúc nào trong tương lai với Điện Cẩm Linh.

Theo tờ The Telegraph, một số quan chức đã đề cập đến cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel và cựu Thủ tướng Ý Mario Draghi như những nhân vật tiềm năng có thể đại diện cho Âu Châu trong các cuộc tiếp xúc với Mạc Tư Khoa.

Trong khi đó, Putin đã đề xuất cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder tham gia các cuộc thảo luận trong tương lai, một ý tưởng mà các bộ trưởng Liên Hiệp Âu Châu đã bác bỏ, viện dẫn mối quan hệ thân thiết của Schroeder với các công ty năng lượng nhà nước Nga.

Na Uy, quốc gia không phải là thành viên Liên Hiệp Âu Châu nhưng là đối tác thân thiết, đã nhiều lần khẳng định vai trò của mình là “ủng hộ Ukraine, chứ không phải làm trung gian hòa giải”, củng cố quan điểm ngày càng phổ biến ở cả các thủ đô Bắc Âu và Baltic rằng Âu Châu nên tập trung vào viện trợ quân sự và trừng phạt, để lại bất kỳ sự hòa giải chính thức nào cho các bên khác.

[Kyiv Post: Europe Cannot Be Both Ukraine’s Ally and Russia’s Negotiating Partner – Norway’s Foreign Minister]

11. Nhà đàm phán Iran: “Bên thắng trong bất kỳ thỏa thuận nào là bên chuẩn bị tốt hơn cho chiến tranh vào ngày hôm sau”.

Hôm Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, Trưởng đoàn đàm phán của Iran cho biết “bên thắng cuộc” trong bất kỳ thỏa thuận nào đạt được giữa Mỹ và Iran sẽ là “bên chuẩn bị tốt hơn cho chiến tranh” nếu thỏa thuận đổ vỡ.

Phó Tổng thống JD Vance hôm thứ Năm cho biết Iran và Mỹ “rất gần” nhưng “vẫn chưa đạt được thỏa thuận” về một bản ghi nhớ hợp tác, theo các nguồn tin của Mỹ, sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại thêm hai tháng, mở lại eo biển Hormuz và thúc đẩy các cuộc đàm phán sâu hơn về các vấn đề gây tranh cãi, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran.

Nhà đàm phán Iran Mohammed Bagher Ghalibaf cho biết nước ông đang giành được “những nhượng bộ không phải thông qua đàm phán, mà thông qua hỏa tiễn.”

Ông nói về Mỹ: “Các cuộc đàm phán chỉ nhằm mục đích khiến họ hiểu những nhượng bộ đó”, đồng thời cho biết thêm rằng Tehran “hoàn toàn không tin tưởng vào những lời bảo đảm hay lời nói suông — chỉ có hành động mới quan trọng. Sẽ không có bước đi nào được thực hiện trước khi phía bên kia hành động trước”.

“Bên thắng trong bất kỳ thỏa thuận nào là bên chuẩn bị tốt hơn cho chiến tranh ngay sau khi thỏa thuận được ký kết”, Ghalibaf kết luận.

Truyền thông nhà nước Iran, dẫn lời một nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán của nước này rằng chưa có thỏa thuận hòa bình nào được “hoàn tất hoặc xác nhận”.

[CBSNews: Iranian negotiator: “Winner of any agreement is the side that is better prepared for war the day after”]

12. Israel tuyên bố chỉ huy tiểu đoàn Hamas đứng sau vụ tấn công ngày 7 tháng 10 đã bị tiêu diệt, trong bối cảnh nước này đẩy mạnh cuộc chiến với các lực lượng ủy nhiệm của Iran trên nhiều mặt trận.

Theo các cơ quan an ninh Israel, lực lượng Israel đã tiêu diệt một chỉ huy Hamas, người từng chỉ huy một tiểu đoàn của nhóm này trong các vụ tấn công khủng bố ngày 7 tháng 10 năm 2023.

Lực lượng Phòng vệ Israel và cơ quan tình báo Shinbet cho biết trong một tuyên bố chung hôm thứ Sáu rằng các lực lượng này đã “tấn công và tiêu diệt” Imad Hassan Hussein Aslim, Phó Tư lệnh Lữ đoàn Gaza và chỉ huy Tiểu đoàn Zeitoun của Hamas, trong các chiến dịch hôm thứ Tư.

Bản tin cho biết Aslim đã “lên kế hoạch cho hàng chục cuộc tấn công sắp xảy ra nhằm vào binh lính IDF đang hoạt động tại Dải Gaza”, đồng thời cho biết thêm một chiến binh Hamas khác “có mặt tại hiện trường vụ tấn công”.

Hôm thứ Năm, kênh truyền hình Channel 12 của Israel phát sóng bài phát biểu của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, trong đó ông nói rằng mình đã chỉ đạo Lực lượng Phòng vệ Israel, gọi tắt là IDF chiếm 70% Gaza.

“Hiện tại, chúng tôi đang kiểm soát hoàn toàn 60% lãnh thổ Dải Gaza,” và chỉ thị của tôi là phải đạt đến… 70%,” ông nói tại một hội nghị.

Israel tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động ở Gaza đồng thời kiểm soát thêm nhiều lãnh thổ ở nước láng giềng Li Băng, trong bối cảnh theo đuổi các mặt trận song song chống lại các nhóm ủy nhiệm của Iran giữa cuộc chiến chung với Mỹ chống lại chế độ Iran.

Hamas và Hezbollah ở Li Băng từ lâu đã nằm trong số những đồng minh khu vực quyền lực nhất của Iran, và sau các vụ tấn công ngày 7 tháng 10, Israel đã tận dụng mối quan hệ thân thiết với Tổng thống Trump để nhắm vào cả hai nhóm này.

[CBSNews: Israel says commander of Hamas battalion behind Oct. 7 killed, as it pushes war with Iranian proxies on multiple fronts]

NewsUKEve30May2026

 

1. Quân đội Mỹ bác bỏ tuyên bố của truyền thông nhà nước Iran rằng máy bay Mỹ bị bắn hạ.

Bộ Chỉ huy Trung ương Hoa Kỳ, gọi tắt là CENTCOM đã bác bỏ thông tin từ đài truyền hình nhà nước Iran cho rằng lực lượng Iran đã bắn hạ một máy bay của Mỹ gần Bushehr.

Trên kênh truyền thông X, CENTCOM tuyên bố như sau: “SỰ THẬT: Không có máy bay Mỹ nào bị bắn rơi. Tất cả các phương tiện không quân của Mỹ đều còn nguyên vẹn.”

Theo Reuters, đài truyền hình nhà nước Iran cho biết một máy bay Mỹ đã bị phá hủy tại tỉnh Jam thuộc Bushehr, dẫn lời Thống đốc Masoud Tangestani.

Những thông tin trái chiều xuất hiện trong bối cảnh có thông tin về một bản ghi nhớ thỏa thuận kéo dài 60 ngày giữa Hoa Kỳ và Iran nhằm giảm leo thang xung đột đang diễn ra. Hãng tin Axios đưa tin hôm thứ Năm rằng bản ghi nhớ này một phần sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn, cho phép vận chuyển hàng hóa không hạn chế qua eo biển Hormuz và bắt đầu đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, trích dẫn hai quan chức Mỹ và một nguồn tin khu vực. Theo hãng tin này, Tổng thống Donald Trump vẫn chưa đưa ra sự phê chuẩn cuối cùng.

Michael Clarke, Giáo sư thỉnh giảng về Nghiên cứu Quốc phòng tại King's College Luân Đôn nói với Sky News “Tôi nghĩ rằng cơ hội đạt được thỏa thuận đang nhanh chóng khép lại. Tổng thống Trump đang phải đối mặt với phản ứng dữ dội từ những người cho rằng ông sắp ký một thỏa thuận theo điều kiện của Iran. Do đó, ông đang phát tín hiệu cho Iran rằng họ có thể phải đối mặt với chiến tranh tái diễn nếu không đưa ra các điều khoản tốt hơn. Về phía Iran, họ tin rằng thời gian đang đứng về phía mình do giá cả tăng cao do chiến tranh mà đa số người Mỹ hiện nay phản đối, cũng như tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống Trump đang giảm mạnh.”

“Tình hình hiện nay giống như một trò chơi thách thức: mỗi bên đang lao về phía trước với tốc độ tối đa, hy vọng bên kia sẽ phải tránh sang một bên để khỏi va chạm. Kết quả rất có thể là một cuộc va chạm—có nghĩa là chiến tranh sẽ quay trở lại. Kết quả đó không phải là không thể tránh khỏi, nhưng nó đang trở nên có khả năng xảy ra hơn nhiều.”

Khi được hỏi về bản ghi nhớ được đưa tin, Giáo sư Clarke nói: “Chính quyền liên tục nói rằng một thỏa thuận sắp đạt được – Iran đã tỏ ra thận trọng hơn đáng kể – nhưng sau đó cũng nói rằng Iran phải giao nộp (hoặc đồng ý chuyển giao cho một nước thứ ba) toàn bộ uranium đã được làm giàu của mình và eo biển Hormuz phải được khôi phục lại trạng thái như trước chiến tranh: một tuyến đường thủy mở cho vận chuyển hàng hải mà Iran không thu phí. Tehran luôn khẳng định rằng cả hai điều kiện này đều không thể chấp nhận được.”

“Điều này khiến tôi tự hỏi làm thế nào họ có thể đạt được thỏa thuận khi vẫn còn những khác biệt về hai điểm quan trọng này—trừ khi một trong hai bên đã thay đổi lập trường. Một vấn đề phức tạp nữa là Mỹ và Iran vẫn tiếp tục đấu súng, điều đó có nghĩa là nguy cơ leo thang vẫn còn hiện hữu”, ông nói thêm.

Theo một quan chức quân đội Mỹ, quân đội nước này đã phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran hôm thứ Tư, bắn hạ bốn máy bay điều khiển từ xa tấn công một chiều của Iran “gây ra mối đe dọa xung quanh eo biển Hormuz”.

Một trạm kiểm soát mặt đất của Iran cũng bị tấn công khi chiếc máy bay điều khiển từ xa thứ năm đang chuẩn bị cất cánh, quan chức này cho biết thêm. Trạm này nằm ở Bandar Abbas, quan chức này nói với Newsweek hôm thứ Tư.

“Những hành động này được tính toán kỹ lưỡng, hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhằm mục đích duy trì lệnh ngừng bắn”, quan chức Mỹ nói thêm.

Vụ tấn công diễn ra sau khi Hoa Kỳ tiến hành các cuộc tấn công “tự vệ” ở miền nam Iran hôm thứ Hai, nhắm vào các địa điểm phóng hỏa tiễn và các tàu của Iran đang cố gắng rải thủy lôi, theo CENTCOM.

Trong một tuyên bố trước đó CENTCOM cho biết, “Lực lượng Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công tự vệ ở miền nam Iran hôm nay để bảo vệ binh lính của chúng ta khỏi các mối đe dọa từ lực lượng Iran. Các mục tiêu bao gồm các địa điểm phóng hỏa tiễn và các tàu của Iran đang cố gắng gài mìn.”

“Bộ Chỉ huy Trung ương Hoa Kỳ tiếp tục bảo vệ lực lượng của chúng ta trong khi vẫn giữ thái độ kiềm chế trong suốt thời gian ngừng bắn đang diễn ra,” tuyên bố kết luận.

Iran bị cáo buộc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Trước đó vào thứ Năm, CENTCOM cho biết Iran được tường trình đã vi phạm lệnh ngừng bắn sau khi phóng một hỏa tiễn đạn đạo về phía Kuwait, và lực lượng Kuwait đã đánh chặn thành công.

“Vụ vi phạm lệnh ngừng bắn nghiêm trọng này của chế độ Iran xảy ra chỉ vài giờ sau khi lực lượng Iran phóng năm máy bay điều khiển từ xa tấn công một chiều, gây ra mối đe dọa rõ ràng trong và gần eo biển Hormuz. Tất cả các máy bay điều khiển từ xa đều bị lực lượng Mỹ đánh chặn thành công, đồng thời Mỹ cũng ngăn chặn được vụ phóng máy bay điều khiển từ xa thứ sáu từ một địa điểm kiểm soát mặt đất của Iran ở Bandar Abbas. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ và các đối tác khu vực vẫn cảnh giác và thận trọng khi chúng ta tiếp tục bảo vệ lực lượng và lợi ích của mình trước sự xâm lược phi lý của Iran “, bài đăng trên X cho biết.

[Newsweek: US Military Denies Iran State Media Claim That US Aircraft Shot Down]

2. Các nhà điều hành người Ukraine cho biết máy bay điều khiển từ xa FPV 4 cánh quạt của họ đã đâm vào một chiếc xe bồn của Nga ở khoảng cách kỷ lục 102 km.

Các nhà điều khiển máy bay điều khiển từ xa người Ukraine tuyên bố họ đã lập kỷ lục khi một chiếc xe chở nhiên liệu của Nga ở khoảng cách 102 km bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa FPV bốn cánh quạt, thường được gọi là drone kiểu trực thăng. Các loại drone cánh cố định, thường được gọi là drone kiểu máy bay, có khả năng bay xa đến vài ngàn km.

Các nhà điều hành cho biết các hoạt động của Nga đã bị đình trệ. “Vùng nguy hiểm đối với họ thật quá lớn”.

Misha Rudominski, chủ công ty Himera chuyên sản xuất bộ đàm cầm tay và bộ khuếch đại tín hiệu cho binh lính Ukraine ngoài chiến trường, cho biết thành tựu này là “khả thi. Nhưng cần phải thực hiện những công việc rất cụ thể về ăng-ten, và cả khả năng điều khiển ở chặng cuối nữa.”

Theo ông, pin có công suất 400-500 watt-giờ/kg đã có mặt trên thị trường và một máy bay điều khiển từ xa hạng nhẹ với pin dung lượng lớn có thể thực hiện chuyến bay đó và vẫn tiêu diệt được mục tiêu nhỏ.

“Hiện nay đang có một sự bùng nổ mạnh mẽ trong nghiên cứu, các nhà khoa học liên tục phát triển các công thức hóa học mới để làm cho pin vừa rẻ hơn vừa có dung lượng cao hơn. Trong tương lai gần, chúng ta sẽ chứng kiến ngày càng nhiều kỷ lục về quãng đường di chuyển đáng kinh ngạc”, ông nói thêm.

Xét trên nhiều khía cạnh, cuộc chiến giữa Ukraine và Nga đã biến thành cuộc đấu xem ai có “khả năng tấn công” xa hơn.

Vùng tác chiến ngày càng mở rộng là yếu tố quyết định trong cuộc xâm lược toàn diện của Nga. Cả hai bên đều đang cố gắng mở rộng vùng tác chiến này về phía kẻ thù.

Ukraine đang tăng cường khả năng tấn công tầm trung. Số lượng các cuộc tấn công này đã tăng hơn gấp đôi từ tháng Hai đến tháng Ba, nhắm vào hệ thống phòng không, cơ sở hạ tầng và xe tải, xe van, xe chở nhiên liệu và xe lửa của Nga trong các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm.

Ở những khoảng cách đó, các thiết kế drone cánh cố định có khả năng mang tải trọng lớn hơn rất phổ biến. Tuy nhiên, chúng đắt tiền hơn các drone 4 cánh quạt đến mức quá đắt đỏ để dùng drone cánh cố định tấn công một chiếc xe chỉ đáng giá vài chục ngàn.

Giá đỡ máy bay điều khiển từ xa là một giải pháp được sử dụng rộng rãi để mở rộng phạm vi hoạt động của các loại máy bay điều khiển từ xa tầm ngắn như FPV. Những giá đỡ này cũng có thể mang theo bộ khuếch đại tín hiệu, cải thiện độ tin cậy của liên lạc với máy bay điều khiển từ xa.

Các công ty quốc phòng Ukraine đã và đang nghiên cứu việc điều khiển máy bay điều khiển từ xa của họ ở khoảng cách xa hơn, chủ yếu thông qua các bộ khuếch đại và trạm chuyển tiếp tín hiệu. Công ty Wild Hornets đã thông báo vào tháng 4 rằng người điều khiển có thể điều khiển máy bay đánh chặn từ khoảng cách 2.000 km.

Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI để cải thiện các nhiệm vụ riêng lẻ, bao gồm điều hướng địa hình và tăng cường hướng dẫn chặng cuối, đã được các nhà phát triển đưa vào thực tiễn trong nhiều tháng qua

Tóm lại, ngày nay lực lượng Ukraine có thể linh hoạt hơn trong các cuộc tấn công bằng các máy bay điều khiển từ xa nhẹ hơn, rẻ hơn. Công nghệ đằng sau điều này, chẳng hạn như pin tốt hơn, mạng lưới mạnh mẽ hơn và khả năng tự hành của trí tuệ nhân tạo, cũng được áp dụng cho các máy bay điều khiển từ xa lớn hơn, nguy hiểm hơn, khiến chúng ngày càng hiệu quả hơn trong việc làm suy yếu lực lượng Nga, đồng thời mở ra các hành lang để tấn công trực tiếp vào lãnh thổ của họ.

Điều này có thể làm giảm hơn nữa khả năng cơ động và tiếp tế của quân đội Nga ở khoảng cách xa hơn so với đường ranh giới, những khoảng cách mà trước đây được coi là tương đối an toàn trước các cuộc tấn công FPV.

[Europe Maidan: Ukrainian operators say their FPV hit Russian truck at record 102 km]

3. Tại sao Tổng thống Trump lại đe dọa ném bom Oman trong bối cảnh chiến tranh với Iran leo thang?

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đe dọa đồng minh lâu năm Oman bằng lực lượng quân sự nếu nước này can thiệp vào tranh chấp về quyền tiếp cận đường thủy qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh cuộc chiến của Washington chống Iran một lần nữa có nguy cơ nhấn chìm toàn bộ Trung Đông.

Lời đe dọa của Tổng thống Trump hôm thứ Tư về việc “ném bom” Oman diễn ra trong bối cảnh Oman được tường trình đã đàm phán với Iran về việc giám sát việc đi qua eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy chiến lược giải quyết hơn 20% lượng dầu mỏ vận chuyển toàn cầu.

“Sẽ không ai kiểm soát được eo biển này đâu,” Tổng thống Trump nói trong một cuộc họp nội các ở Washington. “Đây là vùng biển quốc tế, và Oman sẽ hành xử giống như mọi nước khác, hoặc chúng ta sẽ phải cho nổ tung lãnh thổ của họ.”

Tuy nhiên, mặc dù eo biển Hormuz là một eo biển quốc tế, phần lớn nó nằm hoàn toàn trong lãnh hải của Iran và Oman – chứ không phải vùng biển quốc tế – với một số khu vực ngoài khơi giáp với lãnh hải của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, gọi tắt là UAE.

[Al Jazeera English: Why has Trump threatened to bomb Oman, amid Iran war escalation?]

4. Truyền thông nhà nước Iran cho biết bản ghi nhớ với Mỹ vẫn chưa “được hoàn tất cũng như chưa được xác nhận”.

Hôm Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin, dẫn lời một nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán của nước này, rằng bản ghi nhớ giữa Iran và Hoa Kỳ vẫn chưa “được hoàn tất cũng như chưa được xác nhận”.

“Trái ngược với những gì các nguồn tin phương Tây tuyên bố, văn bản của bản ghi nhớ tiềm năng vẫn chưa được hoàn thiện cũng như chưa được xác nhận cho đến nay”, nguồn tin cho biết, đồng thời nói thêm rằng Tehran chưa thông báo cho các nhà trung gian hòa giải Pakistan về bất kỳ bản dự thảo cuối cùng nào.

Họ nói thêm: “Khi văn bản được hoàn thiện, Iran sẽ thông báo cho bên trung gian Pakistan và công chúng. Cho đến lúc đó, bất kỳ thông tin nào từ các nguồn phương Tây cho rằng việc soạn thảo đã hoàn tất đều không chính xác.”

Các nguồn tin của Mỹ cho biết với nhóm phóng viên Tòa Bạch Ốc vào sáng thứ Năm rằng một thỏa thuận sơ bộ đã đạt được về một bản ghi nhớ, theo đó sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày, mở lại eo biển Hormuz và đàm phán về các vấn đề gây tranh cãi, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran, nhưng thỏa thuận này vẫn đang chờ sự phê chuẩn của Tổng thống Trump.

Khi được hỏi vào cuối ngày thứ Năm về những nỗ lực đạt được thỏa thuận, Phó Chủ tịch JD Vance nói với các phóng viên: “Chúng tôi vẫn chưa đạt được thỏa thuận, nhưng chúng tôi đang rất gần và chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực.”

[CBSNews: Memorandum of understanding with U.S. neither “finalized nor confirmed,” Iranian state media say]

5. Gần 200 người thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào “tàu chở ma túy” ở Mỹ Latinh.

Quân đội Mỹ cho biết, Mỹ đã tiêu diệt hai người trong một cuộc tấn công vào một tàu chở ma túy bị nghi ngờ ở phía đông Thái Bình Dương, nâng tổng số người chết trong gần chín tháng của chiến dịch gây tranh cãi này lên gần 200 người.

Hai “kẻ khủng bố buôn ma túy” đã bị tiêu diệt khi con tàu đi qua “các tuyến đường buôn lậu ma túy đã biết”, Bộ Tư lệnh miền Nam Hoa Kỳ, gọi tắt là SOUTHCOM, đơn vị giám sát các lực lượng quân sự Mỹ ở vùng Caribe và Mỹ Latinh, cho biết trong một tuyên bố.

Đây là cuộc tấn công mới nhất trong chiến dịch trấn áp nạn buôn bán ma túy vào nước này, vốn đã thu hút sự chỉ trích ngày càng tăng từ quốc tế và sự giám sát chặt chẽ của Quốc hội.

Theo số liệu của chính phủ, ít nhất 196 người đã thiệt mạng ở phía đông Thái Bình Dương và vùng biển Caribbean kể từ các cuộc tấn công ban đầu nhằm vào các tàu bị nghi là chở ma túy vào đầu tháng 9 năm 2025, mặc dù chính quyền của Tổng thống Trump chưa công khai cung cấp bằng chứng cho thấy các tàu này đang vận chuyển ma túy.

Vụ tấn công mới nhất diễn ra chỉ một ngày sau khi Mỹ tấn công một tàu khác và khiến một người thiệt mạng, còn hai người sống sót.

Bộ Tư lệnh miền Nam, gọi tắt là SOUTHCOM đã chia sẻ một video dài 13 giây được tường trình ghi lại vụ tấn công hôm thứ Tư, dường như cho thấy một vật thể bay trúng một chiếc thuyền, lửa và khói nhanh chóng bao trùm con tàu. Đoạn clip sau đó cho thấy thoáng qua khói bốc lên từ chiếc thuyền và ngọn lửa bao phủ phần còn lại của xác tàu.

Không có binh sĩ Mỹ nào bị thương. Chiếc tàu được tường trình do một Tổ chức Khủng bố được chỉ định (Tổ chức Khủng bố) không xác định điều khiển, nhưng Bộ Tư lệnh miền Nam, gọi tắt là SOUTHCOM không cung cấp thêm chi tiết.

Chính phủ Mỹ tuyên bố đang trong một “cuộc xung đột vũ trang” hợp pháp với các băng đảng ma túy, đồng thời khẳng định chiến dịch chống lại các tàu chở ma túy nhỏ bị cáo buộc là cần thiết để ngăn chặn dòng chảy ma túy vào nước này và cứu mạng sống người dân Mỹ.

Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế và một số cựu quan chức đã chỉ trích các cuộc tấn công này là bất hợp pháp theo luật quốc tế vì quân đội không được phép tấn công vào thường dân không gây ra mối đe dọa trực tiếp. Các nhà lập pháp đã xem xét kỹ hơn các cuộc tấn công này kể từ khi có thông tin cho rằng lực lượng Mỹ đã giết chết những người sống sót sau cuộc tấn công đầu tiên gần chín tháng trước trong một cuộc tấn công “hai lần liên tiếp”.

Tổ chức nhân quyền Amnesty International cho biết Quốc hội Mỹ và các nhà quan sát nên “hành động ngay lập tức” để ngăn chặn các cuộc tấn công.

Nhóm này gọi các vụ tấn công là “các vụ giết người ngoài vòng pháp luật trên biển” và mô tả chiến dịch này là “vô nhân đạo”.

Cơ quan giám sát của Ngũ Giác Đài hồi đầu tháng này cho biết họ đang điều tra xem quân đội Mỹ có tuân thủ đúng quy trình khi tấn công vào tàu thuyền hay không.

Văn phòng tổng thanh tra của Bộ Quốc phòng cho biết cuộc rà soát được khởi xướng nội bộ trong Ngũ Giác Đài. Hiện chưa rõ khi nào cuộc đánh giá sẽ hoàn tất.

Số lượng các cuộc tấn công đã tạm lắng vào tháng Giêng sau khi lực lượng tinh nhuệ của Mỹ tiến vào thủ đô Caracas của Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro. Cùng với vợ, Maduro đã bị đưa đến New York để đối mặt với các cáo buộc khủng bố ma túy và kể từ đó đã tuyên bố không nhận tội.

Trước thềm cuộc lật đổ nhà lãnh đạo Venezuela lâu năm, lực lượng Mỹ triển khai ở vùng biển Caribbean đã tăng mạnh, bao gồm cả Hàng Không Mẫu Hạm lớn nhất thế giới, USS Gerald R. Ford, trước khi nó được điều đến Trung Đông vào đầu năm nay.

Nhưng một Hàng Không Mẫu Hạm khác, USS Nimitz, thường đi cùng với một số tàu chiến mang hỏa tiễn tầm xa, đã đến vùng biển Caribbean hồi đầu tháng này để duy trì sự hiện diện quân sự mạnh mẽ của Mỹ trong khu vực, đặc biệt là xung quanh Cuba.

Mặc dù Mỹ đã từng đề cập đến khả năng xâm lược hòn đảo này để lật đổ chính phủ cộng sản ở Havana, nhưng dường như họ vẫn ngần ngại cam kết thực hiện hành động vũ trang.

Cuộc phong tỏa của Mỹ trong nhiều tháng đã cắt đứt nguồn cung nhiên liệu thiết yếu cho Cuba, trong khi các lệnh trừng phạt mới đang siết chặt nền kinh tế mong manh của hòn đảo này. Cuba phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ của Venezuela.

Mỹ đã truy tố cựu lãnh đạo Cuba Raúl Castro về vụ bắn rơi hai máy bay cách đây 30 năm, khiến các chuyên gia suy đoán rằng chính phủ Mỹ có thể đang cố gắng tạo ra cơ sở pháp lý cho việc can thiệp quân sự vào Cuba. Các quan chức cao cấp của Venezuela đã bị truy tố trước khi Maduro bị bắt.

Theo hãng tin Axios đưa tin hôm thứ Năm, trích dẫn các quan chức Mỹ giấu tên, chính phủ Mỹ đang chuẩn bị cho sự sụp đổ của chính phủ Cuba và đã lên kế hoạch về cách quân đội Mỹ sẽ phản ứng nếu cần thiết.

[Newsweek: Nearly 200 Killed in US Strikes on ‘Drug Boats’ in Latin America]

6. Ai có quyền kiểm soát eo biển Hormuz?

Là một tuyến đường thủy tự nhiên và là tuyến đường duy nhất để các nhà sản xuất dầu mỏ vùng Vịnh vận chuyển hàng xuất khẩu ra đại dương, eo biển này đã đóng vai trò là tuyến đường hàng hải quốc tế tự do trong nhiều thập niên. Tuy nhiên, sau các cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28 tháng 2, Tehran đã đóng cửa tuyến đường thủy này và bắt đầu khẳng định chủ quyền của mình, bao gồm cả việc thu phí lên tới 2 triệu đô la Mỹ cho mỗi tàu vào một số thời điểm.

Theo luật hàng hải quốc tế, các quốc gia không được phép thu phí đối với tàu thuyền đi qua các eo biển tự nhiên như Hormuz, ngay cả khi chúng không nằm trong vùng biển quốc tế. Tuy nhiên, các quốc gia có thể cung cấp các dịch vụ cho chủ tàu, chẳng hạn như bảo hiểm, bảo trì và hỗ trợ neo đậu.

Ngay trước bình luận của Tổng thống Trump hôm thứ Tư, đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin rằng Iran và Hoa Kỳ sắp đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ, gọi tắt là MOU theo đó Tehran và Muscat (Thủ đô Oman) sẽ cùng kiểm soát eo biển. Đề xuất này quy định các khoản thanh toán cho các tàu thuyền đi qua, được gọi là “phí dịch vụ” thay vì “phí cầu đường”.

Mặc dù chính quyền Trump gọi những tuyên bố về bản ghi nhớ đó là “hoàn toàn bịa đặt”, các nhà phân tích cho rằng lời đe dọa của ông cho thấy rằng một thỏa thuận giữa Iran và Oman chính là điều mà tổng thống Mỹ đang cố gắng tránh.

“ Điều mà Washington muốn ngăn chặn là việc bình thường hóa sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz, được khoác lên mình chiếc áo hành chính và pháp lý, và được một đồng minh của Mỹ hậu thuẫn từ phía các nước Ả Rập”, Muhanad Seloom, chuyên gia cao cấp không thường trú tại Hội đồng Trung Đông về các vấn đề toàn cầu, nói với Al Jazeera.

“Việc đe dọa một đồng minh nhỏ cũng là một thông điệp gửi đến toàn bộ vùng Vịnh: Đừng che chở cho Iran.”

[Al Jazeera English: Who has the right to control the Strait of Hormuz?]

7. Cơ quan tình báo Đan Mạch cho biết Iran đang làm gia tăng mối đe dọa khủng bố.

Cơ quan tình báo Đan Mạch cho biết Iran đang đóng vai trò lớn hơn trong mối đe dọa khủng bố đối với quốc gia Scandinavia này, đồng thời cho biết thêm rằng đánh giá về mối đe dọa này phản ánh những diễn biến toàn cầu.

Cơ quan an ninh và tình báo quốc gia Đan Mạch PET cho biết mối đe dọa tổng thể đối với Đan Mạch vẫn ở mức 4 trên thang điểm 5, nhưng nói thêm rằng trong những năm gần đây, các mối đe dọa đã “thay đổi đáng kể về bản chất”.

“Trong năm qua, các chủ thể nhà nước ngày càng trở nên quan trọng đối với mối đe dọa khủng bố. Chúng tôi đánh giá rằng điều này đặc biệt đúng với Iran, quốc gia gây ra mối đe dọa đặc biệt đối với lợi ích của Israel và người Do Thái cũng như một số người bất đồng chính kiến Iran ở Âu Châu, bao gồm cả Đan Mạch”, Finn Borch Andersen, nhà lãnh đạo PET, cho biết trong một tuyên bố.

Ông nói thêm: “Mối đe dọa từ Iran xuất phát từ các cơ quan tình báo Iran, vốn sử dụng cả các mạng lưới tội phạm và việc tuyển mộ các phần tử khủng bố ở Âu Châu để lên kế hoạch và thực hiện các cuộc tấn công”.

Tại nước láng giềng Thụy Điển, Cơ quan An ninh Thụy Điển (Sapo) cũng cáo buộc Iran sử dụng các băng nhóm tội phạm để thực hiện “các hành vi bạo lực” chống lại lợi ích của Israel và các nhân vật đối lập Iran tại Thụy Điển – một cáo buộc mà Iran đã bác bỏ.

Một nhóm bí ẩn xuất hiện trên mạng năm nay, được các nhà phân tích cho là có liên hệ với các mạng lưới thân Iran, đã nhận trách nhiệm về hàng loạt vụ đốt phá và các sự việc khác nhắm vào cộng đồng Do Thái ở Tây Âu. Một thành viên của nhóm này nói với đài CBS News hồi tháng 3 rằng họ sẽ “tiếp tục đe dọa lợi ích của Mỹ và Israel trên toàn thế giới cho đến khi chúng tôi trả thù cho mọi đứa trẻ ở Gaza, Iran, Li Băng và các quốc gia kháng chiến.”

Trong khi đó, cảnh sát Anh cho biết họ đã buộc tội một công dân Hy Lạp hỗ trợ cơ quan tình báo nước ngoài, được tường trình của Iran.

Theo Sở Cảnh sát Thủ đô Luân Đôn, một công dân Hy Lạp đã bị buộc tội hỗ trợ cơ quan tình báo của một quốc gia nước ngoài, mà giới chức trách cho rằng đó là Iran.

Ioannis Aidinidis, 46 tuổi, bị cáo buộc liên quan đến vụ tấn công nhằm vào một nhà báo người Anh làm việc cho Iran International, một cơ quan truyền thông đối lập của Iran có trụ sở tại Luân Đôn.

“Quốc gia bị cáo buộc được tường trình Iran và các cáo buộc liên quan đến việc tấn công vào một nhà báo người Anh đang làm việc cho tổ chức Iran International”, cảnh sát cho biết trong một tuyên bố.

Theo cảnh sát, Aidinidis đã bị cảnh sát chống khủng bố bắt giữ tại West Sussex, gần Luân Đôn, vào ngày 16 tháng 5. Anh ta dự kiến sẽ ra tòa vào chiều thứ Sáu.

“Chúng tôi biết điều này có thể gây lo ngại cho nhiều người ở Anh, đặc biệt là những người làm việc trong lĩnh vực truyền thông tiếng Ba Tư,” bà Helen Flanagan, nhà lãnh đạo đơn vị chống khủng bố của lực lượng cảnh sát Luân Đôn, cho biết. “Chúng tôi tiếp tục hợp tác chặt chẽ với một số tổ chức và cá nhân để cung cấp cho họ lời khuyên và hỗ trợ về sự an toàn và an ninh của họ, và điều này bao gồm cả cá nhân và tổ chức cụ thể có liên quan đến cuộc điều tra này.”

Chính quyền Iran đã coi Iran International, một tổ chức được Ả Rập Xê Út tài trợ, là “kẻ thù của nhà nước”.

Vào năm 2023, cảnh sát Luân Đôn đã cảnh báo nhân viên của cửa hàng rằng chính quyền Anh không thể “bảo vệ họ khỏi những kẻ ám sát hoặc bắt cóc được Tehran hậu thuẫn trên lãnh thổ Anh.”

Vào tháng 3 năm 2024, nhà báo Pouria Zeraati của Iran International bị thương trong một vụ tấn công bằng dao bên ngoài nhà riêng của ông ở Luân Đôn.

[CBSNews: Danish intelligence says Iran poses increased terror threat]

8. Tổng thống Trump có thực sự đe dọa Oman không?

Tại cuộc họp nội các hôm thứ Tư, một phóng viên đã hỏi Tổng thống Trump nghĩ gì về ý tưởng Oman và Iran giám sát hoạt động thương mại thông qua tuyến đường thủy chiến lược này.

Khi tổng thống Mỹ đáp trả bằng cách dường như đe dọa “đánh bom” đồng minh thân cận mà Washington đã có quan hệ hơn 200 năm, ban đầu có suy đoán rằng ông có thể đã nói nhầm và nói “Oman” thay vì “Iran”.

Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ sau đó đã chia sẻ bình luận này trên mạng xã hội, kèm theo bản ghi lại câu nói đề cập đến Oman, một quốc gia có 5,3 triệu dân.

Oman chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố công khai nào cho thấy nước này có ý định tham gia cùng Iran trong việc kiểm soát eo biển Hormuz.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, hôm thứ Năm đã bày tỏ sự đoàn kết với Oman, nói rằng Iran sát cánh cùng Oman sau “những lời đe dọa từ các quan chức Mỹ”.

Các nhà phê bình gọi lời đe dọa đó là liều lĩnh. Raed Jarrar, giám đốc vận động chính sách của nhóm nhân quyền DAWN có trụ sở tại Mỹ, ví những bình luận của tổng thống Mỹ giống như lời nói của một “ông trùm mafia”.

Ông Jarrar nói với Al Jazeera: “Hiến chương Liên Hiệp Quốc cấm đe dọa bằng vũ lực đối với bất kỳ quốc gia nào, và lệnh cấm đó ràng buộc Hoa Kỳ cũng như tất cả các quốc gia khác”.

“Việc đe dọa 'đánh bom' một quốc gia Ả Rập chỉ vì vùng biển của nước đó nằm dọc theo tuyến đường vận chuyển dầu mà Washington muốn mở lại là cùng một lối tư duy phi pháp đã gây ra cuộc chiến hồi tháng Hai, và đó là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào mà chính quyền này dàn xếp sẽ chỉ có hiệu lực cho đến khi tổng thống mất bình tĩnh trong một cuộc họp nội các lần nữa.”

Samir Puri, giảng viên thỉnh giảng về nghiên cứu chiến tranh tại King's College ở Luân Đôn, cho biết lời đe dọa của Tổng thống Trump đối với Oman là “thực sự đáng ngạc nhiên” và cảnh báo rằng nó sẽ “gây chấn động khắp khu vực”.

Ông Puri nói với Al Jazeera: “Oman đã khéo léo đóng vai trò trung gian trong khu vực khi cố gắng đứng ngoài một số cuộc xung đột và hỗ trợ hòa giải”, đồng thời nói thêm: “Tôi không thấy việc ném bom Oman nhất thiết sẽ thay đổi tính toán của Iran [về eo biển Hormuz]”.

[Al Jazeera English: Did Trump really threaten Oman?]

9. Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố “không có cuộc đàm phán nào” đang diễn ra về vấn đề hạt nhân.

Hôm Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, Bộ Ngoại giao Iran cho biết không có “cuộc đàm phán” nào đang diễn ra về chương trình hạt nhân của nước này, sau khi Tổng thống Trump gợi ý rằng Iran sẽ từ bỏ uranium làm giàu theo một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh.

“Ở giai đoạn này, chúng tôi đang tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh, và không có cuộc đàm phán nào về vấn đề hạt nhân”, phát ngôn nhân Bộ Quốc phòng Esmaeil Baqaei nói với đài truyền hình nhà nước.

Trong khi đó, Ông Rafael Grossi, nhà lãnh đạo cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc, cho biết với tờ Financial Times hôm thứ Sáu rằng Kazakhstan đã đề nghị tiếp nhận kho dự trữ uranium của Iran nếu Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tehran.

Tuần này, nhà lãnh đạo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế đã gặp Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev tại thủ đô Astana của nước này.

Tờ Financial Times cho biết nhà lãnh đạo Kazakhstan đã bày tỏ “sự sẵn lòng” của nước mình trong việc lưu trữ lượng uranium được làm giàu đến gần mức độ dùng để chế tạo vũ khí.

Ước tính 440 kg uranium đã được tinh chế đến độ tinh khiết 60% là trọng tâm của các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran về việc gia hạn lệnh ngừng bắn.

Tờ Financial Times cũng phàn nàn rằng ngày càng khó biết những gì đang thực sự diễn ra trong các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran. Những phát ngôn công khai và lập trường chính sách của Ông Donald Trump thường xuyên chứa đựng những mâu thuẫn rõ rệt trong chính trị nội bộ, chính sách đối ngoại và nhiệm kỳ tổng thống thứ hai đang diễn ra của ông. Cuộc xung đột đang diễn ra với Iran đã làm nổi bật nhiều mâu thuẫn cấp bách, nổi bật trong chính quyền của ông.

Tờ này chỉ ra rằng Tổng thống Trump tuyên bố cuộc chiến đã “gần như hoàn tất” và “đã thắng”, trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth lại khẳng định chỉ một tiếng đồng hồ sau đó rằng quân đội “chỉ mới bắt đầu chiến đấu”. Khi được yêu cầu làm rõ, Tổng thống Trump trả lời, “Cả hai đều có thể đúng.”

Những đoạn video tuyên bố ban đầu của Tổng thống Trump đã công khai khuyến khích người dân Iran lật đổ chính phủ của họ. Sau đó, ông công khai phủ nhận rằng thay đổi chế độ từng là mục tiêu của Mỹ, và trong bản ghi nhớ đang được tường trình trên các phương tiện truyền thông không có một chi tiết nào liên quan đến yêu sách đòi thay đổi chế độ ở Iran. Thậm chí, cũng chẳng có một yêu cầu nào đòi Iran phải cải thiện tình trạng nhân quyền của nước này.

Chỉ trong một bài phát biểu, Tổng thống Trump tuyên bố rằng Iran “không có hải quân”, nhưng chỉ vài phút sau lại nói rằng “hầu hết lực lượng hải quân của Iran đã bị đánh chìm”.

Tổng thống Trump khẳng định rằng nhờ những thành công quân sự vượt trội, Mỹ không còn cần hoặc mong muốn sự hỗ trợ từ NATO, Úc hay Nam Hàn. Điều này mâu thuẫn trực tiếp với lời phàn nàn lâu nay của ông rằng chính những đồng minh đó không hỗ trợ đủ cho Mỹ.

Tổng thống Trump từng hứa rằng giá nhiên liệu sẽ giảm mạnh dưới thời chính quyền của ông. Tuy nhiên, khi giá xăng tăng vọt lên hơn 4 đô la một gallon, ông tuyên bố giá xăng sẽ “giảm ngay lập tức” trong khi đồng thời nói với các nhà báo rằng giá sẽ vẫn ở mức cao hoặc “tăng nhẹ” cho đến khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra.

Ngoài ra, Tổng thống Trump còn đưa ra tuyên bố sai sự thật rằng lạm phát trước chiến tranh là 1,7%, trong khi các chỉ số kinh tế chính thức cho thấy con số này nằm trong khoảng từ 2,4% đến 2,7%.

[CBSNews: Iran's Foreign Ministry says “no negotiations” happening on nuclear issue]

10. Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang tiến triển như thế nào?

Những bình luận của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán về một thỏa thuận ngừng bắn dài hạn với Iran đang bế tắc, với những xung đột quân sự liên tiếp làm sâu sắc thêm sự ngờ vực giữa hai bên. Kể từ khi một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được công bố vào ngày 8 tháng 4, tiếp theo là các cuộc đàm phán trực tiếp tại Islamabad vào ngày 11 và 12 tháng 4 đã thất bại, hai bên đã trao đổi hàng loạt đề xuất và phản đề xuất về hòa bình thông qua Pakistan làm trung gian. Trong khi đó, Iran tiếp tục kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz, đồng thời lực lượng Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa tương ứng đối với các cảng của Iran.

Cả Mỹ và Iran đều chưa tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn đã đổ vỡ.

Tuy nhiên, các cuộc xung đột quân sự vẫn tiếp diễn trong khu vực.

Hôm thứ Năm, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin rằng bốn tàu, trong đó có một tàu chở dầu của Anh, đã tắt radar và cố gắng đi qua eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC đã đáp trả bằng cách bắn súng cảnh cáo.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC cũng cho biết họ đã tấn công một căn cứ không quân của Mỹ để đáp trả cuộc tấn công vào sáng sớm của lực lượng Mỹ vào một địa điểm gần phi trường ở Bandar Abbas, Iran. Mỹ mô tả các cuộc tấn công của mình là “tự vệ”.

Cũng trong ngày thứ Năm, quân đội Kuwait cho biết hệ thống phòng không đang “đối phó với các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của đối phương”. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC không nêu rõ mục tiêu của cuộc tấn công, nhưng các báo cáo cho thấy nó nhắm vào một căn cứ của Mỹ.

Gần đây, Tổng thống Trump cũng tìm cách gắn các cuộc đàm phán hòa bình với cam kết của các đồng minh trong khu vực, cũng như Pakistan, về việc ký kết Hiệp định Abraham để bình thường hóa quan hệ với Israel, điều mà UAE, Bahrain, Morocco và Sudan đã làm trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông vào năm 2020. Các chuyên gia cho rằng rất khó có khả năng Pakistan hoặc Ả Rập Xê Út sẽ đồng ý làm điều này nếu không có sự đồng ý từ Israel về việc thành lập một nhà nước Palestine, điều mà Israel đã từ chối.

[Al Jazeera English: How are US-Iran talks progressing?]

11. Hãng thông tấn Iran cho biết những “tuyên bố của Tổng thống Trump về thỏa thuận hạt nhân Iran” là “không có giá trị”.

Hôm Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran cho biết thỏa thuận tiềm năng đang được đàm phán với Mỹ, mà Tổng thống Trump nói ông đang chuẩn bị đưa ra “quyết định cuối cùng” trong thời gian tới, vẫn đang “trong giai đoạn phê chuẩn cuối cùng ở Iran và chưa được quyết định”.

Bản báo cáo đặt câu hỏi về “những tuyên bố của tổng thống về thỏa thuận Iran”, mà Tổng thống Trump đã trình bày trong bài đăng trên Truth Social hôm thứ Sáu như những yêu cầu. Những yêu cầu này bao gồm việc Tehran mở cửa trở lại và giúp rà phá bom mìn ở eo biển Hormuz, và việc chế độ này hợp tác với Mỹ để “phá hủy” kho dự trữ uranium làm giàu cao của mình.

Bản tin của hãng Fars dẫn lời các quan chức Iran giấu tên mô tả tuyên bố của Tổng thống Trump là “sự pha trộn giữa sự thật và dối trá”.

Hãng tin Fars khẳng định: “Theo các nguồn tin này, hầu như ai cũng nhận thấy rằng những tuyên bố đó là không có căn cứ.”

Bản báo cáo liệt kê những gì mà họ gọi là “sự xuyên tạc” của Tổng thống Trump, bao gồm cả việc Iran sẽ phải mở lại eo biển Hormuz “mà không được thu phí, trong khi không có điều khoản nào như vậy trong văn bản thỏa thuận”.

“Iran khẳng định rằng sau khi lệnh phong tỏa của Mỹ được dỡ bỏ, nước này sẽ mở cửa eo biển dựa trên các thỏa thuận đã được định trước. Các thỏa thuận này có thể bao gồm từ việc giám sát và kiểm tra tàu thuyền đến việc cung cấp dịch vụ và bảo đảm an ninh”, thông báo cho biết.

“Tổng thống Trump tuyên bố rằng Iran đang loại bỏ hoặc phá hủy vật liệu hạt nhân của mình. Các nguồn tin nhấn mạnh rằng không chỉ không có điều khoản nào như vậy trong Bản ghi nhớ, mà tuyên bố này còn hoàn toàn vô căn cứ”, báo cáo cho biết.

Bản dự thảo thỏa thuận hiện tại cho biết có bao gồm việc Mỹ chấp nhận việc Iran ngay lập tức giải phóng “12 tỷ đô la tài sản bị đóng băng”, trong khi Tổng thống Trump, trong bài đăng trên mạng xã hội của mình, nói rằng “sẽ không có khoản tiền nào được trao đổi cho đến khi có thông báo tiếp theo”.

“Một vấn đề khác là việc thiết lập một lệnh ngừng bắn hoàn toàn ở Li Băng theo thỏa thuận với Hezbollah,” bản tin của hãng Fars cho biết - điều mà Tổng thống Trump không hề đề cập đến.

[CBSNews: Iranian news agency says Trump's “claims about the Iran deal” are “invalid”]

12. Oman đã đóng vai trò gì trong cuộc chiến Mỹ-Iran?

Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi đóng vai trò trung gian quan trọng trong các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran trước khi chiến tranh với Iran bắt đầu. Ngay trước cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel vào Tehran hồi tháng Hai, ông Albusaidi đã gặp gỡ các quan chức Mỹ, trong đó có Phó Tổng thống J.D. Vance, để thúc đẩy các cuộc đàm phán về tương lai chương trình hạt nhân của Tehran.

Trong cuộc gặp với Vance tại Washington, DC, vào ngày 27 tháng 2, một ngày trước khi chiến tranh với Iran bắt đầu, Albusaidi cho biết các cuộc đàm phán đã mang lại “những ý tưởng và đề xuất sáng tạo và mang tính xây dựng”, dẫn đến những tiến bộ chưa từng có.

Tuy nhiên, vài giờ sau, Tổng thống Trump bất ngờ tuyên bố Mỹ đã tấn công Iran vì “ông có linh cảm” rằng Iran sẽ ra đòn trước, đồng thời cho rằng các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này đã bế tắc. Ngoại trưởng Oman đã phản bác lại nhận định rằng Iran là “mối đe dọa cận kề” đối với Mỹ, khẳng định rằng “tiến bộ đáng kể” đã đạt được trong các cuộc đàm phán hạt nhân.

Không giống như các đồng minh khác của Mỹ ở vùng Vịnh, chẳng hạn như Qatar, Bahrain và UAE, Oman không có quân đội Mỹ đóng quân. Tuy nhiên, nước này vẫn bị cuốn vào cuộc xung đột khi Iran phát động hàng loạt cuộc tấn công vào các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng năng lượng của Mỹ trên khắp khu vực Vịnh trong những ngày đầu của cuộc chiến. Cảng thương mại Duqm, nằm ở tỉnh Al Wusta thuộc miền trung Oman, đã bị hai máy bay điều khiển từ xa tấn công vào ngày 1 tháng 3. Một bể chứa nhiên liệu tại cảng cũng bị trúng bom trong một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa hai ngày sau đó.

Vào thời điểm đó, Tổng thống Trump bày tỏ sự đoàn kết với quốc gia vùng Vịnh, nói rằng: “Iran đang tấn công các quốc gia không liên quan gì đến những gì đang diễn ra.”

Tại sao Oman lại quan trọng đối với việc giải quyết dứt điểm cuộc chiến tranh Mỹ-Iran?

Ông Seloom, đến từ Hội đồng Trung Đông về các vấn đề toàn cầu, cho biết Oman là “một quốc gia vùng Vịnh vừa là đối tác an ninh của Mỹ, vừa là đối tác trung gian đáng tin cậy nhất của Iran trong thế giới Ả Rập”.

“Trong thời bình, sự mơ hồ đó là một lợi thế. Trong thời chiến, nó trở thành một bất lợi, và đó chính xác là sự đảo ngược đang diễn ra hiện nay”, ông nói với Al Jazeera.

Nhà phân tích lập luận rằng việc Iran và Oman cùng kiểm soát eo biển Hormuz chỉ là “diễn kịch hơn là thực tế”. Ông nói: “Lợi ích thực sự của Oman không phải là cùng chịu trách nhiệm về lệnh phong tỏa của Iran; mà là làm trung gian cho việc mở cửa lại eo biển”.

Tuy nhiên, theo Seloom, viễn cảnh Iran và Oman cùng nhau định hình tương lai của eo biển Hormuz khiến tổng thống Mỹ lo ngại vì ba lý do: “Điều đó sẽ biến sự kiểm soát của Iran đối với điểm nghẽn này thành một thực tế vĩnh viễn sau chiến tranh chứ không phải là một hành động chiến tranh tạm thời; nó sẽ tạo ra tiền lệ cho phép các quốc gia ven biển [những quốc gia giáp với vùng biển rộng lớn] có thể đo lường và kiếm tiền từ một tuyến đường thủy quốc tế, làm xói mòn nguyên tắc tự do hàng hải mà Hoa Kỳ bảo đảm trên toàn thế giới; và nó sẽ mang lại cho Tehran một chiến thắng chiến lược lâu dài hơn bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào.”

Các chuyên gia cho rằng, tầm quan trọng của Oman trên ba khía cạnh – địa lý, ngoại giao và chiến lược – đã đẩy nước này vào vị trí hàng đầu trong cuộc xung đột, khi phạm vi của nó mở rộng thành một cuộc đấu tranh địa chính trị lớn hơn nhằm giành quyền kiểm soát một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất về kinh tế trên thế giới.

[Al Jazeera English: What has Oman’s role been in the US-Iran war?]

 

1. Đức Giáo Hoàng cầu xin Đức Mẹ Maria, Đấng Phù Hộ các Kitô hữu, cầu nguyện cho Giáo Hội tại Trung Quốc và các Kitô hữu ở Trung Đông.

Trong bài phát biểu trước các tín hữu hành hương tại Quảng trường Thánh Phêrô vào Chúa nhật Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã nhắc lại Ngày Cầu nguyện cho Giáo hội tại Trung Quốc và cũng cầu nguyện cho các Kitô hữu ở Trung Đông.

“Hôm nay là Ngày Cầu Nguyện cho Giáo Hội tại Trung Quốc, trùng với ngày lễ Đức Trinh Nữ Maria, Đấng Phù Hộ các Kitô hữu,” Đức Giáo Hoàng Lêô nói khi kết thúc bài huấn đức trong buổi đọc Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng của ngài. “Mẹ được tôn kính với lòng sùng kính sâu sắc tại Đền Thánh Đức Mẹ Xà Sơn ở Thượng Hải.”

“Chúng ta hãy hiệp nhất lời cầu nguyện của mình với các tín hữu Công Giáo Trung Quốc như một dấu hiệu của sự gần gũi với họ và sự hiệp thông của họ với Giáo hội hoàn vũ và với Người kế vị Thánh Phêrô,” Đức Giáo Hoàng nói tiếp. “Xin sự chuyển cầu của Nữ Vương Thiên Quốc ban cho cộng đồng tín hữu tại Trung Quốc ơn hiệp nhất và ban cho họ sức mạnh để làm chứng cho Tin Mừng trong những nỗ lực hằng ngày, hầu cho họ trở thành những hạt giống của hy vọng và hòa bình.”

Trong thư gửi Giáo hội tại Trung Quốc năm 2007, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã đề cập đến ngày 24 tháng 5 như là “một dịp để các tín hữu Công Giáo trên toàn thế giới hiệp nhất trong lời cầu nguyện với Giáo hội tại Trung Quốc. Ngày này được dành riêng cho lễ tưởng niệm Đức Mẹ Phù Hộ các Kitô hữu, Đấng được tôn kính hết mực tại Đền thờ Đức Mẹ Xà Sơn ở Thượng Hải” (số 19).

Sau khi cầu nguyện cho các nạn nhân của một vụ tai nạn mỏ ở miền bắc Trung Quốc, Đức Giáo Hoàng Lêô đã cầu nguyện cho các tín hữu Kitô giáo ở Trung Đông.

“Chúng con cũng phó thác các cộng đồng Kitô giáo ở Thánh Địa, Liban và toàn bộ Trung Đông, những người đang chịu đau khổ vì các cuộc xung đột đang diễn ra, cho Đức Mẹ Maria Rất Thánh, Đấng Phù Hộ các Kitô hữu”, ngài nói.

---

Source:Catholic World News

Pope asks Mary, Help of Christians, to pray for Church in China, Christians of the Middle East

2. 15 câu trích dẫn từ thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, Magnifica Humanitas

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV vừa ban hành thông điệp đầu tiên của ngài — và đây có thể là văn kiện quan trọng nhất của Giáo hội trong thời đại chúng ta. Được gọi là Magnifica Humanitas, hay Nhân Loại Tuyệt Vời dài 82 trang A4, được chia thành 245 đoạn trong 5 chương,

Thông điệp này đề cập đến trí tuệ nhân tạo, phẩm giá con người, điện thoại trẻ em, vũ khí tự động, việc lướt tin tức tiêu cực, bí ẩn của linh hồn con người, và lý do tại sao không một cỗ máy nào có thể đưa ra lời phán quyết cuối cùng về ý nghĩa của việc là một con người được tạo dựng theo hình ảnh của Chúa.

Chúng tôi xin giới thiệu 15 trích dẫn đầy sức mạnh từ thông điệp của Đức Giáo Hoàng:

“Chưa bao giờ nhân loại lại có quyền lực tự chủ lớn đến thế.” (đoạn 4)

“Tuy nhiên, trên thực tế, công nghệ không bao giờ trung lập, bởi vì nó mang đặc điểm của những người thiết kế, tài trợ, điều chỉnh và sử dụng nó. Do đó, sự lựa chọn chính không phải là giữa việc nói 'có' hay 'không' với công nghệ, mà là giữa việc xây dựng tháp Babel hay xây dựng lại Giêrusalem; giữa một thế lực tự xưng thống trị trời đất và một dân tộc cùng nhau làm việc trước mặt Chúa để xây dựng lại bức tường chung sống huynh đệ.” (đoạn 9)

“Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, khi phẩm giá con người bị đe dọa bởi những hình thức phi nhân hóa mới, nhiệm vụ cấp bách của chúng ta là phải giữ vững bản chất con người sâu sắc. Chúng ta phải yêu thương gìn giữ sự cao cả của nhân loại được ban tặng và được bày tỏ trọn vẹn trong Chúa Kitô, vẻ huy hoàng mà không một cỗ máy nào có thể thay thế được.” (đoạn 15)

“Như vậy, những ‘viên đá bị loại bỏ’ — người nghèo, người bệnh, người di cư và những người thấp kém nhất trong chúng ta — sẽ trở thành viên đá góc, và một ngôi nhà chung vững chắc, ấm áp sẽ hiện ra trên trái đất, nơi tình yêu thương và lòng trung thành cuối cùng sẽ gặp nhau, và sự công chính và hòa bình sẽ ôm lấy nhau (xem Tv 85:10).” (đoạn 16)

“Phẩm giá con người không phụ thuộc vào khả năng, của cải hay địa vị xã hội của một người, cũng không phụ thuộc vào những lựa chọn đúng hay sai; thay vào đó, nó là một món quà có trước và vượt lên trên mỗi con người, được Chúa ban tặng như một biểu hiện của tình yêu thương bất diệt của Ngài.” (đoạn 50)

“Trong số những ý thức hệ này, tôi cho rằng đặc biệt nguy hiểm là ý thức hệ cho rằng mỗi người phải tự mình kiếm được hoặc chứng minh giá trị của bản thân, đến mức coi những người làm việc hiệu quả hơn hoặc có năng suất cao hơn là những người có phẩm giá cao trọng hơn những người khác.” (đoạn 51)

“Không tội lỗi, thất bại, nhục nhã hay sự loại trừ nào có thể làm giảm đi giá trị sâu sắc của một cuộc đời con người mà Chúa đã muốn và kêu gọi tạo nên.” (đoạn 52)

“Tinh thần đoàn kết đòi hỏi các quyết định liên quan đến dữ liệu, thuật toán, nền tảng và trí tuệ nhân tạo phải tính đến không chỉ lợi ích trước mắt của một số ít người, mà còn cả tác động đến tất cả mọi người và các thế hệ tương lai.” (đoạn 76)

“Đối với một thuật toán, lỗi là một khiếm khuyết cần được sửa chữa; tuy nhiên, đối với một con người, lỗi lầm có thể là chất xúc tác cho sự thay đổi sâu sắc. Tương lai của một người không thể tính toán được, mà phụ thuộc vào sự tự do của người đó — được nâng cao bởi ân sủng vô bờ bến của Chúa — và vào những mối quan hệ được vun đắp.” (đoạn 128)

“ Việc sở hữu thiết bị di động cá nhân quá sớm và sử dụng chúng mà không có sự giám sát của người lớn có thể làm trầm trọng thêm những điểm yếu của thanh thiếu niên, dẫn đến nghiện ngập và khiến họ bị cô lập, bắt nạt trên mạng, cũng như chịu áp lực phải chia sẻ hình ảnh riêng tư hoặc thông tin nhạy cảm.” (đoạn 141)

“Ngay cả trong những đêm tối tăm nhất, Chúa vẫn dấy lên những người nam và nữ không chịu bỏ cuộc, kiên trì làm điều thiện, bảo vệ những người yếu thế và mở ra con đường hòa giải. Ký ức về các vị thánh, những người công chính và những người kiến tạo hòa bình thường bị lãng quên, cho chúng ta thấy rằng ân sủng không tự nhiên xóa bỏ xung đột, mà thay vào đó, nó truyền cảm hứng cho sự kháng cự tích cực chống lại cái ác và sự sáng tạo đáng kinh ngạc trong việc làm điều thiện.” (đoạn 211)

“Nền văn minh của tình yêu sẽ không nảy sinh từ một cử chỉ đơn lẻ hay ngoạn mục, mà từ tổng thể những hành động nhỏ bé và kiên định của lòng chung thủy, đóng vai trò như một bức tường thành chống lại sự phi nhân hóa.” (đoạn 213)

“Ngôn từ có sức mạnh vô cùng lớn, là điều mà chúng ta trải nghiệm trong các tương tác hàng ngày; ví dụ, lời nói có thể thay đổi tâm trạng của chúng ta theo chiều hướng tốt hơn hoặc xấu hơn.” (đoạn 214)

“Không một hệ thống tính toán nào, dù tinh vi đến đâu, có thể tạo ra một trái tim biết cho đi, hay một lương tâm phân biệt được thiện ác. Ngay cả khi máy móc đạt hiệu quả cao nhất, một khuôn mặt con người khao khát được chiêm ngưỡng vẫn là trung tâm của lịch sử chúng ta. Khuôn mặt con người ấy chính là sự trọn vẹn mà lịch sử đang hướng tới.” (đoạn 233)

“Hãy luôn trung thành với sự thật! Sống giữa dòng chảy thông tin, ý kiến và hình ảnh không ngừng nghỉ, chúng ta biết việc tác động đến các quyết định và sở thích thông qua các thuật toán ngày càng tinh vi dễ dàng như thế nào. Trong bối cảnh này, điều cần thiết là phải nuôi dưỡng những tấm lòng yêu mến sự thật, ưu tiên điều đúng đắn bất chấp nội dung hấp dẫn nhất và theo đuổi trí tuệ hơn là kết quả trước mắt.” (đoạn 237)

---

Source:National Catholic Register

Start Here: 15 Quotes From Pope Leo XIV's First Encyclical Magnifica Humanitas

3. SSPX công bố tên của bốn linh mục sẽ được tấn phong giám mục vào tháng 7.

Huynh Đoàn Thánh Piô X, gọi tắt là SSPX, đã công bố tên của bốn linh mục sẽ được tấn phong giám mục vào ngày 1 tháng 7 tại chủng viện quốc tế của dòng ở Écône, Thụy Sĩ.

Các linh mục được chọn là Cha Pascal Schreiber đến từ Thụy Sĩ, Cha Michael Goldade đến từ Hoa Kỳ, Cha Michel Poinsinet de Sivry đến từ Pháp và Cha Marc Hanappier đến từ Pháp.

SSPX cho biết các lễ tấn phong này nhằm bảo đảm sự tiếp tục của chức linh mục truyền thống và các bí tích trong bối cảnh mà họ mô tả là cuộc khủng hoảng đang diễn ra trong Giáo hội.

Trong một tuyên bố, Cha Davide Pagliarani, bề trên tổng quyền của Huynh Đoàn, cho biết hồ sơ của bốn ứng cử viên đã được trình lên Đức Thánh Cha “với tinh thần tôn trọng quyền tối cao của Giáo hội hoàn vũ”, cùng với những giải thích về điều mà SSPX coi là bối cảnh đặc biệt của các lễ tấn phong.

Thông báo này được đưa ra sau khi kết thúc cuộc hành hương Lễ Ngũ Tuần thường niên của SSPX từ Chartres đến Paris. Huynh Đoàn nhấn mạnh rằng các lễ cung hiến sắp tới “không xuất phát từ bất kỳ mong muốn nào nhằm giành quyền tài phán hoặc thiết lập một quyền lực song song trong Giáo hội”.

Văn bản đó nói rằng mục đích duy nhất của chúng là “bảo đảm việc tiếp tục cử hành các bí tích Truyền chức Thánh và Thêm sức... theo nghi thức truyền thống của Giáo hội Rôma và Đức tin bất hủ”.

Ngày được chọn, ngày 1 tháng 7, là Lễ Máu Thánh Chúa Giêsu, một nghi lễ phụng vụ truyền thống đặc biệt được các tín hữu Công Giáo gắn bó với các nghi thức trước Công đồng Vatican II trân trọng.

Diễn biến này đánh dấu một thời điểm quan trọng trong những căng thẳng kéo dài giữa SSPX và Tòa Thánh. SSPX được thành lập bởi Đức Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre vào năm 1970 và có trụ sở tại Écône, nơi dự kiến diễn ra buổi lễ vào tháng Bảy. Huynh Đoàn đã công khai tuyên bố hồi đầu năm nay rằng họ dự định tiến hành các lễ tấn phong giám mục vào ngày 1 tháng 7.

Năm 1988, Đức Tổng Giám Mục Lefebvre đã phong chức cho bốn giám mục mà không có sự phê chuẩn của Đức Giáo Hoàng, một hành động dẫn đến việc những người liên quan bị vạ tuyệt thông. Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã dỡ bỏ vạ tuyệt thông đối với bốn giám mục còn sống vào năm 2009, nhưng Huynh Đoàn này vẫn chưa đạt được sự hợp thức hóa hoàn toàn theo giáo luật.

SSPX luôn khẳng định rằng họ hành động trong tình trạng cần thiết để bảo vệ Đức tin và các bí tích. Trong bản tường thuật của chính mình về các lễ tấn phong tháng Bảy, Huynh Đoàn cho biết họ buộc phải bảo vệ chức vụ giám mục của mình “vì lợi ích của các linh hồn”.

Thông báo này được đưa ra sau những cảnh báo từ Đức Hồng Y Víctor Manuel Fernández, nhà lãnh đạo Bộ Giáo lý Đức tin, rằng việc tấn phong giám mục mà không có sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng sẽ cấu thành hành vi ly giáo và dẫn đến việc bị vạ tuyệt thông tiền kết. Tòa Thánh cũng đã kêu gọi Huynh Đoàn xem xét lại quyết định này.

Bốn vị linh mục được bổ nhiệm đã phục vụ ở nhiều cương vị khác nhau trong hoạt động tông đồ của SSPX trên khắp Âu Châu và Bắc Mỹ. Việc thăng chức cho họ nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu về các bí tích của các tín hữu gắn bó với phụng vụ và giáo lý truyền thống.

Quyết định chọn hai linh mục người Pháp phản ánh sự hiện diện mạnh mẽ về mặt lịch sử của SSPX tại Pháp, quốc gia nơi Đức Tổng Giám Mục Lefebvre sinh ra. Huynh Đoàn này cũng có mối liên hệ sâu sắc với Thụy Sĩ, nơi có chủng viện Écône của họ ở vùng Valais, và với Hoa Kỳ, nơi họ duy trì một chủng viện lớn và một hoạt động tông đồ rộng lớn ở St Marys, Kansas.

Thông tin chi tiết hơn về buổi lễ tại Écône dự kiến sẽ được công bố trong những tuần tới.

---

Source:Catholic Herald

SSPX releases names of four priests to be consecrated bishops in July

4. Đức Giáo Hoàng Lêô hướng đến trí tuệ nhân tạo trong khi nhiều vị lại muốn đưa Thượng Hội Đồng về tính đồng nghị trở lại vị trí trung tâm.

Giờ đây, mọi sự chú ý đều đổ dồn vào thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng, trong khi Vatican công bố các chuyến công du nước ngoài mới của Đức Giáo Hoàng Lêô trong khi nhiều vị lại muốn lặp lại Thượng Hội đồng về Tính đồng nghị.

Việc công bố văn kiện quan trọng đầu tiên của một vị Giáo hoàng mới luôn được đón nhận với sự quan tâm lớn, như một “dấu hiệu” cho thấy những ưu tiên của người kế vị Ngai tòa Thánh Phêrô, cùng với phương thức cai quản của ngài. Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã ban hành thông điệp đầu tiên của mình, Deus Caritas Est, sau tám tháng nhậm chức; Đức Thánh Cha Phanxicô đã công bố thông điệp đầu tiên, Lumen Fidei, chỉ sau ba tháng, một phần vì phần lớn nội dung đã được Bênêđíctô XVI viết xong. Thông điệp của Đức Giáo Hoàng Lêô được ban hành sau hơn một năm trị vì và do đó, phù hợp hơn với đường lối rất thận trọng, gần như chậm rãi của ngài trong việc giải quyết các vấn đề. Với tựa đề Magnifica Humanitas, văn kiện này được hiểu là một tác phẩm đồ sộ dành riêng cho “việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo”.

Trong cuộc gặp đầu tiên với Hồng Y đoàn vào ngày 10 tháng 5 năm ngoái, Đức Lêô đã lưu ý rằng lý do ngài được đặt tên hiệu là chủ yếu “vì Đức Giáo Hoàng Lêô XIII trong thông điệp lịch sử Rerum Novarum hay Tân Sự đã đề cập đến vấn đề xã hội trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp vĩ đại đầu tiên”.

Ngài nói thêm: “Trong thời đại của chúng ta, Giáo hội trao tặng cho mọi người kho tàng giáo huấn xã hội của mình để đáp lại một cuộc cách mạng công nghiệp khác và những phát triển trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, những điều đặt ra những thách thức mới cho việc bảo vệ phẩm giá con người, công lý và quyền lao động.”

Đức Giáo Hoàng người Mỹ không phản đối trí tuệ nhân tạo; thực tế, việc phản đối gần như là vô ích trong thế giới kỹ thuật số đang thay đổi nhanh chóng. Nhưng ngài rất muốn bảo đảm tiếng nói của Giáo hội được lắng nghe về một vấn đề có vẻ sẽ tác động mạnh mẽ đến xã hội, cuộc sống của người lao động và thậm chí cả nhận thức của con người về thực tại.

Một dấu hiệu khác cho thấy sự tham gia tích cực của Đức Giáo Hoàng vào thế giới đang thay đổi là việc ngài thành lập một cơ quan liên bộ của Vatican để nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo, các ứng dụng của nó và những rủi ro mà nó gây ra cho phẩm giá con người. Đức Hồng Y Michael Czerny, Bộ trưởng Bộ Phát triển Nhân Bản Toàn diện, sẽ lãnh đạo cơ quan này trong năm đầu tiên, sau đó các thành viên khác từ bảy văn phòng chủ chốt của Vatican tham gia sẽ luân phiên đảm nhiệm vai trò tiên phong trong công việc. Những người tham gia khác bao gồm Bộ Giáo lý Đức tin, Bộ Văn hóa và Giáo dục, Bộ Truyền thông, Học viện Giáo hoàng về Sự sống, Học viện Giáo hoàng về Khoa học và Học viện Giáo hoàng về Khoa học Xã hội.

Sự quan tâm mà Đức Giáo Hoàng dành cho vấn đề này rất đáng hoan nghênh. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để bóp méo thực tế thông qua việc tạo ra hình ảnh đã cho thấy sức mạnh của nó trong việc thay đổi nhận thức về thế giới đối với nhiều người. Trí Tuệ Nhân Tạo không chỉ là một công nghệ và thực tế mới nổi: nó đã và đang ở vị trí trung tâm.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát Vatican đã đặt câu hỏi về thứ tự ưu tiên. Chắc chắn Giáo hội nên lên tiếng về vấn đề này, nhưng với hàng loạt các cuộc khủng hoảng về giáo lý và đạo đức đang chồng chất trong danh sách ưu tiên của Đức Giáo Hoàng Lêô, chủ đề về trí tuệ nhân tạo – đối với một số người – không phải là một ưu tiên cấp bách. Đối với nhiều người khác, chủ đề về trí tuệ nhân tạo thực sự là cấp bách vì nó đang định hình các quyết định chiến tranh.

Chắc chắn những lo ngại về tính toàn vẹn của giáo lý trong thời đại đầy rẫy những câu hỏi nghi vấn này đã được củng cố bởi những thông tin mới nhất từ Ban Thư ký Thượng Hội Đồng Giám mục tuần này. Để tiếp tục giai đoạn thực hiện của Thượng Hội đồng về Tính đồng nghị sau khi thượng hội đồng đã chính thức kết thúc vào năm 2024, Ban Thư ký đã đưa ra những kế hoạch mới cho toàn thể Giáo hội. Những kế hoạch này phần lớn phản ánh quy trình đã được thực hiện trong suốt thượng hội đồng. Bắt đầu từ tháng Giêng, các hội nghị địa phương hoặc giáo phận sẽ được tổ chức, trước khi diễn ra các hội nghị quốc gia và sau đó là các hội nghị toàn châu lục. Tất cả các sự kiện này sẽ lên đến đỉnh điểm tại Đại hội đồng được tổ chức tại Vatican vào tháng 10 năm 2028.

Tại sao điều này lại xảy ra? Theo Ban Thư ký, các đại hội đồng ba cấp phải trả lời câu hỏi sau bằng hai văn bản mỗi đại hội: “Dựa trên hành trình đã thực hiện sau khi kết thúc Thượng Hội đồng 2021-2024, và với mục đích dâng tặng những thành quả của nó cho các Giáo hội khác và cho Đức Thánh Cha: hình thức cụ thể nào của một Giáo hội hiệp thông truyền giáo và những con đường hiệp thông mới nào đang nổi lên trong cộng đồng của các vị?”

Sau một thời gian kể từ khi Thượng Hội đồng về Tính đồng nghị kết thúc, và với sự thay đổi bầu không khí kể từ khi Đức Giáo Hoàng Lêô lên ngôi, nhiều thành viên Thượng Hội đồng còn chưa hoàn toàn tin tưởng đã bày tỏ lo ngại về tiến trình này. Các quan chức hiện tại của Ban Thư ký Thượng Hội đồng rất coi trọng tính đồng nghị, mặc dù ít người có thể định nghĩa được nó. Tuy nhiên, họ có thể nhận thấy rằng các giám mục trên khắp thế giới một lần nữa lại ngần ngại dành thời gian và tiền bạc để tổ chức các sự kiện về cơ bản chỉ là sự lặp lại những sự kiện đã được tổ chức vài năm trước đó.

Một vị giám mục đặc biệt vui mừng là Hồng Y Jean-Marc Aveline, chủ tịch Hội đồng Giám mục Pháp. Ngày 16 tháng 5, Vatican chính thức thông báo chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Lêô tới Pháp từ ngày 25 đến 28 tháng 9. Đây là chuyến công du cấp nhà nước đầu tiên của một Giáo hoàng tới Pháp kể từ chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 năm 2008. Chuyến đi của Đức Giáo Hoàng Lêô đến quốc gia trưởng nữ của Giáo hội có thể sẽ bao gồm Lộ Đức và thậm chí cả Nhà thờ Đức Bà Paris đã được trùng tu, mặc dù các chi tiết vẫn chưa được chính thức hóa. Phát biểu với Vatican News, Đức Hồng Y Aveline nhận xét rằng Đức Giáo Hoàng Lêô “đến để lắng nghe chúng ta, khích lệ chúng ta, và cũng cho chúng ta một lộ trình để chúng ta có thể tiếp tục sứ mệnh của mình trong sự hiệp thông với Giáo hội hoàn vũ”.

Trong khi đó, một số người trên mạng xã hội tuần này đã đưa ra giả thuyết về một sự việc ngoại giao, những người này – như thường lệ – thỉnh thoảng can thiệp vào chính trường Vatican để thu hút sự chú ý. Đại sứ Iran tại Tòa Thánh, Mohammad Hossein Mokhtari, đã được phong tước Hiệp sĩ hoặc Nữ Hiệp sĩ Đại Thập tự của Huân chương Pius IX vào ngày 12 tháng 5.

Truyền thông Iran cho rằng giải thưởng này là cách Vatican ủng hộ chế độ, mặc dù cả Vatican và Đại sứ quán Mỹ tại Tòa thánh đều bác bỏ quan điểm này. Thay vào đó, giải thưởng là một vinh dự thông thường dành cho các đại sứ sau hai năm được bổ nhiệm tại Tòa thánh, và ông Mokhtari nằm trong số 13 người nhận giải tuần này.

Mặc dù mối quan hệ hiện tại với Iran có thể đang bị xem xét kỹ lưỡng vào thời điểm này, nhưng việc Vatican không muốn làm tổn hại đến các mối quan hệ ngoại giao quốc tế của mình, cũng như không muốn sa vào những động thái chính trị mà các quốc gia khác thường thực hiện, cho thấy phương pháp ngoại giao của họ, là điều khiến quốc gia nhỏ bé này trở thành một nhân vật được kính trọng trên trường quốc tế.

---

Source:Catholic Herald

Pope Leo turns to AI while synodality returns to centre stage