Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.

Khi ấy, các môn đệ lại gần hỏi Đức Giê-su rằng : “Thưa Thầy, ai là người lớn nhất trong Nước Trời?” Đức Giê-su liền gọi một em nhỏ đến, đặt vào giữa các ông và nói : “Thầy bảo thật anh em : nếu anh em không trở lại mà nên như trẻ nhỏ, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời.
“Vậy ai tự hạ, coi mình như em nhỏ này, người ấy sẽ là người lớn nhất trong Nước Trời.
“Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy.
“Anh em hãy coi chừng, chớ khinh một ai trong những kẻ bé mọn này; quả thật, Thầy nói cho anh em biết : các thiên thần của họ ở trên trời không ngừng chiêm ngưỡng nhan Cha Thầy, Đấng ngự trên trời.”

Đó là Lời Chúa

 

KHÔNG ĐI MỘT MÌNH


“Này Ta sai thiên sứ đi trước ngươi, để giữ gìn ngươi!” - bài đọc một.
“Nếu Chúa sai chúng ta đi trên những con đường đầy đá, Ngài sẽ cung cấp những đôi giày bền. Sai chúng ta đến một nơi xa lạ, Ngài sẽ chuẩn bị một người bạn đường. Và nếu muốn cứu độ chúng ta đời đời, Ngài ban Con Một!” - Alexander Maclaren.
Kính thưa Anh Chị em,
Lời Chúa lễ Thiên Thần bản mệnh cho thấy, giữa những chặng đường đầy đá, xa lạ và đôi khi tối tăm nhất của cuộc đời, người tín hữu vẫn có thể tin rằng, họ ‘không đi một mình’.
“Này Ta sai thiên sứ đi trước ngươi!”. Bản Hípri viết malʾāḵ - “sứ giả”. Thiên thần không được định nghĩa trước hết bằng bản tính, nhưng bằng sứ mạng. Vì thế, các ngài không chỉ hiện diện để bảo vệ, nhưng còn để dẫn đường. Từ sa mạc thời Xuất Hành đến lộ trình đức tin của mỗi người, Thiên Chúa luôn đi trước. Ngài biết những khúc quanh, những hiểm nguy và đích đến mà chúng ta chưa thể thấy. Sự hiện diện của các ngài là dấu chỉ rằng Thiên Chúa không bao giờ bỏ mặc con người. Nhiều khi, cô đơn lớn nhất không phải là không có ai bên cạnh, nhưng là không nhận ra tình yêu đang lặng lẽ đồng hành. “Các ngài là những người bạn trung tín nhất!” - Gioan Vianney.
Thật kỳ diệu khi nghĩ rằng không ai bước qua cuộc đời này một mình. Thiên thần bản mệnh không làm thay phần việc của chúng ta, nhưng âm thầm cùng bước trên từng chặng đường. Vì tôn trọng tự do, các ngài không ép buộc; nhưng bằng muôn cách kín đáo, các ngài soi sáng, nâng đỡ và cản ngăn chúng ta khỏi điều xấu. “Chỉ ở trên thiên đàng, chúng ta mới hiểu được bao nhiêu hiểm nguy đã được thiên thần gìn giữ, và bao nhiêu tình yêu các ngài đã tuôn đổ mà không ai nhìn thấy!” - Henry Newman.
Sự hiện diện ấy không có nghĩa là cuộc đời sẽ không còn thử thách. Thiên thần bản mệnh không cất khỏi chúng ta mọi gian nan, nhưng giúp chúng ta đi qua chúng. Nếu Thiên Chúa để chúng ta bước vào một thung lũng tối, Ngài cũng thắp lên một ngọn đèn soi bước; nếu Ngài trao một thập giá phải mang, Ngài không để chúng ta mang một mình. Tình yêu của Thiên Chúa không luôn cất đi con đường khó, nhưng luôn ban Đấng hiện diện để nâng đỡ chúng ta trên con đường ấy.
Anh Chị em,
Nếu thiên thần bản mệnh là người được sai đến để dẫn đường, thì Đức Kitô là chính Thiên Chúa đến ở cùng chúng ta. Ngài không chỉ đi trước để mở đường, nhưng còn đi vào mọi nẻo đường của phận người, kể cả con đường đau khổ và sự chết. Vì thế, điều bảo đảm rằng chúng ta không đơn độc không chỉ là sự hiện diện của các thiên thần, mà còn là chính Chúa Phục Sinh. Bởi vậy, người môn đệ có thể bước qua những chặng đường tối tăm nhất với một niềm xác tín: tôi ‘không đi một mình’.
Khi Đấng Phục Sinh từ nấm mồ bước ra, không còn ngõ cụt nào có thể giam hãm chúng ta. Đức Kitô ở cùng chúng ta - Ngài đã mang lấy thập giá để không con đường nào còn quá cô đơn!
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, khi con tưởng mình cô đơn, xin mở mắt đức tin; khi con chùn chân, xin nâng đỡ; và khi đường về còn xa, xin giữ con gần Ngài!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)

 

Phó tế Kyle Washut, viện trưởng Wyoming Catholic College, trong bản tin ngày 1 tháng 10 năm 2026 của the Pillar, viết: Trong tác phẩm The Magician’s Nephew (tạm dịch: Cháu trai của Pháp sư), C. S. Lewis kể câu chuyện về Bác Andrew – một pháp sư tự phụ và hợm hĩnh. Ông tình cờ chứng kiến khoảnh khắc Narnia được tạo dựng thông qua bài ca của Aslan, vị sư tử vĩ đại.

Ban đầu cảm thấy ghê sợ, nhưng quan điểm của Bác Andrew đã thay đổi khi một mảnh sắt mang từ London đến rơi xuống đất và tức thì mọc lên thành một cột đèn lớn giữa thế giới màu nhiệm và trù phú này:

Tiềm năng thương mại của vùng đất này thật vô hạn. Chỉ cần mang vài mảnh sắt vụn đến đây, chôn xuống đất, là chúng sẽ mọc lên thành những đầu máy xe lửa hay tàu chiến mới toanh... Chẳng tốn kém gì cả, mà tôi có thể bán chúng với giá cao tại Anh. Tôi sẽ trở thành triệu phú... Việc đầu tiên cần làm là phải bắn hạ con quái thú [Aslan] kia.

Bác Andrew là hiện thân của mô hình tư duy kỹ trị (technocratic paradigm) – điều mà Đức Giáo Hoàng Leo XIV nhận định là mối đe dọa trọng yếu đối với thời đại chúng ta. Mô hình này định hình mối quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên và với đồng loại chỉ dựa trên các tiêu chuẩn hiệu năng, lợi nhuận và quyền lực; nó nuôi dưỡng một "văn hóa vứt bỏ", thúc đẩy chủ nghĩa tiêu dùng tràn lan và sự coi thường sâu xa đối với giá trị con người. Cũng như Bác Andrew, tư duy kỹ trị nhìn vào những kỳ quan của tạo hóa mà chỉ thấy công cụ để kiếm lời.

Theo lập luận của Đức Giáo Hoàng Leo trong thông điệp đầu tiên của ngài mang tên Magnifica humanitas, thách thức của trí tuệ nhân tạo không nằm ở bản thân kỹ thuật, mà ở việc nó bị trói buộc vào mô hình tư duy kỹ trị. Để đối diện với những thách thức của cuộc cách mạng kỹ thuật số, chúng ta cần tách biệt kỹ thuật khỏi mô hình tư duy đó. Và thông điệp xuyên suốt của Đức Giáo Hoàng Leo trong năm qua là: giáo dục Công Giáo đóng vai trò thiết yếu trong nỗ lực này.

Vào tháng Giêng, Đức Giáo Hoàng Leo đã khẳng định rằng, cũng như Giáo hội từng dựa vào giáo dục để ứng phó với cuộc cách mạng kỹ nghệ, nay Giáo hội lại hướng về giáo dục để đối phó với cuộc cách mạng kỹ thuật số; ngài kêu gọi các cơ sở giáo dục chú trọng bồi dưỡng nhân bản và văn hóa cho sinh viên. Những nguyên tắc định hình sự ưu tú của con người và dẫn đến sự thăng hoa của nhân vị sẽ trang bị cho giới trẻ nền tảng cần thiết để chống lại mô hình đang tìm cách kiểm soát và biến họ thành hàng hóa.

Đức Leo lưu ý rằng: “Lòng trung thành với sự thật đòi hỏi phải kết hợp những khả năng mà kỹ thuật mang lại vào một khuôn khổ được soi sáng bởi sự khôn ngoan—thứ có khả năng bảo vệ cả phẩm giá của mỗi cá nhân lẫn tương lai của ngôi nhà chung.” Trong các bài giảng, các nghi thức phong thánh đầu tiên và các tuyên bố của mình, Đức Leo đề xuất một phương pháp giáo dục gồm bốn phần nhằm đề cao phẩm giá con người và giải phóng kỹ thuật khỏi sự thống trị của kỹ trị: ăn chay cùng Thánh Carlo Acutis, đắm mình cùng Thánh Pier Giorgio Frassati, hòa quyện cùng Thánh John Henry Newman, và nhập thể trong cộng đồng.

Ăn chay cùng Acutis

Hơn một phần tư dân số thế giới đang vật lộn với một dạng nghiện kỹ thuật số nào đó; chúng ta đang đắm chìm trong “văn hóa dopamine,” ngập ngụa trong những luồng kích thích ngắn ngủi chỉ kéo dài 30 giây từ các hoạt động lặp đi lặp lại, mang tính cưỡng chế và được thiết kế như trò chơi.

Đức Leo cảnh báo rằng nền văn hóa như vậy sẽ biến con người thành “những người tiêu thụ thụ động các tư tưởng vay mượn và các sản phẩm vô danh, thiếu vắng cả sự làm chủ lẫn tình yêu thương.” Khi đánh mất nền văn hóa đích thực, chúng ta cũng đánh mất chứng tá mang tính ngôn sứ—thứ mang lại cái nhìn sâu sắc về trải nghiệm làm người. Giáo dục phải bắt đầu bằng việc tạo ra những không gian tách biệt khỏi những tác động gây mất phương hướng của chứng nghiện kỹ thuật số.

Đức Leo nhận định rằng Thánh Carlo Acutis—vị thánh mới được phong hiển thánh—đã mang đến cho thế giới một tấm gương về cách sử dụng kỹ thuật đầy kỷ luật như thế; ngài nhắc nhở chúng ta rằng chỉ khi rèn luyện sự tiết độ trong thế giới kỹ thuật số, ta mới có thể sử dụng kỹ thuật một cách đúng đắn. Trước khi có thể sử dụng các kỹ thuật đang hiện diện khắp nơi này một cách thích hợp, chúng ta cần học cách nhận biết khi nào không nên sử dụng chúng.

Đắm mình cùng Frassati

“Đừng mãi dán mắt vào điện thoại thông minh và những hình ảnh thoáng qua trên đó,” Đức Leo nói. “Thay vào đó, hãy hướng mắt lên bầu trời, hướng về những tầm cao”—một sự gợi nhắc rõ ràng đến khẩu hiệu “Verso L’Alto” (Hướng lên cao) của Thánh Pier Giorgio Frassati, vị thánh được Đức Giáo Hoàng Leo phong hiển thánh ngay từ những ngày đầu triều đại của ngài. Chỉ quay lưng lại với chiếc điện thoại thôi là chưa đủ; chúng ta cần hướng về thực tại và đắm mình vào vẻ đẹp của thiên nhiên cũng như sức mạnh của thi ca và âm nhạc. Như Đức Leo đã đề cập trong tông huấn "Vạch ra những bản đồ hy vọng mới", việc chiêm ngưỡng Thiên Chúa qua công trình sáng tạo và nghệ thuật giúp nuôi dưỡng nơi người trẻ tâm thế đón nhận linh hứng thiêng liêng, đồng thời nhắc nhở họ về ơn gọi làm người của mình. Đức Leo viết: "Không một thuật toán nào có thể thay thế những yếu tố làm nên bản chất nhân bản đích thực của giáo dục: đó là thi ca, nghệ thuật, trí tưởng tượng và niềm vui khám phá", bởi lẽ "mỗi người chúng ta đều mang một ơn gọi độc nhất vô nhị, không thể thay thế và bắt chước, bắt nguồn từ chính những trải nghiệm sống của bản thân".

Những thông tin sai lệch và ảo tưởng do AI tạo ra khiến ta khó lòng phân biệt được đâu là điều chân thực, đâu là sự giả tạo; chúng cám dỗ ta ưu tiên những thứ hào nhoáng, dễ dãi thay vì coi trọng thực tại vốn vô cùng thiết yếu cho sự phát triển trọn vẹn của con người. Điều cốt yếu là nền giáo dục cần dành thời gian để học sinh "tiếp xúc với thực tại vượt lên trên những vẻ bề ngoài". Sự tiếp xúc này sẽ khơi dậy trong họ niềm khao khát mãnh liệt đối với những giá trị đích thực, nhắc nhở họ rằng: "Chúng ta là hiện thân của những khát vọng, chứ không phải là một thuật toán!" Chỉ khi nhận thức được những thực tại nhân bản phong phú thông qua việc dấn thân sâu sắc vào chân lý của chúng, chúng ta mới có thể đánh giá đúng đắn các thuật toán.

Kết nối với Newman

Trí tuệ nhân tạo coi tri thức con người như những điểm dữ liệu rời rạc và không có khả năng đánh giá ý nghĩa đích thực của chúng. Nếu AI trở thành nguồn gốc và thước đo cho sự hiểu biết của chúng ta, ta sẽ thiếu đi sự khôn ngoan cần thiết để định hướng bản thân một cách đúng đắn trước thực tại. Trong thông điệp Magnifica humanitas, Đức Leo nhận định rằng: "khi tri thức ngày càng trở nên manh mún, ta khó có thể nắm bắt thực tại một cách toàn diện, đặt ra những câu hỏi sâu sắc về ý nghĩa, hay phát triển tư duy đích thực, mang tính phản biện và sáng tạo."

Trong thế giới đầy rẫy sự chia cắt này, một nền "giáo dục toàn diện" – như mô hình mà Thánh John Henry Newman từng đề xướng – mang ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nền giáo dục ấy mang lại cái nhìn thống nhất về toàn bộ sự hiện hữu—bao gồm cả những điều được biết qua đức tin lẫn những điều được nhận thức bằng lý trí—và khước từ khuynh hướng duy thương (mercantilist) coi trọng giá trị dựa trên tính chức năng hay lợi ích thực tiễn. Nó đòi hỏi sự tĩnh lặng và đối thoại, cũng như sự suy tư cẩn thận về những trải nghiệm và nỗi đau của chính mình cũng như của người khác. Đồng thời, nó đòi hỏi nỗ lực to lớn, đặt nó vào thế đối lập trực tiếp với phương thức hiện đại—nơi mà, như Đức Leo đã chỉ ra, "sự thích nghi thụ động với các mô hình thống trị lại bị nhầm tưởng là năng lực thực sự."

Một nền giáo dục toàn diện như vậy hoàn toàn trái ngược với mô hình kỹ trị. Nếu thiếu nó, chúng ta có nguy cơ nhầm lẫn nhịp điệu và giá trị của sự hiểu biết nơi con người với những hoạt động rỗng tuếch của trí tuệ nhân tạo. Nếu việc học tập có sự hỗ trợ của AI trở thành chuẩn mực giáo dục, chúng ta sẽ đánh mất khả năng đánh giá đúng đắn vai trò của nó trong tổng thể đời sống con người; bởi lẽ, dù AI có thể mô phỏng (và thậm chí vượt xa) khả năng xử lý dữ liệu của chúng ta, nó lại thiếu đi "góc nhìn về cảm xúc, các mối quan hệ và đời sống tâm linh—những yếu tố giúp con người tăng trưởng trong sự khôn ngoan."

Nhập thể trong cộng đồng

AI thuộc mô hình kỹ trị khiến chúng ta trở nên cô độc. Nó duy trì "lời dối trá lan tràn của một hệ thống bị bóp méo: hệ thống biến con người thành những con số, khoét sâu sự cạnh tranh và đẩy chúng ta vào vòng xoáy của nỗi lo âu." Để giải phóng bản thân khỏi những sự sai lệch và dối trá này, chúng ta cần một nền giáo dục gắn liền với đời sống cộng đồng phong phú và đích thực; bởi lẽ, như Đức Leo đã viết: "Chân lý được tìm thấy trong cộng đồng." Trong Magnifica humanitas, Đức Leo nhắc nhở chúng ta rằng: “Trong một kỷ nguyên đề cao tốc độ và sự manh mún, con người vẫn khao khát được quan tâm và công nhận bởi những tâm trí biết chú tâm, những lời nói tử tế và những bàn tay biết ân cần. Văn hóa kỹ thuật số nhân rộng các kết nối và mang lại những cơ hội tương tác mới; tuy nhiên, trái tim con người vẫn luôn giữ một nhu cầu không thể thay thế về sự gần gũi chân thực.” Con người khao khát một cộng đồng hiệp nhất nhờ cùng nhau theo đuổi và đón nhận Chân lý mà Thiên Chúa đã ủy thác.

Đức Leo lập luận rằng giáo dục là công việc của một cộng đồng, bởi vì “những điều sâu sắc và quan trọng nhất chỉ có thể học được sau nhiều thời gian và công sức, thông qua việc thảo luận với người khác, cùng nhau ‘va chạm’ các ý tưởng và trải nghiệm tựa như đá lửa, cho đến khi tia lửa của sự thấu hiểu bừng sáng trong ta.” Quá trình theo đuổi tri thức mang tính cộng đồng và không vội vã này thực sự là phương thức cốt lõi của giáo dục; nó không thể bị ủy thác cho bên thứ ba hay tải về từ mạng internet.

Đức Leo nói tiếp: “Trường học không được kêu gọi chạy theo nhịp độ của thế giới kỹ thuật số, mà phải mang lại điều mà bản thân thế giới kỹ thuật số không thể cung cấp: đó là khoảng thời gian chung để học hỏi và xây dựng những mối quan hệ đáng tin cậy.” Bằng cách đặt nền tảng giáo dục trên mảnh đất màu mỡ của cộng đồng đích thực, chúng ta đẩy lùi sự cô lập và những biến tướng mà trí tuệ nhân tạo (AI) mang vào thế giới học thuật.

Tôi đã mở đầu bằng mô tả của C.S. Lewis về mô hình kỹ trị; giờ đây, tôi xin kết lại bằng cách mượn câu nói của J.R.R. Tolkien mà Đức Leo đã sử dụng trong Magnifica Humanitas.

Trong cuộc chiến chống lại mô hình kỹ trị, “không phải nhiệm vụ của chúng ta là chế ngự mọi con sóng của thế giới,” nhưng trong lĩnh vực giáo dục, chúng ta phải “làm tất cả những gì có thể để giúp ích cho thời đại mà mình đang sống.”

Việc giáo dục thế hệ trẻ đã được giao phó cho chúng ta, và chúng ta phải nhổ bỏ những điều xấu xa hiện hữu trong mô hình này để các thế hệ tương lai “có được mảnh đất trong lành để vun xới.” Chúng ta cần bảo vệ các em khỏi "sự lan tràn của truyền thông kỹ thuật số – thứ nuôi dưỡng văn hóa của sự tức thời và kích thích thái quá, dẫn đến mệt mỏi, chán chường và thái độ thờ ơ trước nỗ lực tìm kiếm chân lý" – đồng thời đưa các em hòa mình vào sự phong phú của thực tại và mang đến một nền giáo dục toàn diện trong một cộng đồng đích thực.

Liệu nền giáo dục mang tính nhân bản này có thể giải phóng các em khỏi "nhà tù" của kỷ nguyên kỹ trị hay không là điều chúng ta chưa thể biết chắc; tuy nhiên, với tư cách là những người được giao phó sứ mệnh giáo dục Công Giáo, ít nhất chúng ta hãy trao cho các em sự tự do để tiếp tục cuộc đấu tranh trong tương lai.

 

R. R. Reno, chủ bút First Things, trong bản tin ngày 30 tháng 9 năm 2026, cho rằng: Trong suốt hành trình đọc sách của đời người, có những khoảnh khắc kỳ diệu và đầy hứng khởi. Có những cuốn sách đến tay ta, chạm đúng vào những mối bận tâm cốt lõi và bàn luận về những vấn đề ta đã hằng suy xét bấy lâu. Nhưng chúng làm điều đó theo những cách thức mới mẻ và bất ngờ. Tôi đang đọc một cuốn như thế: Climbers (tạm dịch: Những người leo núi), một tiểu thuyết của M. John Harrison. Khi đọc, tôi như được sống lại niềm đam mê leo núi đá đã theo mình suốt cuộc đời qua những câu chữ và hình ảnh khơi gợi một vẻ đẹp vừa gây bất an vừa làm ta choáng ngợp, mất phương hướng—cảm giác hệt như khi ta đang bám mình trên vách đá hay sườn núi. Thật tuyệt vời.

The Body of This Death: Letters from the Last Archbishop of Lancaster (tạm dịch: Thân xác của cái chết này: Những lá thư từ vị Tổng Giám mục cuối cùng của Lancaster) của Ross McCullough là một cuốn sách khác cũng mang lại trải nghiệm tương tự. McCullough là một giáo sư thần học, và những mối quan tâm của ông cũng đi cùng hướng với tôi: Làm thế nào để duy trì đức tin Kitô giáo chính thống và sự thực hành trung tín trước những lực lượng đang làm tan rã các giá trị của thời hiện đại? Và cũng như phần đông chúng ta, ông lo ngại về các kỹ thuật mới—mà trí tuệ nhân tạo là ví dụ điển hình nhưng không phải là tất cả. Chúng ta sẽ sống ra sao trong một thế giới đã bị kỹ thuật số hóa?

Xét về mặt học thuật, người ta có thể xếp The Body of This Death vào thể loại nghiên cứu nhân học thần học, hoặc có lẽ là siêu hình học Kitô giáo. Tuy nhiên, thật thiển cận khi gán cho cuốn sách của McCullough những nhãn dán học thuật khô khan; bởi lẽ, đây là một tác phẩm giàu trí tưởng tượng, đầy sáng tạo, bao quát nhiều khía cạnh và thấm đẫm cảm xúc con người, khiến nó không thể bị bó hẹp trong những khuôn mẫu phân loại có sẵn.

Phần mở đầu "Lời ngỏ gửi độc giả" được viết bởi Vincent Hermès, một nhân vật sống ở tương lai: một kỷ nguyên mang tên "Tân Kỷ nguyên Chung" (New Common Era). Là một học giả cẩn trọng và tỉ mỉ, ông đã thu thập được nhiều nguồn tư liệu khác nhau lưu giữ lại những lá thư từ một vị Tổng Giám mục Lancaster nào đó—chính xác hơn là vị Tổng Giám mục cuối cùng. Những bằng chứng bổ sung còn sót lại trong "hạ tầng kỹ thuật số đang dần mục rữa của thế kỷ trước." Hermès đã phải vận dụng những kỹ thuật phê bình văn bản tối ưu nhất để tạo nên tác phẩm mà chúng ta sắp đọc, đồng thời cung cấp các chú giải xuyên suốt; trong đó, có những chú giải mang tính chất "chuyện nội bộ" đầy thú vị dành riêng cho các đồng nghiệp học giả của McCullough.

Vị Tổng Giám mục sống trong một xã hội tựa như "Nhà nước Phổ quát và Đồng nhất" (Universal and Homogeneous State) mà Alexandre Kojève từng tiên liệu. Đó là một thế giới nơi những đam mê mãnh liệt của con người đã được thuần hóa bởi "thực tại đắm chìm" (immersive reality) – một mô phỏng cuộc sống do kỹ thuật tạo ra. McCullough gợi lại lời hứa mang màu sắc thuyết Ngộ đạo (Gnosticism) của chủ nghĩa siêu nhân bản (transhumanism): sự giải thoát hoàn toàn khỏi thể xác, và rốt cuộc là thoát khỏi cái chết. Tuy nhiên, kết quả lại chẳng mấy hấp dẫn. Cũng như bao điều khác trong tương lai kỹ thuật số này, thứ kỹ thuật được tung hô ấy vẫn gặp lỗi và trục trặc. Dẫu vậy, đa số mọi người vẫn hài lòng với những thú vui, trải nghiệm, mối quan hệ và cuộc phiêu lưu mang tính mô phỏng. Chúng giúp xoa dịu và đánh lạc hướng họ. Trạng thái phổ biến ở đây là "thuyết Ngộ đạo thiếu ý chí" (akratic Gnosticism) – một khao khát rũ bỏ những giới hạn của thân phận thụ tạo, nhưng lại không thể rũ bỏ hoàn toàn. (Akratic là dạng tính từ của akrasia, một từ Hy Lạp chỉ sự yếu đuối của ý chí). Kết cục là một cuộc sống nhạt nhòa, êm ả nhưng thiếu vắng những thăng trầm thực sự của kiếp người. Sự lệch lạc về mặt tinh thần này khiến đa số mọi người trở nên ngoan ngoãn phục tùng "Đế chế Mô phỏng".

Những lá thư bắt đầu bằng cái chết của Harry và Judith – đôi bạn thân thiết thuở nào của vị tổng giám mục, dù công việc mục vụ đã khiến ông dần xa cách họ. Nỗi đau buồn ập đến, nhưng rồi hoàn cảnh đưa đẩy để vị tổng giám mục phải cưu mang Felicity, cô con gái nhỏ cũng là con đỡ đầu của ông. Sự xuất hiện của Felicity trong đời ông là một phước lành giữa bóng tối của cái chết, bởi ông đã thực sự yêu thương cô bé. Thế nhưng, cô bé lại bị sát hại bởi một nhóm Hồi giáo cực đoan đang nổi dậy chống lại thế giới mô phỏng – một nghịch lý cay đắng, khi đặt cạnh sự phản kháng thầm lặng, hướng nội nhưng đầy kiên định của chính vị tổng giám mục. Giới chức trách đánh hơi thấy sự bất trung nơi ông. Ông buộc phải trải qua quá trình "tái giáo dục", đồng nghĩa với việc phải chịu đựng sự "biến hình" (transfiguration) – một kiểu cứu rỗi giả tạo theo tinh thần siêu nhân bản, hứa hẹn qua quá trình kỹ thuật số hóa toàn diện.

Trên hành trình đi đến định mệnh ấy, vị tổng giám mục đã viết những lá thư chứa đựng đầy khôn ngoan và sự thấu suốt. Ông viết về niềm an vui khi cầu nguyện: "sự nhẹ nhõm khi không còn phải bận tâm đến bản thân mình". Ông cũng bàn về cám dỗ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để duy trì hình ảnh mô phỏng của những người thân đã khuất: "Điều phản cảm ở đây là coi người đã khuất như thể họ đã bị hủy diệt hay không còn hiện diện, như thể họ cần được thay thế bằng một bản mô phỏng thay vì được hướng về theo một cách thức mới [trong cầu nguyện]." Về mối nguy hại từ những người theo chủ nghĩa tự do nhiệt thành: “Họ tìm cách biến chủ nghĩa tự do của mình thành hệ tư tưởng thống trị chứ không chỉ là một lựa chọn trong số nhiều lựa chọn khác—nhằm triệt tiêu tối đa khả năng chúng ta chọn cách không đề cao quyền tự do lựa chọn theo kiểu của họ.” Về những mưu mô của quỷ dữ: “Trong những thời đại tôn sùng hình tượng, quỷ dữ vui lòng dựng lên những hình tượng giả tạo để lôi kéo ta thờ phụng chính nó; còn trong những thời đại bài trừ hình tượng, nó lại càng hả hê khi đập tan các thần tượng để ngăn chặn mọi sự thờ phụng.” Về những nỗi thống khổ làm tê liệt tâm hồn: “Nghịch cảnh có thể tước đi đôi cánh của thời gian và bắt nó phải bò lê—một trong những cách thức kỳ lạ và kín đáo mà nỗi đau dùng để tiếp cận cõi vĩnh hằng.”

Dù không thể tóm lược trọn vẹn nội dung, các bức thư vẫn mang một chủ đề xuyên suốt. Vị tổng giám mục thường trở lại với những thực tại cốt lõi của cuộc sống: cái chết, nỗi đau, tình yêu và tình bạn. Ông cũng làm sáng tỏ khía cạnh “chủ nghĩa duy vật tâm linh” của Kitô giáo. Trong một bức thư viết cho những kẻ thẩm vấn ông—những người sống trong một thực tại ảo đầy rẫy các lời buộc tội và những "sự thật" được lan truyền, chẳng khác nào mạng xã hội ngày nay—vị tổng giám mục đã đảo ngược luận lý học của sự mô phỏng: "Cũng như có những hình ảnh gần như che khuất nguyên mẫu, thì cũng có những hình ảnh gần như bị lu mờ bởi chính [Thiên Chúa]. Vị linh mục hành lễ in persona Christi (nhân danh Chúa Kitô) có lẽ là hình ảnh tiêu biểu nhất trong số đó." Chúng ta không thể thao túng hình ảnh và triệu hồi Thiên Chúa; nhưng Thiên Chúa đã chọn đến với chúng ta trong thế giới của các biểu tượng và ý nghĩa: ngôn từ và vai trò, luật lệ và định chế. Ngay cả trong Đế chế Mô phỏng, Người vẫn có thể tìm thấy, chế ngự và biến chúng ta thành của riêng Người.

Có lẽ tôi đang quá lạc quan chăng. Thông điệp kỹ thuật số mà vị tổng giám mục gửi cho người con gái đỡ đầu đang bị giam cầm—ngay trước khi cô bị hành quyết—mang đầy vẻ ẩn ý, điều tất yếu phải thế trong một môi trường bị giám sát chặt chẽ. Ông chỉ truyền tải vỏn vẹn vài từ: "Chỉ một điều là cần thiết." Tuy nhiên, cuốn sách lại kết thúc với cảnh vị tổng giám mục bị "chỉnh sửa" bằng kỹ thuật, hay nói cách khác là được "biến đổi" để hòa nhập vào thế giới cảm quan của silicon. Liệu ông có phải chịu một số phận khác với người con gái đỡ đầu, khi bị tước đi quyền năng của cái chết trong việc ấn chứng cho đức tin của mình?

Tôi không thể trả lời câu hỏi đó. Tôi chỉ có thể khuyến khích độc giả tìm mua cuốn sách và đọc dòng nhật ký cuối cùng của vị tổng giám mục—bức thư gửi cho Tử thần—với lời mở đầu: "Asterion thân mến." Bức thư ấy, cũng như toàn bộ cuốn sách, là một sự chiêm niệm sâu sắc về mê cung tâm linh mà kỹ thuật đang dựng lên, và về con quái vật Minotaur ẩn mình bên trong—kẻ chực chờ nuốt chửng xác thịt chúng ta.

 

Boyd Taylor Coolman của tạp chí America, ngày 17 tháng 8 năm 2026, cho hay: Trong một bài tiểu luận gần đây trên tạp chí America, Terence Sweeney đã làm nổi bật sự quan tâm xuyên suốt của Đức Giáo Hoàng Leo XIV đối với giáo dục trong các văn bản của ngài, bao gồm cả tài liệu "Magnifica Humanitas". Ông Sweeney lưu ý đến việc Đức Giáo Hoàng chú trọng vào một thực tại mới: trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI)—đặc biệt là dưới góc nhìn về điều mà Đức Giáo Hoàng gọi là "mô hình kỹ trị" (technocratic paradigm)—chúng ta đang chứng kiến "những luồng tư tưởng coi sự tiến bộ là việc vượt qua thân phận con người; những tư tưởng này thường được xếp vào các nhóm như thuyết siêu nhân bản (transhumanism) và thuyết hậu nhân bản (posthumanism)."

Vậy, điều gì giúp duy trì tính nhân bản hoặc tinh thần nhân bản trong giáo dục? Theo Đức Giáo Hoàng, một phần câu trả lời nằm ở việc biết nhận định "khi nào và vì mục đích gì, AI không nên được sử dụng". Tại sao lại như vậy? Đức Giáo Hoàng Leo viết:

Tốc độ và sự dễ dàng trong việc tiếp nhận các câu trả lời hoặc bản tóm tắt có nguy cơ triệt tiêu khao khát đặt câu hỏi—một quá trình vốn chỉ đơm hoa kết trái theo thời gian. Như Pla-tông từng viết, những điều sâu sắc và quan trọng nhất chỉ có thể lĩnh hội được sau nhiều thời gian và công sức, thông qua việc thảo luận với người khác, cùng nhau "va đập" các ý tưởng và trải nghiệm tựa như đá lửa, cho đến khi tia lửa của sự thấu hiểu bùng lên trong tâm trí ta. Do đó, chúng ta cần học cách tiết chế việc sử dụng AI và bảo vệ giới trẻ khỏi lời hứa hẹn về một cỗ máy hoàn hảo, khỏi cám dỗ tinh vi khiến tư duy con người trở nên dường như thừa thãi ngay vào lúc nó cần thiết nhất. (Mục số 140)

Đức Giáo Hoàng lo ngại về một nền văn hóa giáo dục đặt nặng các sản phẩm trí tuệ hơn là quá trình tư duy, ưu tiên những câu trả lời nhanh chóng hơn là việc đặt câu hỏi đầy công phu. Nói một cách đơn giản, mối đe dọa mà AI mang lại cho các cơ sở giáo dục của chúng ta là biến chính hoạt động tư duy của con người trở nên thừa thãi—bởi vì các sản phẩm của tư duy đó có thể đạt được dễ dàng, nhanh chóng và chính xác hơn thông qua các phương tiện phi nhân bản.

Tuy nhiên, mối đe dọa này trở nên hiện hữu trong thời đại ngày nay phần lớn là do một quan niệm hiện đại, đầy vấn đề và về cơ bản là mang tính thực dụng về bản chất trí tuệ con người. Việc biết tiết chế trong việc sử dụng AI—thậm chí là hoàn toàn từ chối sử dụng nó trong một số bối cảnh nhất định—sẽ đòi hỏi một sự thay đổi căn bản trong cách chúng ta quan niệm về bản chất trí tuệ con người; một sự thay đổi có thể được thúc đẩy nhờ việc vận dụng quan điểm thời Trung cổ về các nhân đức trí thức.

Đến giữa thế kỷ 12, các học giả thời Trung cổ đã đặc biệt quan tâm đến bản chất của một "đời sống tốt đẹp" (good life); trong đó, từ "tốt" không chỉ ám chỉ sự tốt lành về mặt đạo đức hay luân lý mà còn bao hàm cả hạnh phúc con người—điều mà họ gọi là beatitude (mối phúc) và ngày nay chúng ta có thể gọi là sự thăng hoa hay trọn vẹn của đời sống con người. Là những Kitô hữu, tất nhiên họ tin chắc rằng chỉ có Thiên Chúa mới là nguồn cội và nội dung tối hậu của sự thăng hoa ấy. Mượn thuật ngữ từ Thánh Augustinô, chỉ có Thiên Chúa mới là Đấng cần được tận hưởng vì "chính Người" (for His own sake), hay là đích đến của mọi khao khát; không có gì khác vượt trên Thiên Chúa để có thể biến Người thành một phương tiện. Ngược lại, mọi sự khác đều nên được sử dụng như phương tiện để đạt tới niềm hoan lạc viên mãn nơi Thiên Chúa.

Tuy nhiên, khuôn khổ tư duy này đã đặt ra những vấn đề nan giải. Chẳng hạn, chính Thánh Augustinô từng đặt câu hỏi về vị thế của những người khác. Liệu họ chỉ đơn thuần là phương tiện để ta tận hưởng Thiên Chúa? Hay theo một nghĩa nào đó, bản thân họ cũng chính là những đích đến? Đối với người thời Trung cổ, một tình thế tiến thoái lưỡng nan tương tự cũng nảy sinh—và có lẽ điều này gây ngạc nhiên—liên quan đến các nhân đức. Liệu chúng chỉ hữu ích cho hành trình hướng về Thiên Chúa hay sao? Các Giáo phụ, bao gồm các thánh Augustinô và Ambrôsiô, dường như có quan điểm trái ngược nhau về vấn đề này.

Vào giữa thế kỷ 12, trong tác phẩm thần học có tầm ảnh hưởng to lớn mang tên Bốn Quyển Luận đề (Four Books of Sentences), Peter Lombard đã trực tiếp giải quyết vấn đề này bằng cách tìm ra một con đường trung dung: "Chúng tôi cho rằng các nhân đức cần được tìm kiếm và yêu mến vì chính bản thân chúng, nhưng đồng thời cũng chỉ vì mục đích đạt được mối phúc." Ông đã hóa giải sự mâu thuẫn bề ngoài đó như sau:

Chúng cần được yêu mến vì chính bản thân chúng, bởi lẽ chúng mang lại cho người sở hữu niềm hoan lạc chân thành và thánh thiện, đồng thời khơi dậy nơi họ một niềm vui thiêng liêng [chữ nghiêng do người dịch thêm]. Tuy nhiên… đừng để hành trình của tình yêu dừng lại ở đây, cũng đừng để đây là giới hạn của niềm hoan lạc; trái lại, hãy gắn kết niềm vui này với điều thiện hảo tối cao—thứ duy nhất mà ta phải gắn bó trọn vẹn, bởi lẽ chỉ mình nó đáng được yêu mến vì chính bản thân nó và không cần tìm kiếm điều gì khác ngoài nó, vì nó chính là đích đến tối hậu. (Sentences, Quyển I, d.1, c. 1, 9)

Nói một cách đơn giản, Peter đưa ra một quan niệm mang tính kết hợp. Ở một khía cạnh nào đó, các nhân đức vừa là đích đến vừa là phương tiện; ở khía cạnh khác, chúng tự thân đã là điều thiện hảo, không phụ thuộc vào bất cứ công năng hay tính hữu dụng nào, ngoại trừ mối tương quan với Thiên Chúa. Đối với những ai sở hữu chúng, chúng là nguồn mạch của niềm hoan lạc và hân hoan, không cần quy chiếu đến bất cứ điều gì khác ngoài Thiên Chúa. Tóm lại, có lẽ hơi nghịch lý khi nói rằng chúng là những "đích đến áp chót". Chúng mang giá trị hoặc tính thiện hảo nội tại nhưng không phải là tối hậu.

Quan niệm kết hợp này đưa ra một khẳng định rằng: trong cuộc đời này và trong mối tương quan với mọi sự khác trên thế gian, một số hành vi và thực hành của con người (cùng với các khuynh hướng và tâm thế tương ứng) tự thân đã là điều thiện hảo và tự thân chúng đã có giá trị, không cần phải gắn thêm bất cứ công năng hay ứng dụng thực tiễn nào để biện minh cho sự tồn tại của chúng. Chúng là những yếu tố thiết yếu tạo nên sự phát triển trọn vẹn của con người; đơn giản là việc thực hiện chúng mang lại điều tốt đẹp cho con người. Nếu có thêm những lợi ích khác, thì theo cách nói thời Trung cổ, đó chỉ là những yếu tố ngẫu nhiên, ngoại lai và không bắt buộc; chúng không phải là bản chất cốt lõi, dù vẫn đáng được hoan nghênh.

Khi nhớ lại rằng từ virtus trong tiếng Latinh (và gốc rễ của nó là từ aretê trong tiếng Hy Lạp) được dịch sát nghĩa nhất sang tiếng Anh là "sự xuất sắc" (excellence), ta thấy khái niệm tổng hòa này có thể áp dụng vào nhiều khía cạnh của đời sống con người, chẳng hạn như giáo dục, hay rộng hơn là "đời sống trí tuệ" hoặc lĩnh vực trí tuệ con người. Các nhà tư tưởng thời Trung cổ chắc chắn đã có quan niệm về nhân đức trí thức, vốn tuân theo cách lý giải của Peter Lombard về nhân đức nói chung. Đối với họ, việc đọc, suy nghĩ, trăn trở, thảo luận, đặt câu hỏi, tìm kiếm lời giải và nhiều hoạt động khác là những hành động tốt đẹp tự thân, mang lại niềm vui thiết yếu cho sự phát triển trọn vẹn của con người.

Có lẽ, ở thời điểm hiện tại, một khía cạnh đáng chú ý trong quan niệm về nhân đức trí hức này liên quan đến việc tạo ra các văn bản. Nói một cách đơn giản, phần lớn các công trình nghiên cứu học thuật thời Trung cổ (trước thời Phục hưng) được thực hiện nhằm thúc đẩy tư duy xuất sắc của con người, chứ không phải ngược lại như trong bối cảnh hiện đại—nơi các học giả thường có xu hướng tư duy chỉ để tạo ra những văn bản xuất sắc, và chính nhờ những văn bản đó mà họ được tưởng thưởng và trọng vọng.

Điều này hiển nhiên đặt ra những câu hỏi cho thời đại ngày nay: Sự xuất sắc trí thức đối với chúng ta là gì? Chúng ta định nghĩa thế nào về nhân đức trí thức nói chung, và những nhân đức trí thức chuyên biệt nào cần được vun đắp vì chính giá trị tự thân của chúng?

Dù có thể đưa ra nhiều câu trả lời khác nhau, nhưng có một điểm chung dễ thấy: Hiện nay, chúng ta không còn chỗ cho quan niệm về nhân đức trí thức giống như thời Trung cổ nữa. Chúng ta mặc nhiên cho rằng mục tiêu của giáo dục nằm ở công năng ngoại lai và kết quả thu được sau đó; chúng ta mang tư duy chủ yếu mang tính thực dụng về nhân đức trí thức. Chúng ta giáo dục con người để họ... và tại đây, chúng ta sẽ điền vào đó mục tiêu thực tiễn của mình.

Bất kể câu trả lời là gì—trở thành công dân tốt, nhân viên giỏi, người làm việc năng suất, hiệu quả hay người giải quyết vấn đề—thì mục tiêu đó vẫn nằm ngoài bản chất của chính hoạt động trí thức. Ngay cả lý tưởng "tư duy phản biện" (critical thinking)—vốn phổ biến và được ca tụng rộng rãi—thực chất cũng thường chỉ là một khái niệm mang tính thực dụng. Khi các cơ sở giáo dục đề cao lý tưởng "đào tạo tư duy", dường như luôn tiềm ẩn một mục đích thực tiễn nào đó—một mục đích thường không được nói ra nhưng lại được người khác tự giác hiểu ngầm.

Từ lâu, chúng ta biện minh cho nền giáo dục nhân bản hoặc giáo dục khai phóng dựa trên những gì người học có thể đóng góp cho nhà nước, nền kinh tế, các tập đoàn, v.v. Tuy nhiên, ngày nay—và xu hướng này đang gia tăng mạnh mẽ—trí tuệ nhân tạo (AI) đã tỏ ra năng suất, hiệu quả và hữu dụng hơn bất cứ con người bằng xương bằng thịt nào. Sức hấp dẫn của AI đã phơi bày sự gắn bó sâu sắc của chúng ta với những sản phẩm ngoại tại (bên ngoài) nảy sinh từ hoạt động trí thức.

Trái lại, chúng ta cần một văn hóa giáo dục mà ở đó, việc con người đọc, suy nghĩ, đối thoại, chiêm niệm và đặt câu hỏi được coi là điều tốt đẹp tự thân—nghĩa là tốt đẹp ngay chính bản chất của nó, bởi giá trị nội tại của những hoạt động này, hoặc bởi chúng là nguồn cội của niềm vui và sự hân hoan, là yếu tố cấu thành nên sự thăng hoa của đời sống con người. Khi trí tuệ con người thực hiện những điều này, xét về bản chất, nó không thể bị AI thay thế hay vượt mặt, ngay cả khi AI có khả năng mô phỏng chúng tốt hơn và nhanh hơn cách con người thực hiện.

Thật không may, chừng nào chúng ta chưa xây dựng được quan niệm đúng đắn về nhân đức trí thức cũng như một nền văn hóa giáo dục chủ động vun đắp nhân đức ấy, thì sức quyến rũ của AI vẫn sẽ là điều khó lòng cưỡng lại.

Cần nói thêm rằng, đây không phải là quan niệm mang tính tinh hoa chủ nghĩa về nhân đức trí thức. Theo cách hiểu ở đây, "sự xuất sắc" không nằm ở việc một người thực hiện hoạt động đó giỏi đến mức nào so với những trí tuệ khác; thay vào đó, nhân đức nằm ngay trong chính quá trình thực hiện hoạt động ấy, bất kể mức độ tinh thông hay phức tạp ra sao. Theo mô hình này, thiên tài và người có trí tuệ bình thường đều có thể đạt được nhân đức trí thức ngang nhau; đứa trẻ đang đọc cuốn sách vỡ lòng và học giả đang nghiên cứu một công trình đồ sộ đều có thể được coi là xuất sắc như nhau.

Cũng cần lưu ý rằng, những lợi ích thực tiễn, ngoại tại của AI không hề bị xem nhẹ ở đây. Khi phục vụ lợi ích chung, chúng là những điều đáng được theo đuổi. Như tài liệu "Magnifica Humanitas" đã khẳng định: "Chúng ta có thể đón nhận tiến bộ kỹ thuật giúp giảm bớt khổ đau và mở ra những khả năng mới, miễn là chúng ta không đánh mất chính bản chất nhân tính của mình" (Mục 126). Tuy nhiên, những lợi ích đó không phải là mục tiêu cốt lõi của nhân đức trí thức. Việc khôi phục lại quan niệm thời trung cổ về nhân đức trí thức —như đã được mô tả—là lập luận thuyết phục duy nhất để phản bác trí tuệ nhân tạo (AI). Đơn giản là vì việc đọc, suy nghĩ, viết lách, thảo luận, học hỏi và hiểu biết là những điều tốt đẹp đối với con người. Trí tuệ mang đậm bản sắc con người vẫn ưu việt hơn bất cứ thứ gì mà một trí tuệ—dù là của con người hay không—có thể tạo ra.

 

Randall Smith, trong bản tin ngày 15 tháng 9 năm 2026 của The Catholic Thing, cho hay: Fulton Sheen – người sẽ chính thức được tuyên phong "Chân phước" trong vài ngày tới – đã mở đầu cuốn sách tuyệt vời Three to Get Married (Ba Người Để Kết Hôn) bằng bốn câu sau:

Cần ba ngôi vị để tạo nên Tình Yêu nơi Thiên Đàng: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.
Cần ba ngôi vị để Thiên Đàng trao gửi tình yêu xuống trần gian: Thiên Chúa, Con Người và Đức Maria – Đấng mà qua đó Thiên Chúa đã trở nên Người Phàm.
Cần ba ngôi vị để tạo nên tình yêu trong Thánh Gia: Đức Maria, Thánh Giuse và hoa trái tình yêu của các ngài – Chúa Giêsu.
Cần ba yếu tố để tạo nên tình yêu trong trái tim: Người Yêu, Người Được Yêu và chính Tình Yêu.

Đây là một sự tóm lược xuất sắc về mối liên hệ giữa sự hiệp thông tình yêu ba ngôi gắn kết các Ngôi Vị của Thiên Chúa Ba Ngôi với tình yêu cần gắn kết vợ chồng và con cái trong một gia đình.

Làm sao chúng ta có thể bắt đầu hiểu được Thiên Chúa Ba Ngôi – một thực tại vượt xa lý trí con người? Chúng ta bắt đầu từ những gì mình biết một cách cụ thể trong thế giới của chính mình: hôn nhân của con người.

Tương tự như vậy, chúng ta bắt đầu hiểu Thiên Chúa là "Cha" thông qua mối liên hệ với người cha của chính mình. Chúng ta nói: "Người không chỉ là một Thiên Chúa hay giận dữ và xa cách; Người yêu thương chúng ta như một người Cha." Tuy nhiên, khi suy gẫm kỹ hơn, chúng ta nhận ra rằng mối quan hệ này thực sự diễn ra theo chiều ngược lại.

Thiên Chúa là "Người Cha" mẫu mực, còn những người cha trần thế chỉ dự phần vào "tính làm cha" của Người. Những người cha trần thế chỉ góp phần tạo nên sự hiện hữu của chúng ta chứ không hoàn toàn tạo ra chúng ta như Thiên Chúa đã làm. Những người cha trần thế quan tâm chăm sóc chúng ta, nhưng không hoàn hảo như cách Thiên Chúa chăm sóc. Vì thế, khi suy gẫm về tình phụ tử của Thiên Chúa, chúng ta hiểu rõ hơn về ý nghĩa đích thực của tình phụ tử nơi con người.

Điều gần gũi nhất giúp chúng ta hiểu được sự hiệp thông đầy yêu thương giữa Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần trong cuộc đời này chính là gia đình. Mọi sự bắt đầu với một người đàn ông, một người phụ nữ và tình yêu gắn kết họ. Nhưng rồi, tình yêu mà họ chia sẻ lại được hiện thân nơi một con người cụ thể – đó là đứa con.

Bất cứ ai có bạn bè đã lập gia đình hẳn đều từng trải qua cảm giác hơi ngượng ngùng khi dành thời gian cho người này mà không có người kia. Có thể bạn đã là bạn thân của một trong hai người trước khi họ kết hôn, nên bạn cảm thấy tự nhiên hơn khi giao tiếp với người bạn đó.

Tuy nhiên, nếu biết rằng những bậc cha mẹ này yêu thương con cái mình, hẳn bạn cũng hiểu rằng hiếm có điều gì tốt đẹp hơn bạn có thể làm cho bạn bè mình bằng việc yêu thương và hỗ trợ con cái họ. Yêu thương và hỗ trợ con cái họ cũng chính là yêu thương và hỗ trợ chính họ – những người đã kết tinh tình yêu thành đứa trẻ ấy. Đó không phải là con riêng của người chồng hay người vợ, mà là con chung của cả hai; đứa trẻ chính là hiện thân sự hiệp nhất trong tình yêu của họ.

Chúng ta bắt đầu từ hôn nhân của con người, nhưng khi suy gẫm sâu hơn, ta nhận ra rằng cách tốt nhất để hiểu về hôn nhân và gia đình là nhìn vào mẫu gương của Thiên Chúa Ba Ngôi: một sự hiệp nhất trong tình yêu nhưng không làm mất đi sự khác biệt của mỗi Ngôi Vị, và sự khác biệt giữa các Ngôi Vị không hề ngăn trở sự hiệp nhất đích thực của các vị. Đó là sự hiệp nhất giữa các Ngôi Vị không khép kín nơi chính mình, mà luôn hướng ra bên ngoài, rộng mở mời gọi người khác cùng bước vào sự hiệp thông và tình bằng hữu.

Tình yêu của một gia đình tuyệt vời không bao giờ dừng lại ở ngưỡng cửa ngôi nhà. Nó vươn ra bên ngoài để mời gọi người khác cùng bước vào.

Điều gì làm cho kiểu tình yêu này trong hôn nhân trở nên khả hữu? Là người Công Giáo, chúng ta tin rằng mình được Chúa Thánh Thần ban ân sủng để yêu thương theo cách ấy. Vì Chúa Thánh Thần chính là Tình Yêu được chia sẻ giữa Chúa Cha và Chúa Con, hiện hữu như một Ngôi Vị Thiên Chúa riêng biệt, nên khi lãnh nhận các ân huệ của Chúa Thánh Thần, chúng ta cũng được dự phần vào chính Tình Yêu đang tuôn chảy giữa Chúa Cha và Chúa Con.

Trong tiểu thuyết Anna Karenina của Tolstoy, Konstantin Levin – một người không có đức tin – kết hôn với Kitty, người phụ nữ mà anh đã yêu sâu đậm suốt nhiều năm. Tại lễ cưới trong nhà thờ, Levin phải thực hiện những nghi thức mà đối với anh là chuỗi các bước lạ lẫm, khó xử và hầu như anh chẳng hiểu gì. Tuy nhiên, anh vẫn thực hiện tất cả vì tình yêu dành cho cô dâu và cảm thấy vô cùng hạnh phúc.

Có một khoảnh khắc trong buổi lễ, anh nghe thấy những lời này: "Lạy Chúa, xin ban cho họ tình yêu trọn hảo, sự bình an và ơn trợ giúp; chúng con nài xin Ngài." Tolstoy viết: “Levin nghe những lời ấy và chúng gây ấn tượng mạnh với ông. Làm sao họ đoán được rằng điều người ta cần chính là sự giúp đỡ? Levin nghĩ thầm, nhớ lại tất cả những nỗi sợ hãi và hoài nghi gần đây của mình. ‘Mình biết gì đây? Mình có thể làm gì trong công việc đáng sợ này,’ ông nghĩ, ‘nếu thiếu sự giúp đỡ? Phải, điều mình cần lúc này chính là sự giúp đỡ.’”

Đó là một đoạn văn thật đẹp nhưng cũng đầy hóm hỉnh. Làm sao họ đoán được rằng người ta cần sự giúp đỡ? Chà, Giáo hội đã thực hiện công việc này từ lâu rồi, nên như người Texas hay nói, “đây đâu phải lần đầu họ làm chuyện này.” Nhưng cũng cần nói thêm rằng Giáo hội không hề “đoán” xem các cặp đôi có cần giúp đỡ hay không; họ là những người cử hành một bí tích bắt nguồn từ tình yêu của Thiên Chúa Ba Ngôi.

Đấng Tạo Hóa – Đấng đã dựng nên chúng ta bằng tình yêu và yêu thương chúng ta đến mức sẵn lòng hy sinh mạng sống – đâu cần phải đoán; Người thấu suốt mọi sự. Người biết rõ chúng ta cần sự gắn kết của bí tích cũng như sự trợ giúp không ngừng từ Chúa Thánh Thần của Người.

Câu hỏi của Levin cũng giống như khi ta tự hỏi: làm sao Giáo hội biết được rằng người ta cần đến Bí tích Hòa giải? Chà, Giáo hội đã thực hiện điều này từ rất lâu và nhận thấy những vấn đề nảy sinh. Và quan trọng hơn cả, Thiên Chúa đã ban cho chúng ta Đấng Cứu Độ để tha thứ tội lỗi, cùng những chỉ dẫn về quyền cầm buộc và tháo cởi. Vì thế, Giáo hội không hề bước đi trong loạnf quạng ở đây. Thiên Chúa thực sự quan tâm đến chúng ta, và Người thực sự bước vào cuộc đời chúng ta qua các bí tích để ban cho ta những ân sủng cần thiết.

Levin cũng phải đi xưng tội trước khi kết hôn. Anh làm điều đó vì tình yêu dành cho người vợ sắp cưới, nhưng lại không hiểu tại sao việc này lại cần thiết. Tuy nhiên, khi đối diện với trách nhiệm nặng nề và đáng sợ của đời sống hôn nhân, anh mới nhận ra: "Mình cần được giúp đỡ." Đó là một bước khởi đầu tốt đẹp.

Vợ tôi từng nhận xét sau khi dự một đám cưới theo nghi thức đời thường rằng buổi lễ rất hay, nhưng lại "thiếu đi sức sống nội tại." Có điều gì đó còn thiếu sót. "Chúa Thánh Thần ở đâu?" bà đã hỏi như vậy.

Đúng vậy, cần có ba chủ thể để tạo nên một cuộc hôn nhân trọn vẹn.

 

Ý nguyện cầu nguyện tháng Mười của Đức Giáo Hoàng: ‘Mục vụ Sức mạnh Tâm thần’

Đức Giáo Hoàng dành ý cầu nguyện tháng Mười cho lãnh vự mục vụ sức mạnh tâm thần, Ngài mời gọi Giáo hội lắng nghe mà không phán xét, đồng hành với những người đang đau khổ mà không loại trừ họ.

(Tin Vatican - Francesca Merlo)

Đức Giáo Hoàng đã công bố video "Ý Cầu nguyện với Đức Giáo Hoàng" gắn liền với ý cầu nguyện cho tháng Mười năm 2026: "Mục vụ sức mạnh tâm thần."

Trong video do Mạng lưới Cầu nguyện Toàn cầu của Đức Giáo Hoàng thực hiện, ngài cầu nguyện cho Giáo hội trở thành một "ngôi nhà mở rộng", nơi những người đang đối diện với các vấn đề về sức khỏe tâm thần tìm thấy sự đón tiếp, phẩm giá và niềm hy vọng.

Cầm trên tay hình ảnh Thánh Dymphna – vị thánh bảo trợ cho những người mắc chứng rối loạn tâm thần và các chuyên gia trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần – ngài hướng lời cầu nguyện lên "Thiên Chúa của sự sống", Đấng thấu suốt những nơi sâu kín nhất trong lòng người và "những vết thương thầm lặng mà đôi khi chẳng ai nhìn thấy."

Ngài cầu nguyện: "Hôm nay, chúng con dâng lên Chúa những anh chị em đang phải vật lộn với các vấn đề sức khỏe tâm thần, những người đang âm thầm chịu đựng nỗi đau của chứng lo âu, trầm cảm hay bất kỳ căn bệnh tâm thần nào khác."

Đức Giáo Hoàng xin ơn tha thứ cho những lần các Kitô hữu đã ngoảnh mặt làm ngơ, góp phần tạo nên sự kỳ thị và phân biệt đối xử với những người mắc bệnh tâm thần.

Ngài cầu nguyện để Giáo hội trở thành "một nơi an toàn, nơi mọi người đều có chỗ đứng – một cộng đồng biết đồng hành và không bao giờ loại trừ, biết lắng nghe mà không phán xét, đến gần nhau mà không sợ hãi."

Đức Giáo Hoàng cũng nhớ đến những người đang chăm sóc bệnh nhân – bao gồm các chuyên gia, người thân trong gia đình và các tình nguyện viên – và xin Chúa ban cho họ sức mạnh cùng lòng trắc ẩn.

ĐTC kết thúc: "Xin ban Thánh Thần xuống trên chúng con, để chúng con biết đón nhận và lồng ghép việc chăm sóc sức khỏe tâm thần vào đời sống cũng như sứ vụ của các cộng đồng và của toàn thể Giáo hội; nhờ đó, chúng con trở thành dấu chỉ sống động cho lòng thương xót của Chúa – lòng thương xót không bao giờ bỏ rơi và luôn chữa lành."

Đồng hành mà không phán xét

Theo thông cáo báo chí đi kèm ý cầu nguyện của Đức Giáo Hoàng, có hơn một tỷ người trên toàn thế giới đang sống chung với chứng rối loạn tâm thần, trong khi chi tiêu cho sức khỏe tâm thần chỉ chiếm chưa đầy hai phần trăm ngân sách y tế.

Cha Cristóbal Fones, Giám đốc Quốc tế của Mạng lưới Ý Cầu nguyện Toàn cầu của Đức Giáo Hoàng, nhận định rằng nhiều người đang đối diện với các vấn đề sức khỏe tâm thần cảm thấy không thể chia sẻ về tình trạng của mình, hoặc vấp phải sự phán xét và hiểu lầm từ người khác.

Ngài chia sẻ: “Đó là lý do tại sao, với tư cách Giáo hội, chúng ta cùng nhau mở lòng đón nhận thực tế này và hiệp ý cầu nguyện trong suốt tháng này cho họ cũng như cho những người đang đồng hành cùng họ.”

Thông cáo báo chí cũng nêu bật những nỗ lực của các mục vụ Công Giáo về sức khỏe tâm thần, các trường đại học, giáo xứ và các nhóm hỗ trợ hiện đang đồng hành cùng những người gặp vấn đề sức khỏe tâm thần và gia đình của họ.

 

MƯA HỒNG ÂN TRONG THÁNH LỄ BỔN MẠNG GIÁO XỨ TÂN VIỆT

Chiều ngày 30/9 vừa qua, giữa cơn mưa như trút nước xuống thành phố, cộng đoàn Giáo xứ Tân Việt vẫn hân hoan những chiếc ô trên tay hoặc đội áo mưa trên người để tham dự Thánh lễ mừng kính Thánh nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu – Tiến sĩ Hội Thánh và là bổn mạng của giáo xứ. Dường như cơn mưa bên ngoài không thể làm nguội đi lòng yêu mến của cộng đoàn dành cho vị Thánh nhỏ bé mà thân thương này.

Thánh lễ diễn ra lúc 17g30 thứ tư 30/09/27 do Linh mục Chánh xứ Đaminh Vũ Ngọc Thủ chủ tế, đồng tế với ngài là Linh mục phó xứ Phao lô Nguyễn Đình Phú và quý Linh mục thân quen. Đông đảo giáo dân cùng quý tu sĩ, các hội đoàn và khách mời đã hiện diện để hiệp dâng lời tạ ơn Thiên Chúa và cầu xin Thánh nữ Têrêsa tiếp tục đồng hành, che chở và cầu bầu cho giáo xứ.

Nhìn cơn mưa tầm tã, nhiều người liên tưởng đến lời hứa nổi tiếng của Thánh nữ Têrêsa: “ Sau khi qua đời, tôi sẽ làm mưa hoa hồng xuồng trần gian.’’Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày vị thánh trẻ tuổi về với Chúa, nhưng những “ cơn mưa hoa hồng” của ân sủng vẫn tiếp tục tuôn đổ trên biết bao tâm hồn tín hữu. Và có lẽ cơn mưa bên ngoài cũng là một lời nhắc nhở rằng Thiên Chúa vẫn đang tuôn đổ tình yêu và phúc lành trên cộng đoàn Giáo xứ Tân Việt qua lời chuyển cầu của Thánh nữ.

Điều làm cho Thánh nữ trở nên đặc biệt không phải vì chị đã thực hiện những công việc lớn lao hay những phép lạ phi thường khi còn sống. Trái lại, cuộc đời của chị rất đơn sơ. Chị đã khám phá ra con đường nên thánh thật gần gũi mà chị gọi là “ con đường thơ ấu thiêng liêng” – con đường của sự tín thác, khiêm nhường va yêu mến trong những việc rất nhỏ bé hằng ngày.

Có lẽ đó cũng là lý do Giáo hội tôn phong chị làm Tiễn sĩ Hội Thánh. Không phải vì những lý luận thần học cao siêu, nhưng vì chị đã giúp mọi người hiểu rằng nên thánh không phải là một điều xa vời. Nên thánh bắt đầu từ việc làm bổn phận mỗi ngày, từ những lời nói dịu dàng, một sự hy sinh âm thầm, một lần tha thứ, một lời cầu nguyện chân thành hay một nụ cười trao cho người khác khi lòng mình đang mệt mỏi.

Bài Tin Mừng được công bố trong Thánh lễ hôm nay vang lên như một lời giải thích cho chính cuộc đờ của Thánh nữ.

“ Ai tự hạ, coi mình như trẻ nhỏ này, người ấy sẽ là người lớn nhất trong Nước Trời. Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy là tiếp đón chính Thầy.”

Trong một thế giới mà con người thường tìm kiếm vị trí, danh tiếng và sự nổi bật. Chúa Giêsu lại chỉ cjo chúng ta một con đường khác: con đường của sự đơn sơ và khiêm nhường. Trẻ nhỏ không cậy dựa vào sức riêng mình nhưng hoàn toàn tin tưởng nơi cha mẹ. Thánh Têrêsa cũng đã sống như thế với Thiên Chúa. Chị tin tưởng nới Chúa trong mọi hoàn cảnh, kể cả những lúc thử thách, đau khổ hay khô khan trong đời sống thiêng liêng.

Đức tin không chỉ được thể hiện qua những việc lơn lao, nhưng còn qua sự trung tín mỗi ngày. Một giờ cầu nguyện gia đình, một người con hiếu thảo với cha mẹ, một ngườu giáo dân nhiệt thành phục vụ giáo xứ, một người biết sống bác ái với hàng xóm- tất cả đều là những “ bông hoa nhỏ” dâng lên Chúa.

Trải qua 70 năm hình thành và phát triển, Giáo xứ Tân Việt đã trở thành mái nhà đức tin của biết bao thế hệ. Những công trình vật chất có thể là dấu chỉ dễ nhìn thấy, nhưng điều quý giá hơn cả chính là đời sống đức tin ngày càng trưởng thành của cộng đoàn. Chúng ta tin rằng trong suốt hành trình ấy luôn có sự hiện diện âm thầm của Thánh nữ Têrêsa, vị Thánh bổn mạng mà các thế hệ cha xứ và giáo dân vẫn luôn yêu mến, tín thác và chạy đến cầu xin.

Mừng lễ bổn mạng không chỉ là dịp để tổ chức một ngày lễ long trọng, nhưng còn là cơ hội để mỗi người tự hỏi: Tôi có đang sống tinh thần của Thánh nữ Têrêsa hay không? Tôi có biết tín thác nơi Chúa như một trẻ thơ không? Tôi có biết làm những việc nhỏ với tình yêu lớn không? Tôi có biết đem sự bình an và niềm vui đến cho gia đình, giáo xứ và những người chung quanh không?

Ước gì qua lời chuyển cầu của Thánh nữ Têsêsa Hài Đồng Giêsu mỗi gia đình trong giáo xứ luôn được bình an, mỗi tín hữu luôn giữ được ngọn lửa đức tin sống động và Giáo xứ Tân Việt ngày càng phát triển trong sự hiệp nhất, yêu thương và nhiệt thành loan báo Tin Mừng.

“ Lạy Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, xin bầu cử cho chúng con”

Vinh Sơn Trần Văn Đẩu

 

1. Cướp máy bay đang bay đến Israel: Phi công phụ cố gắng sát hại phi công chính để lao máy bay xuống đất

Một chuyến bay của hãng FlyDubai từ Dubai đến Israel đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống Ả Rập Xê Út hôm thứ Tư sau khi một phi công phụ có ý định giành quyền kiểm soát máy bay và lao nó xuống đất.

"Khi máy bay đang tiến gần đến Israel, một phi công phụ đã đâm phi công đang điều khiển máy bay và dường như đã cố tình làm rơi máy bay cùng tất cả mọi người trên khoang", Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết trong một tuyên bố video, ca ngợi các hành khách và các thành viên phi hành đoàn khác đã can thiệp. Thủ tướng cho biết ông đã chỉ thị "cơ quan an ninh Israel chuẩn bị cho các mối đe dọa tiềm tàng khác".

Một quan chức an ninh Israel nói với đài CBS News rằng các nhà chức trách đang điều tra khả năng vụ việc có thể là một vụ tấn công khủng bố kiểu ngày 11/9, và liệu kẻ tấn công có hành động một mình hay không.

Theo một tuyên bố, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz gọi đây là "một vụ tấn công khủng bố Hồi giáo cực đoan bất thành, chỉ bị ngăn chặn nhờ lòng dũng cảm của một số hành khách người Israel, những người đã đột nhập vào buồng lái, khống chế tên khủng bố và tự tay giành lại quyền kiểm soát máy bay cho phi hành đoàn bổ sung có mặt tại đó".

Chiếc máy bay đã phải chuyển hướng để hạ cánh khẩn cấp xuống Tabuk, nơi có một phi trường dân sự nằm cạnh một căn cứ quân sự của Ả Rập Xê Út. Không có hành khách nào bị thương trong vụ việc, nhưng phi công chính bị viên phi công phụ tấn công được tường trình đã bị thương do dao đâm, và chính quyền Ả Rập Xê Út cho biết hai thành viên phi hành đoàn khác đã phải vào bệnh viện với những vết thương chưa xác định.

Theo ông Netanyahu, phi công phụ gây ra vụ đâm chém đã bị bắt giữ và đang "bị chính quyền Ả Rập Xê Út thẩm vấn". Một quan chức Oman xác nhận với đài CBS News rằng kẻ tấn công sinh ra ở Oman và hiện đang mang quốc tịch Oman.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Bộ Ngoại giao Israel đã xác định phi công bị thương là Smit Machchhar, một công dân Ấn Độ. Họ mô tả ông là một "anh hùng" đã "chiến đấu trở lại sau khi bị đâm trong buồng lái".

Theo Bộ Ngoại giao, Machchhar đã nhanh trí nhấn nút báo động và mở khóa cửa buồng lái để cho phép hành khách và phi hành đoàn vào bên trong và can thiệp.

"Nhờ lòng dũng cảm phi thường của họ, 174 người đã được cứu sống", Bộ Ngoại giao cho biết.

Máy bay hạ cánh xuống Tel Aviv ngay trước 8 giờ tối giờ địa phương ngày thứ Tư. Có thể nghe thấy tiếng hát và những lời chúc mừng khi hành khách xuống máy bay. Các thành viên gia đình đã đến phi trường để ăn mừng sự trở về an toàn của người thân.

Một hành khách cho biết máy bay đã đột ngột giảm độ cao "rất, rất mạnh" nhiều lần trước khi lấy lại thăng bằng. Hành khách Miryam Shira Ohayon nói rằng máy bay "gần như mất kiểm soát" khi vụ đâm dao xảy ra trên bầu trời Jordan.

"Phi công phụ đã cố gắng sát hại phi công chính và về cơ bản là thực hiện một vụ tấn công tự sát vào máy bay," cô nói với các phóng viên qua điện thoại do mẹ cô cầm, người đang chờ tại phi trường Ben Gurion gần Tel Aviv. "Máy bay thực sự đang trên đường rơi, và chỉ nhờ sự khéo léo của nhiều người đã khống chế được phi công phụ và vô hiệu hóa anh ta."

"Cũng có một bác sĩ sơ cứu và những người khác điều trị cho cả hai người. Ngoài phi công ra, không ai bị thương, nhưng điều đáng lo ngại hơn cả là một vụ tai nạn, và đó chính xác là điều anh ta đang cố gắng làm", Ohayon nói.

Một hành khách khác kể với tờ Giêrusalem Post rằng các hành khách can thiệp đã hét lên với hai phi công đang nghỉ trực ở phía sau máy bay "hãy chạy đến và giành quyền kiểm soát", và một trong số họ đã làm như vậy sau khi các hành khách đã đưa được kẻ tấn công ra khỏi buồng lái.

Một hành khách ngồi ở phía trước máy bay cho biết "một nhóm thanh niên đã đánh nhau" với kẻ tấn công.

Theo thông tin theo dõi chuyến bay được công bố, phi hành đoàn của chuyến bay FlyDubai 1073, một máy bay Boeing 737 Max 8, đã phát tín hiệu khẩn cấp ngay sau khi cất cánh vào thứ Tư. Mạng lưới truyền thông đối tác của CBS News tại Anh, BBC News, cho biết dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy máy bay đã lao xuống hơn 17.000 feet trong hai phút vào khoảng 8:21 sáng giờ địa phương.

Một quan chức Israel nắm rõ tình hình cho biết với đài CBS News rằng Không quân Israel là đơn vị đầu tiên nhận thấy có điều bất thường. Vị quan chức này cho biết, không quân nhận thấy chuyến bay lệch khỏi lộ trình và đang hạ độ cao với tốc độ đáng báo động. Khi cố gắng liên lạc với máy bay, họ không nhận được phản hồi. Sau đó, họ nhận được cảnh báo khẩn cấp, trong đó nêu rõ đây là vụ cướp máy bay, chứ không chỉ là cuộc gọi cầu cứu thông thường.

Theo lời quan chức này, vào thời điểm đó, chuyến bay vẫn còn cách không phận Israel vài trăm dặm. Tuy nhiên, chỉ sau khoảng 90 giây xảy ra sự việc, lực lượng không quân đã lo sợ một cuộc tấn công kiểu 11/9, vì vậy họ ngay lập tức quyết định đóng cửa không phận Israel, và vài giây sau đó đã điều động một số máy bay phản lực, vị quan chức cho biết.

Theo lời quan chức này, các máy bay phản lực không hề rời khỏi không phận Israel vì rõ ràng là máy bay đã chuyển hướng về phía Ả Rập Xê Út, và Ả Rập Xê Út đã điều động các máy bay phản lực của mình.

Theo lời quan chức này, chuỗi sự kiện đó diễn ra trong khoảng hai đến ba phút, và toàn bộ vụ việc kéo dài khoảng 15 phút.

Thông cáo từ FlyDubai chỉ cho biết rằng "một vụ xô xát đã xảy ra trong buồng lái" và máy bay "đã được phi hành đoàn FlyDubai đang làm nhiệm vụ trên chuyến bay đó kiểm soát thành công, họ đã chuyển hướng và hạ cánh an toàn" tại Ả Rập Xê Út.

Hãng hàng không cho biết "tất cả hành khách và phi hành đoàn đều an toàn và không có người nào bị thương", đồng thời xác nhận rằng hai máy bay thay thế đã được điều động đến Tabuk, mặc dù nhiều hành khách người Israel nói với các phương tiện truyền thông rằng họ sẽ không lên máy bay của FlyDubai nữa vì quá sợ.

"Ở giai đoạn đầu này, những lý do và động cơ đằng sau sự việc vẫn chưa được làm rõ và đang được điều tra chính thức," hãng hàng không cho biết trong tuyên bố của mình, đồng thời kêu gọi "tất cả các bên không nên suy đoán vội vàng trong khi các nhà chức trách thu thập thông tin."

Hai quan chức Mỹ nói với đài CBS News rằng trên chuyến bay có bốn người mang hai quốc tịch Mỹ và Israel.

Những ngày gần đây, ông Netanyahu đã cảnh báo về những mối đe dọa an ninh không xác định, đang leo thang đối với Israel và các lợi ích của nước này trong bối cảnh các chiến dịch đang diễn ra chống lại Hamas, lực lượng liên minh với Iran ở Dải Gaza và Hezbollah ở Li Băng.

FlyDubai là hãng hàng không giá rẻ hơn thuộc sở hữu của Emirates, hãng hàng không quốc doanh của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. UAE đã trở thành điểm đến nghỉ dưỡng nổi tiếng đối với du khách Israel kể từ khi hai quốc gia bình thường hóa quan hệ vào năm 2020.

Israel đã không trải qua vụ cướp máy bay nào trong nhiều thập niên, nhưng nước này vẫn duy trì một trong những hệ thống an ninh phi trường nghiêm ngặt nhất thế giới.

Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu của Israel, Itamar Ben-Gvir, trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm thứ Tư, cho biết: "Quan niệm ngây thơ rằng kẻ thù của chúng ta coi trọng mạng sống và chúng ta nên khoan dung với chúng đã được nhắc nhở một lần nữa sáng nay dưới hình thức một tên khủng bố lên kế hoạch đâm máy bay và sát hại 180 người Israel trên máy bay."

Chính trị gia người Israel Benny Gantz, người đang tranh cử trong cuộc bầu cử sắp tới ở Israel nhưng có tỷ lệ ủng hộ thấp, đã nói: "Vẫn còn quá sớm để biết trình tự các sự kiện trên chuyến bay Flydubai đến Israel sáng nay là gì, nhưng rõ ràng người Israel là một giống người đặc biệt."

"Sự tháo vát và lòng dũng cảm mà các hành khách trên chuyến bay này thể hiện, khi đối mặt với nguy hiểm chết người rõ ràng, chính là những phẩm chất tạo nên con người chúng ta," ông nói.

Đại sứ Mỹ tại Israel, Mike Huckabee, cũng đăng tải thông tin về vụ việc hôm thứ Tư, nói rằng: "Chuyện này đã khiến tất cả mọi người ở Trung Đông (đặc biệt là Israel) trong tình trạng CẢNH GIÁC CAO ĐỘ sáng nay."

"May mà sự việc không nghiêm trọng hơn," anh ta nói thêm, "nhưng việc phi công phải chuyển hướng sang ‘thành phố đấm bốc’ giữa chuyến bay thì không phải là chuyện thường tình."

[CBSNews: FlyDubai flight to Israel makes emergency landing, passenger says "co-pilot tried to murder the pilot" and crash jet]

2. Điện Cẩm Linh phủ nhận Nga có tù nhân chính trị trong bối cảnh Tổng thống Trump cân nhắc nới lỏng trừng phạt để đổi lấy việc thả người.

Ngày 30 tháng 9, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết Nga không đàm phán với Hoa Kỳ về việc nới lỏng các lệnh trừng phạt để đổi lấy việc thả các tù nhân chính trị vì Mạc Tư Khoa không công nhận sự tồn tại của các tù nhân chính trị trong nước.

Những phát biểu của Peskov được đưa ra sau khi tờ Atlantic đưa tin rằng chính quyền Trump đang cân nhắc gây áp lực lên Mạc Tư Khoa để thả các tù nhân chính trị đổi lấy việc nới lỏng trừng phạt và khôi phục một số quan hệ kinh tế với Nga..

Peskov nói: "Trong bối cảnh này, vấn đề này không được thảo luận và cũng không thể được thảo luận, bởi vì chúng tôi kiên quyết phủ nhận sự tồn tại của bất kỳ tù nhân chính trị nào và tin rằng việc đặt vấn đề theo cách này là hoàn toàn không phù hợp."

Phát ngôn nhân cho biết thêm rằng các cơ quan an ninh của Nga và Mỹ tiếp tục duy trì "liên lạc thường xuyên" về "nhiều vấn đề trao đổi khác nhau".

Tuyên bố của Peskov rằng Nga không có tù nhân chính trị mâu thuẫn với nhiều tài liệu do các tổ chức nhân quyền thu thập về những người bị giam giữ vì lý do chính trị. Một số người trong số họ, như lãnh đạo phe đối lập Alexei Navalny, đã bị giết trong tù.

Đề xuất này được tường trình nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Donald Trump và do đặc phái viên của ông về Belarus, John Coale, đưa ra. Kế hoạch này nhằm mục đích bảo đảm việc thả các tù nhân chính trị ở Nga, đồng thời sử dụng việc nới lỏng trừng phạt như một động lực thúc đẩy Mạc Tư Khoa.

Ngày 23 tháng 9, Cole cho biết công việc về vấn đề này đã bắt đầu. Ngày 28 tháng 9, chính quyền Trump đề xuất bổ nhiệm ông làm đặc phái viên của tổng thống về các vấn đề con tin.

Trước đó, Cole từng nói ông đã giúp bảo đảm việc trả tự do cho 700 tù nhân chính trị ở Belarus bằng một phương pháp tương tự. Vào tháng 3 năm 2026, Cole cho biết một thỏa thuận rộng hơn với Belarus có thể bao gồm việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt và khôi phục quan hệ ngoại giao.

Đề xuất của Nga được tường trình đã vấp phải sự phản đối từ một số nhà lập pháp Mỹ. Một nhóm các Dân biểu lưỡng đảng đã kêu gọi Tổng thống Trump vào ngày 29 tháng 9 không nên nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Mạc Tư Khoa.

[Kyiv Independent: Kremlin denies Russia has political prisoners as Trump weighs sanctions relief for releases]

3. Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine nhận được hỏa tiễn phòng không cho hệ thống NASAMS trong bối cảnh thiếu hụt nguồn cung.

Hôm Thứ Tư, 30 Tháng Chín, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết nước này đã nhận được lô hỏa tiễn mới dành cho hệ thống phòng không NASAMS, trong bối cảnh đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt.

Tổng thống cho biết gói hỏa tiễn dành cho hệ thống NASAMS đã được chuyển giao vào ngày hôm trước, đồng thời nói thêm rằng Ukraine đang hợp tác với các đồng minh để nhận hỏa tiễn cho hệ thống phòng không Patriot.

Các cuộc tấn công của Nga liên tục nhắm vào các thành phố trên khắp Ukraine, leo thang thành các cuộc tấn công liên tục ngày này qua ngày khác, làm dấy lên những lời kêu gọi khẩn cấp cung cấp thêm hỏa tiễn phòng không.

Ngày 24 tháng 9, Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine đã đạt được một thỏa thuận "rất quan trọng" về gói hỏa tiễn sắp tới dành cho hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất.

Những ngày gần đây, các cuộc tấn công của Nga đã khiến nhiều thường dân thiệt mạng và bị thương tại thủ đô của Ukraine.

Hai người thiệt mạng và bốn người khác bị thương trong một cuộc không kích của Nga vào chợ thực phẩm Stolichny ngay ngoại ô Kyiv vào ngày 27 tháng 9, Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko cho biết. Cuộc không kích đã gây ra hỏa hoạn tại chợ bán buôn thực phẩm này.

Theo thông tin từ giới chức, Nga đã tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa khác nhằm vào thủ đô vào đêm 26-27 tháng 9, khiến một người thiệt mạng và ít nhất bốn người bị thương.

[Kyiv Independent: Ukraine receives air defense missiles for NASAMS systems, Zelensky says amid shortage]

4. Tổng thống Zelenskiy đến thăm khu vực Lyman và cho biết Chiến dịch Vivaldi đã giành lại được 125 km vuông lãnh thổ.

Ngày 30 tháng 9, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy đã đến thăm sở chỉ huy của Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 66 tại khu vực Lyman, trải dài qua các tỉnh Donetsk và Luhansk, để trao thưởng cho binh sĩ và gặp gỡ các chỉ huy lữ đoàn.

Tổng thống Zelenskiy cảm ơn các binh sĩ vì đã giành lại hơn 125 km vuông lãnh thổ từ sự xâm lược của Nga cho Ukraine, với sự hợp tác của các đơn vị khác thuộc Quân đoàn 3 trong khuôn khổ Chiến dịch Vivaldi.

"Cảm ơn các bạn đã bảo vệ tiểu bang, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của chúng ta," ông nói.

Trong các cuộc hội đàm với các chỉ huy, Tổng thống đã thảo luận về các vấn đề mua sắm, đặc biệt là xe bán tải cho các lữ đoàn, và tăng ngân sách cho máy bay điều khiển từ xa, đơn giản hóa quy trình mua sắm và mở rộng biên chế, Tổng thống Zelenskiy cho biết. Ông cũng nhấn mạnh nhu cầu về pháo binh tầm xa.

Ngày 28 tháng 9, Tư lệnh Quân đoàn 3 Ukraine, Chuẩn tướng Andrii Biletskyi, cho biết lực lượng thuộc Bộ chỉ huy Quân đoàn 3 đã giải phóng ba thị trấn ở phía bắc tỉnh Donetsk trong khuôn khổ Chiến dịch Vivaldi đang diễn ra.

Các làng Ridkodub, Nove và Katerynivka đã được giải phóng, trong khi quyền kiểm soát hoàn toàn của Ukraine được khôi phục đối với Karpivka và Novomykhailivka.

Giai đoạn này, được mô tả là "mùa thứ ba" của Chiến dịch Vivaldi, đã gây ra hơn 2.000 thương vong cho quân Nga và khiến hơn 250 binh sĩ Nga bị bắt làm tù binh, theo lời Biletskyi.

Hai "mùa" trước của Chiến dịch Vivaldi đều được công bố trong các bản cập nhật tương tự, đầu tiên là vào ngày 15 tháng 9 khi cuộc tấn công được đặt tên, và sau đó vào ngày 20 tháng 9, khi việc giải phóng các làng Shandryholove và Derylove được công bố.

Chiến dịch này là một ví dụ hiếm hoi về thành công tấn công của phía Ukraine, đạt được bất chấp bất lợi lớn về nhân lực và sự thống trị của "vùng tiêu diệt" do máy bay điều khiển từ xa điều khiển phía trên tiền tuyến.

Theo Quân đoàn 3, thành công này có được nhờ việc kiềm chế các phương tiện và hệ thống hậu cần máy bay điều khiển từ xa của Nga, cũng như việc sử dụng công nghệ một cách sáng tạo, bao gồm cả robot chiến đấu trên mặt đất.

[Kyiv Independent: Zelensky visits Lyman sector, says Operation Vivaldi reclaimed 125 square kilometers]

5. Tổng thống Trump đang đối mặt với sự phản đối từ cả hai đảng về khả năng nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Nga.

Ngày 29 tháng 9, một nhóm các nhà lập pháp lưỡng đảng của Mỹ đã kêu gọi Tổng thống Trump đừng nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Nga, trong bối cảnh có thông tin cho rằng chính quyền của ông đang xem xét việc giảm nhẹ trừng phạt để đổi lấy việc thả các tù nhân chính trị.

Các Dân biểu Dân chủ Marcy Kaptur và Mike Quigley, cùng với các Dân biểu Cộng hòa Brian Fitzpatrick và Joe Wilson, đã kêu gọi chính quyền tiếp tục gây áp lực lên Mạc Tư Khoa về cuộc chiến tranh chống Ukraine. Tuyên bố của các nhà lập pháp được đưa ra trong bối cảnh Washington đang cân nhắc sử dụng việc nới lỏng trừng phạt như một đòn bẩy để khuyến khích Nga thực hiện các bước hướng tới chấm dứt chiến tranh.

Đề xuất này, lần đầu tiên được tờ Atlantic đưa tin và được những người quen thuộc với vấn đề này xác nhận với tờ Kyiv Independent, sẽ bao gồm việc gây áp lực lên Mạc Tư Khoa để thả các tù nhân chính trị đổi lấy việc nới lỏng các lệnh trừng phạt và khôi phục một số quan hệ kinh tế với Nga.

"Việc nới lỏng trừng phạt sẽ khuyến khích Nga và kéo dài chiến tranh", các nhà lập pháp cho biết.

Các đại diện cũng chỉ ra đạo luật mà Quốc hội vừa thông qua, trong đó mở rộng đáng kể quyền áp đặt lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Nga.

"Hai tuần trước, Quốc hội đã thông qua đạo luật trừng phạt Nga quan trọng nhất kể từ năm 2017," họ nói. "Chúng tôi mong chờ vòng trừng phạt mới đầu tiên của chính quyền trước ngày 18 tháng 10, hạn chót đầu tiên trong Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran của Lindsey O. Graham."

Đạo luật này, do cố Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham khởi xướng và được Tổng thống Trump ký ban hành vào ngày 19 tháng 9, cho phép tổng thống áp thuế lên tới 100% đối với năm quốc gia mua dầu lớn nhất của Nga.

Ngày 22 tháng 9, tổng thống Mỹ tuyên bố sẽ sử dụng các quyền áp thuế được luật pháp trao cho nếu cần thiết để giúp chấm dứt cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Cuộc tranh luận về việc nới lỏng trừng phạt diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Nga đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các lệnh trừng phạt dài hạn của phương Tây. Nới lỏng trừng phạt đã trở thành một trong những mục tiêu chính của Mạc Tư Khoa, trong khi một số quan chức Mỹ coi việc nới lỏng trừng phạt là động lực để Nga đồng ý ngừng bắn.

Động thái mới nhất diễn ra khi Washington tìm cách khôi phục các nỗ lực chấm dứt chiến tranh. Những nỗ lực này đã bị đình trệ hồi đầu năm nay do các yêu sách lãnh thổ của Nga và cuộc chiến tranh Mỹ-Iran.

Mạc Tư Khoa tiếp tục các cuộc tấn công chống lại Ukraine trong khi rõ ràng không cho thấy dấu hiệu nào cho thấy họ sẵn sàng chấp nhận lệnh ngừng bắn hoặc nhượng bộ trong các cuộc đàm phán.

[Kyiv Independent: Trump faces bipartisan pushback over possible Russia sanctions relief]

6. Nga sẽ tăng chi tiêu quân sự thêm 27% vào năm 2027, mức cao nhất từ trước đến nay trong chiến tranh.

Nga dự định chi 17,1 ngàn tỷ rúp hay 202,58 tỷ Mỹ Kim cho quân đội vào năm 2027, tăng khoảng 27% so với ngân sách đã được dự trù trước đó.

Đây sẽ là khoản chi lớn nhất mà Nga dành cho quân đội kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022. Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrey Belousov cho biết như trên hôm Thứ Tư, 30 Tháng Chín.

Belousov tiết lộ rằng Mạc Tư Khoa dự định chi 50 ngàn tỷ rúp hay 591 tỷ Mỹ Kim trong ba năm tới. Theo Reuters, Mạc Tư Khoa cũng dự định chi 12,1 ngàn tỷ rúp hay 143 tỷ Mỹ Kim cho quân đội vào năm 2026, mặc dù con số chính xác được giữ bí mật.

Theo Reuters, thâm hụt ngân sách của Nga năm 2026 cũng tăng so với dự báo trước đó. Các tài liệu tài chính cho thấy thâm hụt ngân sách của Nga năm 2026 tăng lên 3,2% GDP, cao hơn so với mức 1,6% được dự báo hồi đầu năm nay.

Dự kiến chính phủ Nga sẽ trình dự thảo ngân sách trước ngày 1 tháng 10.

[Kyiv Independent: Russia to raise military spending by 27% in 2027, highest level in war so far, media reports]

7. Tổng Thư Ký Mark Rutte bác bỏ các mối đe dọa hạt nhân của Nga đối với NATO: "Họ không thể nào đánh bại chúng ta được"

Hôm thứ Tư, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã mạnh mẽ lên án Nga sau khi Mạc Tư Khoa gửi thư cho liên minh đe dọa leo thang hạt nhân vì hoạt động của NATO gần biên giới nước này.

" Chúng tôi phải đáp trả và làm rõ với [Nga] rằng NATO là một liên minh phòng thủ... và phải chấm dứt chiến tranh ở Ukraine và chấm dứt các mối đe dọa hạt nhân vì điều đó không có lợi", Rutte nói tại hội nghị thượng đỉnh an ninh ở Brussels. "NATO mạnh hơn Nga rất nhiều, vì vậy không có cách nào họ có thể đánh bại chúng tôi."

"Cách tốt nhất để giải quyết vấn đề này là giữ bình tĩnh," ông nói thêm. "Thông điệp là: bình tĩnh, tiếp tục, duy trì sự hỗ trợ cho Ukraine - đó là cách chúng ta đối phó với nó."

Những phát biểu mạnh mẽ bất thường của Rutte nhấn mạnh sự căng thẳng ngày càng gia tăng giữa Mạc Tư Khoa và các nước NATO khi các cuộc tấn công hỗn hợp và các hành động phá hoại có liên hệ với Nga lan rộng khắp Âu Châu.

Mới đây, đại sứ quán Nga tại Bỉ đã gửi công hàm cho NATO cáo buộc liên minh này thể hiện hành vi "liều lĩnh và vô trách nhiệm" gần vùng lãnh thổ Kaliningrad của Nga, sau các cuộc tập trận của liên minh có sự tham gia của một số máy bay trinh sát, lực lượng lục quân và máy bay chiến đấu gần khu vực nằm giữa Ba Lan và Lithuania hồi tháng trước.

"Chúng tôi đã nhấn mạnh rằng Nga sở hữu các phương tiện cần thiết để đẩy lùi bất kỳ hành động gây hấn tiềm tàng nào và sẵn sàng triển khai toàn bộ kho vũ khí của mình để bảo vệ lãnh thổ nếu các nước NATO tìm cách cô lập khu vực Kaliningrad khỏi phần còn lại của đất nước chúng tôi", đại sứ quán nói.

Theo một nhà ngoại giao NATO được thông báo về bức thư, người này yêu cầu giấu tên để có thể phát biểu tự do, trong thư gửi NATO, Mạc Tư Khoa đã đề cập rõ ràng đến việc sử dụng kho vũ khí hạt nhân của mình và đưa ra những lời đe dọa cụ thể về việc tấn công lãnh thổ của các nước đồng minh.

Phát ngôn nhân của NATO, Allison Hart, xác nhận rằng NATO đã gửi công hàm trả lời các quan chức Nga.

"Chúng tôi đã gửi phản hồi, nhấn mạnh rằng NATO là một liên minh phòng thủ và không có hoạt động hay cuộc tập trận nào của chúng tôi gây ra rủi ro cho bất kỳ khu vực nào của Nga", bà nói trong một tuyên bố. "Chúng tôi kịch liệt lên án hành động đe dọa sử dụng vũ lực, bao gồm cả bất kỳ lời lẽ hạt nhân vô trách nhiệm nào."

Trong nội bộ NATO, một số đồng minh đang bác bỏ mối đe dọa này. "Theo chúng tôi hiểu, họ muốn đe dọa dư luận các nước đồng minh để các nước này ngừng ủng hộ [Ukraine], đồng thời, biến NATO thành bên chịu trách nhiệm cho sự leo thang xung đột trong tương lai", một nhà ngoại giao NATO được trích dẫn ở trên cho biết. "Đây đúng là tuyên truyền điển hình của Nga."

"Nga luôn đẩy nhanh tiến độ khi họ là bên có lỗi nhất hoặc khi [họ] thất bại," một nhà ngoại giao khác của liên minh cho biết. "Vì vậy, hiện tại họ đang bị dồn vào chân tường và họ đổ lỗi cho NATO."

Đại sứ quán Nga tại Bỉ chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức khi được yêu cầu bình luận.

[Politico: ‘No way they can beat us’: Rutte rebuffs Russian nuclear threats to NATO]

8. Tổng thống Zelenskiy cho biết Bỉ sẽ chuyển giao 3 máy bay chiến đấu F-16 cho Ukraine trước cuối năm 2026.

Trong diễn từ gởi quốc dân đồng bào tối Thứ Ba, 29 Tháng Chín, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết Bỉ sẽ cung cấp cho Ukraine ba máy bay chiến đấu F-16 do Mỹ sản xuất vào cuối năm nay, trong bối cảnh Nga tiếp tục tăng cường các cuộc tấn công vào Kyiv.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine đã nhận được các lô hàng đạn dược khẩn cấp cho máy bay F-16 từ Bỉ và các đồng minh phương Tây khác, bao gồm cả Tây Ban Nha. Máy bay F-16 là một phần không thể thiếu trong hệ thống phòng không nhiều lớp của Ukraine và được sử dụng để bắn hạ máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed và hỏa tiễn hành trình.

Tổng thống Zelenskiy nói sau khi đạt được "thỏa thuận quan trọng" với Bỉ về việc chuyển giao máy bay F-16: "Khi Nga leo thang các hành động gây hấn hàng ngày, chúng ta cần tăng cường khả năng bắn hạ các mục tiêu trên không và bảo vệ người dân của mình".

"Tôi cảm ơn Bỉ, Thủ tướng Bart De Wever và toàn thể chính phủ vì những bước đi quyết đoán của họ trong việc ủng hộ Ukraine nhằm đáp trả các cuộc tấn công tàn bạo của Nga nhằm vào thường dân."

Sau hơn bốn năm chiến tranh toàn diện, Ukraine ngày càng gặp khó khăn trong việc nhận được viện trợ quân sự cần thiết từ phương Tây bất chấp các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo và máy bay điều khiển từ xa Shahed của Nga ngày càng gia tăng trên khắp Ukraine.

[Kyiv Independent: Belgium to transfer 3 F-16 fighter jets to Ukraine by end of 2026, Zelensky says]

9. Nga tấn công mạng lưới điện của Kyiv trong cuộc tấn công quy mô lớn khiến 4 người thiệt mạng và 8 người bị thương trong cuộc tấn công kéo dài cả ngày.

Nga đã phát động cuộc tấn công quy mô lớn kéo dài đầu tiên vào các cơ sở năng lượng của Ukraine kể từ mùa sưởi ấm năm ngoái, tấn công Kyiv và khu vực xung quanh suốt đêm và cả ngày 30 tháng 9.

Vụ tấn công đã khiến ba người thiệt mạng và bảy người khác bị thương ở Kyiv. Tại khu vực lân cận, các vụ tấn công khác đã khiến một trẻ em thiệt mạng và một phụ nữ bị thương.

Nga đã tấn công một nhà máy nhiệt điện quan trọng ở Kyiv và các cơ sở khác, gây ra tình trạng mất điện khẩn cấp cho hàng ngàn người.

Kyiv đã phải chịu đựng hơn 20 giờ trong tình trạng báo động trên không, một trong những khoảng thời gian dài nhất của toàn bộ cuộc chiến.

Nga đã tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Kyiv suốt đêm và cả ngày 30 tháng 9 trong một đợt tấn công mới nhằm vào hệ thống điện của Ukraine khi mùa thu đến – một cuộc tấn công mà người dân Ukraine đã lo sợ kể từ các vụ tấn công tàn phá lưới điện hồi mùa đông năm ngoái.

Còi báo động không kích vang vọng khắp Kyiv trong hơn 20 giờ, một trong những cuộc tấn công kéo dài nhất mà thủ đô phải hứng chịu kể từ khi chiến tranh toàn diện bắt đầu. Khói dày đặc bao trùm thành phố do cuộc tấn công không ngừng nghỉ của Nga.

"Kể từ mùa hè, hầu như không ngày nào kẻ thù không tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng. Nhưng đây là lần đầu tiên một cuộc tấn công quy mô lớn và phối hợp như vậy xảy ra kể từ khi kết thúc mùa sưởi ấm năm ngoái", Thủ tướng Serhii Koretskyi cho biết.

Công ty năng lượng tư nhân lớn nhất Ukraine, DTEK, cho biết cuộc tấn công đêm qua của Nga đã làm hư hại cơ sở hạ tầng năng lượng, gây ra tình trạng mất điện. Họ đã khôi phục điện cho 8.000 khách hàng ở bờ trái sông Seine của Kyiv, và các đội cấp cứu vẫn đang tiếp tục hoạt động, DTEK cho biết thêm.

Công ty điều hành lưới điện nhà nước Ukrenergo cũng cho biết có sự việc mất điện ở Kyiv và tỉnh Kyiv, cũng như các khu vực khác, và khuyến cáo người dân nên hoãn sử dụng các thiết bị điện công suất lớn.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết cơ sở hạ tầng năng lượng của thủ đô là mục tiêu chính trong các cuộc tấn công của Nga.

"Mỗi hỏa tiễn đánh chặn thực sự cứu sống nhiều người. Và càng gần mùa đông, sự bảo vệ như vậy càng cần thiết. Chúng ta phải làm mọi thứ để bảo đảm rằng canh bạc của Nga về khủng bố bằng hỏa tiễn đạn đạo và máy bay điều khiển từ xa không thành hiện thực", ông nói.

[Kyiv Independent: Russia pounds Kyiv's power grid in first mass assault since last fall, killing 4, injuring 8 in day-long assault]

10. Các đơn vị quân đội Nga bị cáo buộc liên quan đến cuộc khủng hoảng nhân đạo Oleshky đã được xác định.

Phát ngôn nhân Cục Tình Báo Quân Đội Ukraine, Đại Úy Andriy Yusov, cho biết đã xác định được hai đơn vị quân đội Nga có binh lính hiện diện trong hoặc xung quanh thành phố Oleshky bị tạm chiếm ở tỉnh Kherson, và các chỉ huy của những đơn vị này có thể liên quan đến cuộc khủng hoảng nhân đạo tại thành phố.

Oleshky đã bị Nga xâm lược từ những ngày đầu của cuộc xâm lược toàn diện. Người dân phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng lương thực, nước uống và điện, trong khi chỉ một số ít người dân đã kịp di tản.

Theo Bộ Ngoại giao, khoảng 2.000 người, trong đó có gần 50 trẻ em, vẫn đang ở lại thành phố.

Trong khi quân đội Nga xâm lược Oleshky và bờ đông sông Dnipro ở tỉnh Kherson, quân đội Ukraine kiểm soát bờ tây. Quân đội Nga sử dụng các thị trấn và làng mạc ở bờ đông để phát động các cuộc tấn công vượt sông, bao gồm cả thành phố Kherson vừa được giải phóng.

Đơn vị đầu tiên được Đại Úy Yusov xác định là Lữ đoàn Phòng thủ Bờ biển Độc lập số 126 thuộc Hạm đội Hắc Hải của Nga, hiện đang được triển khai theo hướng Kherson như một phần của nhóm Dnipro của Nga.

[Kyiv Independent: Russian military units allegedly involved in Oleshky humanitarian crisis identified]

11. Putin ký sắc lệnh mới nhất tăng cường quân số Nga trong bối cảnh ngân sách quân sự khổng lồ và nguy cơ huy động quân sự sắp xảy ra.

Kênh truyền hình Rossiya 1 đưa tin hôm Thứ Tư, 30 Tháng Chín, trích dẫn trang Web về các văn bản pháp luật của nhà nước, rằng Putin đã ký một sắc lệnh nâng tổng số quân nhân trong quân đội Nga lên 2.441.630 người.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh lực lượng Nga đang gặp khó khăn trong việc tiến công trên chiến tuyến ở Ukraine, mặc dù ngân sách quân sự khổng lồ cho năm 2027, những tin đồn về việc huy động quân sự sắp xảy ra và sự gia tăng các hành động gây hấn "lai" ở Âu Châu đều cho thấy quyết tâm của Mạc Tư Khoa trong việc tăng cường sức mạnh quân sự của mình.

So với con số gần nhất từ tháng 7 năm 2026, sắc lệnh này chỉ tăng tổng số nhân viên thêm khoảng 15.500 người, nhưng đây là lần tăng lương bổ sung thứ tư được công bố trong năm nay.

Sắc lệnh nêu rõ tổng số lượng bao gồm 1.550.500 "thành viên phục vụ" đang tại ngũ.

[Kyiv Independent: Putin signs latest decree increasing Russian military staff in wake of monster military budget, looming mobilization]

12. 3 trẻ em bị thương khi Nga tấn công trường học ở Sumy bằng bom lượn.

Ngày 29 tháng 9, lực lượng Nga đã tấn công thành phố Sumy ở phía đông bắc bằng bốn quả bom lượn, khiến hai thường dân thiệt mạng và ba trẻ em đang trú ẩn trong một trường học bị thương, phát ngôn nhân cảnh sát quốc gia Ukraine, Đại Úy Alyona Lyutnytska, cho biết như trên.

Hai người này đã thiệt mạng tại nhà riêng của họ trong một khu dân cư thưa thớt, Thống đốc tỉnh Sumy, Oleh Hryhorov, thông báo trên mạng xã hội.

Thống đốc cho biết thêm, các học sinh của trường đang ở trong hầm trú ẩn của tòa nhà vào thời điểm xảy ra vụ tấn công.

" Những tên khủng bố người Nga đúng là lũ khốn nạn," Tổng thống Zelenskiy viết để phản ứng lại vụ tấn công.

"Tấn công trẻ em, trường học, nhà cửa bình thường như vậy. Mỹ, Âu Châu và tất cả các đối tác của chúng ta không nên quên rằng Nga sẽ không dừng lại sự điên rồ này nếu không có áp lực thực sự."

[Kyiv Independent: 3 children injured as Russia strikes Sumy school with glide bombs]

 

Trên chuyến bay từ Metz trở về Rôma, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã dành thời gian trả lời phỏng vấn của các nhà báo đi cùng ngài. Sáu người trong số họ đã đặt câu hỏi về vấn nạn lạm dụng tình dục trong Giáo hội, sự tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước, khủng hoảng nhà ở, chiến tranh, trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI và sự trỗi dậy của các đảng phái mà người đặt câu hỏi mô tả là cực đoan.

1. Câu hỏi thứ nhất: Lạm dụng tình dục có phải là vấn đề mang tính hệ thống trong Giáo hội không?

Cyriac Zeller của thông tấn xã Ý I-Media hỏi: Chào buổi tối, Đức Thánh Cha. Hôm qua, trong một cuộc họp báo, các nạn nhân mà Ngài gặp đã nói với chúng tôi rằng Ngài đã thừa nhận với họ về tính chất mang tính hệ thống của lạm dụng tình dục trong Giáo hội. Điều đó có đúng không? Ngài có thể giải thích lập trường của mình về vấn đề này không? Ngài có cho rằng lạm dụng tình dục trong Giáo hội là vấn đề mang tính hệ thống không?

Đức Thánh Cha Lêô XIV đáp: Tôi muốn nói, mà không có ý phản bác bất cứ ai, vì tôi nghĩ điều này rất quan trọng, trước hết tôi muốn nói rằng khi gặp gỡ bảy nạn nhân đó, tôi đã yêu cầu họ giúp tôi bày tỏ với các nạn nhân khác về sự sẵn lòng – của bản thân tôi và của Giáo Hội – lắng nghe và đồng hành cùng họ trên con đường tìm kiếm sự chữa lành, nhận ra nỗi đau mà họ phải chịu đựng trong cuộc sống do các tình huống lạm dụng gây ra. Một số người trong số họ đã nói về sự lạm dụng mang tính hệ thống. Cá nhân tôi thích diễn đạt theo cách khác, mặc dù tôi cũng đã nói về một số tổ chức trong Giáo Hội, đôi khi, nếu có thể nói như vậy, đã có những hành vi lạm dụng mang tính hệ thống. Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng là phải phân biệt rõ điều này. Lạm dụng tình dục trước hết và trên hết là một vấn đề của con người. Khi nó xảy ra trong Giáo Hội, nó thực sự có thêm một khía cạnh khác, bởi vì đời sống đức tin của mọi người bị tổn thương sâu sắc và đôi khi thậm chí bị hủy hoại. Giáo Hội có trách nhiệm đặc biệt là đồng hành cùng họ và giúp họ tìm kiếm sự chữa lành. Trong những lời lẽ đó, tôi đã nói với họ về việc Giáo hội, ở một số khía cạnh, được xem là có trách nhiệm, nhưng đồng thời, tôi nghĩ rằng Giáo hội cũng là một phần quan trọng giúp họ tìm thấy sự chữa lành.

2. Câu hỏi thứ hai: Sự tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước, và liệu "ranh giới" đó đã bị vượt qua hay chưa?

Xavier Le Normand của tờ Le Pèlerin hỏi: Kính thưa Đức Thánh Cha, chào buổi tối. Trước hết, con muốn cảm ơn Ngài về chuyến tông du đến Pháp. Trong bốn ngày, đất nước chúng con đã bị cuốn vào sự nhiệt tình lan rộng do chuyến thăm của ngài khơi dậy – điều này, ở Pháp, quả là một kỳ tích. Cảm ơn Đức Thánh Cha. Con sẽ tiếp tục câu hỏi của mình bằng tiếng Anh. Khẩu hiệu của chuyến tông du của ngài là để thế giới có sự sống. Chủ đề chăm sóc cuối đời đã được đề cập nhiều lần trong các bài phát biểu của ngài. Thực ra, con nghĩ ngài đã đề cập đến nó trong hơn một nửa số bài phát biểu của ngài ở Pháp. Con đang nghĩ cụ thể đến bài phát biểu tại Điện Élysée và hôm qua ở Lộ Đức khi ngài nói rằng điều hợp pháp không nhất thiết là đạo đức, đó là một sự ám chỉ rõ ràng đến việc hợp pháp hóa an tử gần đây ở Pháp. Ở Pháp, chúng con cũng có nguyên tắc "laicité", tức là sự tách biệt giữa tôn giáo và chính trị. Đức Thánh Cha có nghĩ rằng khi mọi việc trở nên quan trọng, khi rủi ro cao, ranh giới này, giới hạn này nên bị vượt qua nhân danh lương tâm? Và nếu vậy, Đức Thánh Cha đã vượt qua ranh giới đó chưa?

Đức Thánh Cha Lêô XIV đáp: Cảm ơn câu hỏi của anh. Tôi muốn nói rằng, theo quan điểm của Giáo Hội, sự tách biệt giữa Giáo Hội và chính trị, hay giữa Giáo Hội và Nhà Nước, là điều tôi không vượt qua. Và tôi mời anh chị em đọc hoặc đọc lại thông điệp Magnifica Humanitas, trong đó tôi nói về Học thuyết Xã hội của Giáo Hội ở phần đầu tiên, vài chương đầu, và nói rằng khi Giáo Hội nói về việc bảo vệ sự sống, khi nói về các vấn đề của Học thuyết Xã hội, chúng ta không can thiệp vào chính trị, mà chúng ta đang áp dụng Tin Mừng vào đời sống của con người.

Và họ có thể là các chính trị gia, nếu anh chị em muốn, thuộc cánh tả hoặc cánh hữu, trong những trường hợp họ nói "không, tôn giáo chỉ nên thuộc về phạm vi riêng tư." Hãy để mọi người làm những gì họ muốn, nhưng với tư cách là một quốc gia, chúng ta phải tách biệt. Chính vì khi tôi đến Pháp, mục đích chính của tôi là rao giảng Phúc Âm, rao giảng Tin Mừng, để khẳng định lại những gì chính Chúa Giêsu Kitô đã nói khi Ngài phán rằng Ta là đường, là sự thật và là sự sống, nói cách khác là sự thật mà Chúa Giêsu ban cho chúng ta. Việc bảo vệ sự sống là điều mà như tất cả anh chị em đều biết, Giáo hội dạy và tin tưởng sâu sắc. Vì vậy, một mặt, rõ ràng là ở Pháp, luật này gần đây đã được thông qua, ở các quốc gia khác ở Âu Châu cũng như các nơi khác trên thế giới, đang có rất nhiều cuộc tranh luận về các vấn đề liên quan đến cuối đời. Nhưng được ở một nơi đặc biệt như Lộ Đức, nơi mọi người đang tìm kiếm điều gì đó sâu sắc hơn và hiểu rằng cuộc sống của họ, ngay cả giữa bệnh tật, khuyết tật hay đau đớn các loại khác nhau, cuộc sống của họ vẫn có ý nghĩa. Giáo hội, nhờ chính Chúa Giêsu, muốn gần gũi với những người đó và khẳng định những giá trị mà tôi nghĩ rằng cuộc sống mang lại cho tất cả chúng ta. Vì vậy, tôi sẽ nói rằng, nếu đó là chính trị, thì tôi đã làm điều đó, nhưng không phải để tham gia vào chính trị Pháp. Đó là để giảng dạy những gì Giáo hội thực sự tin tưởng.

3. Câu hỏi thứ ba: Đức Giáo Hoàng nghĩ gì về vấn đề nhà ở?

Íñigo Domínguez của nhật báo El País hỏi: Cảm ơn Đức Thánh Cha đã chia sẻ khoảnh khắc này với chúng con. Ngài đã nhiều lần nói, kể cả trong chuyến đi này, về văn hóa tiêu dùng lãng phí đang bao quanh chúng ta, về sự gạt bỏ những người không được coi là có năng suất, bao gồm người già và người khuyết tật. Tại Tây Ban Nha những ngày này, chúng con có một trường hợp đại diện cho tất cả những điều này và đã gây ra sự phẫn nộ lớn trên khắp đất nước: đó là trường hợp của Mari Carmen, một phụ nữ 87 tuổi bị khuyết tật, bị đuổi khỏi nhà ở Madrid vì không đủ khả năng trả tiền thuê nhà. Họ đã tăng tiền thuê nhà gấp năm lần chỉ trong một lần. Con không biết liệu Ngài có biết về trường hợp này, trường hợp của Mari Carmen hay không. Nhưng dù sao đi nữa, Ngài nghĩ gì về vấn đề nhà ở đang tồn tại khắp Âu Châu và trên toàn thế giới, nơi mà việc đầu cơ bất động sản đẩy người dân ra khỏi thành phố và người trẻ không đủ khả năng mua nhà? Ngài nghĩ gì về toàn bộ vấn đề này?

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đáp: Tôi nghĩ đây là một ví dụ điển hình cho thấy Giáo Hội với tư cách là một cộng đồng—hay chúng ta với tư cách là con người, với tư cách là một cộng đồng, ngay cả những người không có đức tin—phải tìm kiếm những giải pháp công bằng hơn để những trường hợp như thế này không xảy ra. Tôi không quen thuộc với trường hợp mà anh đề cập. Nhưng đối với tôi, dường như đây là một trường hợp mà hàng xóm, cộng đồng, giáo xứ, giáo phận hoặc Nhà nước nên can thiệp và nói: làm thế nào mà điều như thế này lại có thể xảy ra? Hệ thống có vấn đề gì khi cho phép một người phụ nữ lớn tuổi, người cũng bị khuyết tật hoặc gặp khó khăn nào đó, bị đuổi khỏi nhà của mình, nói cách khác? Giáo Hội nói rất nhiều về văn hóa vứt bỏ, và Giáo Hội cũng nói về công lý. Giáo Hội mời gọi, khuyến khích và tìm cách đánh thức trong mỗi người khả năng đáp lại với một ý thức nhân đạo lớn hơn, để thực sự nhạy cảm với nỗi đau và sự khổ sở của người khác. Vấn đề nhà ở tồn tại ở nhiều quốc gia ngày nay là một vấn đề mà chỉ riêng một giáo xứ, một giáo phận hoặc chính Giáo Hội không thể giải quyết được. Nhưng tôi tin rằng đây là một thách thức lớn, và có lẽ chúng ta cũng cần yêu cầu các nhà lãnh đạo chính trị và chính quyền tìm ra giải pháp. Bởi vì tình hình rõ ràng đang trở nên tồi tệ hơn, và chúng ta thường chỉ phản ứng khi có tình trạng khẩn cấp. Nhưng chúng ta thực sự cần xem xét nguyên nhân mang tính hệ thống của vấn đề này và cách chúng ta có thể giúp đỡ.

---

Source:Vatican News

September 28, 2026 - Pope Leo XIV in-flight press conference on his return from France

 

1. Ukraine triển khai robot trong nhiệm vụ tiếp tế tiền tuyến đầu tiên dài 40 km.

Quân đội Ukraine đã thực hiện nhiệm vụ hậu cần đầu tiên bằng cách sử dụng một loại xe tự hành điều khiển từ xa, gọi tắt là UGV do trong nước phát triển, di chuyển hơn 40 km trên cả đất liền và mặt nước để vận chuyển tiếp tế đến các vị trí tiền tuyến.

Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết binh lính thuộc một lữ đoàn cơ giới độc lập đã thực hiện nhiệm vụ này.

Các chướng ngại vật dưới nước như sông, kênh đào và đầm lầy có thể khiến các tuyến đường trở nên không thể vượt qua đối với các robot mặt đất thông thường, buộc binh lính phải tìm các tuyến đường thay thế hoặc sử dụng các phương tiện khác.

Xe tự hành UGV được thiết kế để vượt qua những trở ngại này mà không cần chuyển đổi nền tảng. Nó có thể hoạt động như một robot mặt đất thông thường trên cạn, sau đó xuống nước và tiếp tục di chuyển.

Theo Bộ Quốc phòng, chiếc xe đã trải qua nhiều tháng thử nghiệm và cải tiến với sự hợp tác của quân đội Ukraine trước khi thực hiện nhiệm vụ hậu cần đầu tiên. Các nhà phát triển đã điều chỉnh hệ thống dựa trên nhu cầu tác chiến của quân đội, kinh nghiệm với các nền tảng robot và địa hình gặp phải ở tiền tuyến.

Dự án đã nhận được hỗ trợ tài chính từ cụm đổi mới quốc phòng Brave1, một cụm giúp các nhà sản xuất vũ khí địa phương phát triển và mở rộng quy mô sản xuất. Cụm này cũng đã khởi động một chương trình chuyên biệt về "Xe tự hành mặt đất " (Amphibious UGV) trong chương trình tài trợ được cập nhật của mình.

Việc sử dụng các phương tiện mặt đất điều khiển từ xa ngày càng trở nên phổ biến trong các hoạt động quân sự của Ukraine, với các hệ thống robot được triển khai cho công tác hậu cần, các cuộc tấn công vào các vị trí của Nga và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự.

Trong Chiến dịch Vivaldi đang diễn ra nhằm giải phóng vùng Donetsk ở miền đông Ukraine, Quân đoàn 3 đã lần đầu tiên triển khai các phương tiện điều khiển từ xa, gọi tắt là UGV để tấn công các vị trí của Nga.

Quân đoàn này cho biết đơn vị xe tự hành tấn công "NC13" của họ đã nâng cấp các robot cảm tử và trang bị cho chúng súng phóng lựu Bullspike trước khi triển khai chúng tấn công các vị trí của Nga.

Theo báo cáo, các hệ thống robot đã tấn công các vị trí của Nga và phát nổ bên trong các hầm trú ẩn. Quân đội Ukraine cho biết lực lượng Nga ban đầu có thể đã nhầm cuộc tấn công này là một cuộc tấn công bộ binh thông thường.

Thay vào đó, chiến dịch được thực hiện bởi các hệ thống robot do các nhà điều khiển vận hành từ các vị trí được bảo vệ, mà theo Quân đoàn 3, có thể nằm cách tiền tuyến hàng chục km.

Quân đoàn này cũng đã thử nghiệm việc thả dù các hệ thống robot điều khiển từ xa từ máy bay ném bom hạng nặng "Gryphon" và bắt đầu sử dụng các nền tảng robot để tấn công các vị trí và mục tiêu hậu cần của Nga ở khoảng cách lên đến 15 km từ tiền tuyến.

[Kyiv Post: Ukraine Deploys Amphibious Robot on First 40-km Frontline Supply Mission]

2. Estonia cáo buộc Nga chịu trách nhiệm về vụ tấn công đốt phá nhằm vào một công ty công nghệ quốc phòng.

Sau gần 2 tháng điều tra, Estonia tuyên bố rằng các cơ quan tình báo Nga đứng sau vụ đốt phá hồi tháng 8 nhằm vào một tòa nhà của nhà thầu quốc phòng Milrem ở Tallinn.

Chính phủ nước này có thể khẳng định "chắc chắn" rằng vụ tấn công đêm 15 tháng 8 "là một hành động phá hoại do các cơ quan tình báo đặc biệt của Liên bang Nga ra lệnh", Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna cho biết trong một tuyên bố được chia sẻ với Kyiv Independent.

Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh các quan chức phương Tây bày tỏ lo ngại về các hoạt động quân sự hỗn hợp leo thang của Mạc Tư Khoa trên lãnh thổ NATO, đặc biệt là nhắm vào các thành viên dọc theo sườn phía đông của liên minh và các quốc gia ủng hộ Ukraine.

Ông Tsahkna cho biết: "Estonia là một mục tiêu khó nhắm tới đối với các cuộc tấn công kiểu này của Nga. Các cơ quan an ninh của chúng tôi hoạt động hiệu quả; một số vụ phá hoại tương tự đã được ngăn chặn, và những kẻ gây ra vụ đốt phá nhà máy Milrem Robotics đã bị bắt giữ, và chúng không còn là mối đe dọa đối với Estonia nữa."

Vụ hỏa hoạn đã xảy ra vào tháng trước tại tòa nhà Milrem Robotics ở quận Lasnamae, thành phố Tallinn. Lực lượng cứu hỏa đã nhanh chóng khống chế ngọn lửa và không có ai bị đe dọa đến tính mạng, truyền thông Estonia đưa tin.

Ba nghi phạm đã bị bắt giữ tại Latvia vài ngày sau đó và được bàn giao cho nhà chức trách Estonia vào ngày 17-18 tháng 9.

Milrem Robotics là một công ty quốc phòng của Estonia chuyên về robot và hệ thống tự động hóa. Công ty này cung cấp các phương tiện mặt đất điều khiển từ xa TheMIS cho Ukraine.

Estonia, một quốc gia thành viên NATO và Liên Hiệp Âu Châu giáp biên giới với Nga, là một trong những đồng minh kiên định nhất của Kyiv trong suốt cuộc chiến tranh tổng lực của nước này.

Bộ Ngoại giao Estonia cho biết sẽ triệu tập phái viên Nga vào ngày 29 tháng 9 và tuyên bố Tallinn cùng các đồng minh sẽ tiếp tục gây áp lực lên Nga thông qua các biện pháp trừng phạt và hạn chế hơn nữa việc đi lại đối với công dân Nga ở Âu Châu.

Ông Tsahkna nói thêm: "Estonia và các đồng minh của mình có toàn quyền đáp trả những hoạt động thù địch, vô trách nhiệm và nguy hiểm như vậy."

Thông tin này được đưa ra gần một tháng sau khi Đức cáo buộc Mạc Tư Khoa dàn dựng vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa nhằm vào phi trường Leipzig của nước này. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng cảnh báo rằng Nga có thể tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa "vô tình" vào lãnh thổ NATO để thử thách sự đoàn kết của các đồng minh.

[Kyiv Independent: Estonia says Russia responsible for arson attack against defense tech company]

3. Putin ký sắc lệnh tăng quân số Nga lên hơn 2,4 triệu người, trong đó có 1,5 triệu quân nhân tại ngũ.

Thông tấn xã RIA Novosti cho biết Putin đã ký một sắc lệnh, tăng quy mô quân đội Nga lên 2,4 triệu người, trong đó có 1,5 triệu quân nhân tại ngũ.

Văn bản số 700 đã được công bố trên cổng thông tin pháp luật chính thức của Nga, đánh dấu lần thứ tư một sắc lệnh như vậy được ký trong năm nay, theo hãng thông tấn nhà nước Nga RIA Novosti.

Văn bản này cũng chỉ thị chính phủ Nga phân bổ ngân sách liên bang cho Bộ Quốc phòng Nga để thực hiện việc tăng cường lực lượng.

Thông báo này được đưa ra sau khi Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cảnh báo hồi đầu ngày thứ Hai rằng Nga đã bắt đầu huy động thêm lực lượng và đang mở rộng việc sử dụng quân đội Bắc Hàn, với hơn 8.000 binh sĩ đã có mặt tại Nga và dự kiến sẽ có thêm tới 50.000 binh sĩ nữa.

Gần 50.000 người nữa đã tăng lên kể từ tháng 3.

Mức trần mới cao hơn 15.500 người so với mức được quy định trong sắc lệnh có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8, theo đó quân đội có 2.426.130 người, bao gồm 1.535.000 binh sĩ.

Vào tháng 3, một sắc lệnh của tổng thống đã quy định tổng số là 2.391.770, và một sắc lệnh vào tháng 6 đã nâng con số này lên 2.399.130.

Nhìn chung, theo hãng thông tấn RIA Novosti, quân số chính thức của quân đội Nga đã tăng thêm 49.860 người kể từ tháng 3.

Dẫn chứng dữ liệu tình báo mới từ Cơ quan Tình báo Quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR, Tổng thống Zelenskiy cho biết hiện có hơn 8.000 quân nhân Bắc Hàn đang ở Nga, và đang chuẩn bị triển khai thêm 10.000 người nữa.

Các nhà lãnh đạo Âu Châu lên án các cuộc tấn công của Nga vào Kyiv, nhắm vào Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia, một trung tâm y tế và các địa điểm dân sự khác.

"Họ đã tăng số lượng người được tuyển dụng bằng nhiều phương pháp khác nhau. Họ có kế hoạch tăng cường và thu hút người nước ngoài", Tổng thống Zelenskiy cảnh báo.

Hiện tại, cứ 10 tù binh chiến tranh Nga bị giam giữ tại Ukraine thì có một người là công dân nước ngoài.

Dự án "Tôi muốn sống" của Ukraine - nhằm giúp binh lính Nga đầu hàng - đã ghi nhận ít nhất 55 người tham gia, chủ yếu đến từ các nước thuộc Thế giới thứ ba.

Trong nhiều tháng qua, chính quyền Ukraine đã liên tục cảnh báo về khả năng Mạc Tư Khoa huy động quân sự vào mùa thu năm 2026, sau cuộc bầu cử Quốc hội Duma, cuộc bầu cử được tổ chức lần đầu tiên kể từ khi Nga bắt đầu cuộc chiến.

Vào tháng 7, các cơ quan tình báo quân sự và nước ngoài của Ukraine ước tính rằng Bộ Tổng tham mưu Nga đã xây dựng một kế hoạch huy động thêm 600.000 người – 300.000 người trong năm 2026 và 300.000 người khác vào năm 2027.

Một số biện pháp chuẩn bị đã được nêu ra như những dấu hiệu cho thấy khả năng huy động quân sự, bao gồm việc siết chặt kiểm soát ghi danh quân sự và áp dụng thêm hình phạt đối với hành vi phớt lờ lệnh triệu tập điện tử.

Điện Cẩm Linh liên tục phủ nhận việc huy động lực lượng mới.

Trong khi đó, quan hệ hợp tác quân sự giữa Mạc Tư Khoa và Bình Nhưỡng dường như ngày càng sâu sắc, với việc Bắc Hàn nổi lên như một trong những đối tác thời chiến quan trọng nhất của Nga, cung cấp binh lính, vũ khí và nhân lực để đổi lấy sự hỗ trợ tài chính và công nghệ.

Cảnh báo về leo thang căng thẳng trên lãnh thổ NATO

Ít nhất là từ đầu năm nay, một số quốc gia thành viên Liên Hiệp Âu Châu đã cảnh báo rằng cuộc xung đột ở Nga có thể lan ra ngoài biên giới Ukraine và đến sát biên giới NATO.

Sắc lệnh này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Putin phát biểu hôm thứ Sáu, ngày 25 tháng 9, phủ nhận việc Mạc Tư Khoa đang chuẩn bị chiến tranh với Âu Châu, đồng thời cáo buộc các nước Baltic vi phạm quyền của người nói tiếng Nga và tuyên bố rằng Nga sẽ tiếp tục đấu tranh vì họ.

Trong cùng bài phát biểu đó, ông cũng chế giễu những lo ngại về an ninh của Estonia là "trò hề chính trị".

Để biện minh cho việc gây áp lực lên các nước láng giềng, bao gồm cả Ukraine trước khi cuộc xâm lược toàn diện được phát động, Điện Cẩm Linh từ lâu đã viện dẫn cáo buộc phân biệt đối xử với các dân tộc thiểu số ở Nga.

Mạc Tư Khoa cũng nhiều lần phủ nhận việc có kế hoạch tấn công Ukraine. Họ vẫn gọi cuộc chiến ở Ukraine là một "chiến dịch quân sự đặc biệt", hạ thấp tầm quan trọng của nó.

Đây chính là lý do tại sao mối lo ngại ngày càng gia tăng ở sườn phía đông của NATO.

Lithuania gần đây đã tăng cường bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu, trong khi Mỹ xác nhận việc luân chuyển quân đội mới đến nước này.

Trích dẫn các báo cáo tình báo, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết ngày 17 tháng 9 rằng Nga đang lên kế hoạch tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa hoặc hỏa tiễn hỗn hợp nhằm vào các quốc gia ủng hộ Ukraine, trong đó có Ba Lan, mà Mạc Tư Khoa có thể cố gắng che đậy bằng cách gọi đó là tai nạn.

Một số quốc gia thành viên của khối đã ngừng gọi các vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa, các chiến dịch phá hoại và các vụ vi phạm không phận thường xuyên là các cuộc tấn công và sự việc hỗn hợp, thay vào đó gọi chúng là các cuộc tấn công trực tiếp.

Phát biểu với các phóng viên trong Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, gọi tắt là UNGA tại New York, Tổng thống Zelenskiy một lần nữa cảnh báo rằng Nga có thể tấn công vào một quốc gia Âu Châu khác bằng máy bay điều khiển từ xa, hỏa tiễn hoặc thậm chí là một chiến dịch trên bộ nhằm phá vỡ sự đoàn kết của phương Tây và đánh lạc hướng dư luận khỏi những tổn thất trên chiến trường.

Cũng vào khoảng thời gian đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov, người đại diện cho Nga tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc do Putin vắng mặt, tuyên bố rằng Âu Châu có thể đang phải đối mặt với một "lời tiên tri tự ứng nghiệm" do chi tiêu quá lớn cho quốc phòng.

Ngày 11 tháng 9, Dmitry Medvedev, cựu tổng thống và hiện là phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, đe dọa rằng Lithuania sẽ "biến mất khỏi bản đồ thế giới" nếu xảy ra xung đột liên quan đến việc dỡ bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân của Vilnius.

Ông cũng khẳng định NATO sẽ không viện dẫn Điều 5 để bảo vệ đất nước vì điều đó sẽ dẫn đến một "thảm họa toàn cầu".

Chỉ một tuần sau, Lithuania đã công bố kế hoạch di tản khỏi Vilnius trong trường hợp Nga xâm lược.

"Một trong những hướng di tản khỏi thủ đô nên là Ba Lan," Žygimantas Solovjovas, nhà lãnh đạo Sở Bảo vệ Dân sự của thành phố Vilnius, nói với Đài phát thanh Ba Lan.

[Kyiv Post: Putin Signs Decree Increasing Russian Army: Over 2.4 Million, Including 1.5 Million Active-Duty Personnel]

4. Thủ tướng Đức Merz gọi hệ thống phòng không của Ukraine là điểm yếu nhất trước thềm mùa đông.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết, phòng không vẫn là điểm yếu lớn nhất của Ukraine, đồng thời nói thêm rằng Berlin đang hợp tác với các đối tác để tăng cường khả năng của Kyiv trước mùa đông.

Theo thông tấn xã Deutsche Welle /đoi-chơ ve-lờ/, gọi tắt là DW, Thủ tướng Merz đã đưa ra nhận xét này tại một cuộc họp báo ở Berlin. Thủ tướng Merz cho biết vấn đề này đã được nêu ra trong các cuộc thảo luận riêng với một số nguyên thủ quốc gia và nhà lãnh đạo chính phủ.

"Hiện tại, đây là điểm yếu nhất. Tôi hy vọng chúng ta sẽ có thể chuẩn bị cho Ukraine đối phó với mùa đông sắp tới, bao gồm cả trong lĩnh vực cung cấp năng lượng", ông nói.

Thủ tướng Đức cho biết, Đức cũng đang tiến hành các cuộc tham khảo ý kiến chuyên sâu với các đối tác Âu Châu về việc tăng cường hỗ trợ cho Kyiv trước thềm hội nghị thượng đỉnh Hội đồng Âu Châu tại Brussels vào ngày 15-16 tháng 10.

Theo DW, các cuộc thảo luận có thể tập trung vào hỗ trợ có mục tiêu cho ngân sách nhà nước Ukraine và tất cả các biện pháp khả thi để tăng cường hệ thống phòng không của nước này.

Lời cảnh báo chống lại ‘ảo tưởng’

Thủ tướng Đức cảnh báo rằng Nga sẽ tiếp tục các cuộc tấn công vào các thành phố và cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine, mà ông mô tả là tội ác chiến tranh diễn ra hàng ngày.

Thủ tướng Merz nói: "Nga sẽ tiếp tục ném bom tàn bạo và phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự", đồng thời nhấn mạnh rằng Liên Hiệp Âu Châu không nên ảo tưởng về ý định của Mạc Tư Khoa.

"Nhưng chúng ta sẽ không để điều này làm mình bị đe dọa," ông nói tiếp. "Chúng ta sẽ tiếp tục ủng hộ Ukraine, bởi vì chúng ta biết: Ukraine là một phần của Âu Châu. Nếu Ukraine sụp đổ, hòa bình và tự do trên khắp Âu Châu sẽ bị đe dọa."

Theo Công ước Geneva, các cuộc tấn công có chủ đích vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự bị cấm và vi phạm các quy định này cấu thành tội ác chiến tranh.

Do Nga là một bên tham gia các Công ước, Tòa án Hình sự Quốc tế, gọi tắt là ICC đã ban hành lệnh bắt giữ các quan chức quân sự cao cấp của Nga, bao gồm cả Putin.

Nga ‘không quan tâm’ đến đàm phán

Trong bài phát biểu của mình, Thủ tướng Merz cũng đề cập đến cuộc gặp ngày 26 tháng 9 giữa Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul và người đồng cấp Nga, Sergey Lavrov.

Theo ông, cách Mạc Tư Khoa mô tả cuộc thảo luận sau đó cho thấy họ không sẵn lòng đàm phán để chấm dứt chiến tranh.

Wadephul cũng đưa ra kết luận tương tự. Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình công cộng ARD của Đức sau cuộc gặp, ông nói rằng Mạc Tư Khoa đã không thể hiện thiện chí tham gia một cách xây dựng.

" Đối với tất cả những người vẫn nói tiếp rằng Đức cần đàm phán, rằng Đức cần nói chuyện với Nga, tôi xin khẳng định ngay bây giờ: Chúng tôi đang làm điều đó," Wadephul nói vào thời điểm đó, đồng thời cho biết thêm rằng "thật không may, hiện tại Nga không cho thấy thiện chí nào trong việc đưa ra lập trường đàm phán mang tính xây dựng."

"Rõ ràng là Nga hoàn toàn không quan tâm đến các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh," Thủ tướng Merz khẳng định, lặp lại tuyên bố gần đây của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy rằng Điện Cẩm Linh liên tục bịa ra lý do để tránh các cuộc đàm phán có ý nghĩa và đang tìm cớ để tiếp tục cuộc chiến.

Kyiv đã nhiều lần thúc đẩy một cuộc gặp trực tiếp giữa Tổng thống Zelenskiy và Putin, cũng như một vòng đàm phán ba bên mới cùng với Mỹ.

Áp lực quốc tế đối với Mạc Tư Khoa cũng gia tăng tại Liên Hiệp Quốc, nơi 51 quốc gia đã kêu gọi Nga chấm dứt hành động gây hấn trong một cuộc họp cao cấp ở New York tuần trước.

Tuy nhiên, tại cuộc họp đó, Lavrov tuyên bố rằng Nga sẽ không ngừng cuộc chiến chống Ukraine ngay cả trong các cuộc đàm phán có thể xảy ra.

Cuộc gặp đầu tiên kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Cuộc họp kín, được tổ chức bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, gọi tắt là UNGA tại New York, kéo dài khoảng 22 phút.

Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa các Ngoại trưởng của hai nước kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào tháng 2 năm 2022. Cuộc gặp trước đó diễn ra vào Tháng Giêng năm 2022, khi đó Ngoại trưởng Annalena Baerbock đã gặp ông Lavrov chưa đầy một tháng trước khi cuộc xâm lược bắt đầu.

Theo một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Đức được hãng tin AFP dẫn lời, ông Wadephul đã kêu gọi Mạc Tư Khoa "bác bỏ con đường leo thang nguy hiểm" chống lại Đức, Âu Châu và NATO.

Ông cũng nêu ra những sự việc như vụ tấn công mạng bất thành gần đây tại phi trường Leipzig/Halle, mà Berlin cho là do Nga gây ra.

Theo DW đưa tin, ông Wadephul sau đó tuyên bố rằng ông không thảo luận về tương lai của Ukraine với ông Lavrov. Thay vào đó, ông khẳng định lại rằng Đức sẽ tiếp tục ủng hộ Ukraine và duy trì áp lực kinh tế lên Nga.

Theo các nguồn tin, phái đoàn Đức cũng kêu gọi một thỏa thuận về xuất khẩu ngũ cốc qua Hắc Hải.

Hai bên đưa ra những lời khai trái ngược nhau về việc bên nào yêu cầu cuộc gặp.

Theo DW, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết phía Đức đã chủ động khởi xướng việc này, một tuyên bố mà phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Đức Josef Hinterseher sau đó đã bác bỏ.

Ông Lavrov đã hạ thấp tầm quan trọng của cuộc đàm phán, nói rằng ông Wadephul chỉ đưa ra "lời phàn nàn" về chiếc máy bay điều khiển từ xa được phát hiện ở Leipzig và không đưa ra lập trường mới nào.

Ông Lavrov nói: "Nếu xem các tuyên bố công khai hàng ngày của Berlin, tôi không nghe thấy điều gì mới cả", và nói thêm rằng Đức lẽ ra "chỉ cần gọi điện" cho ông.

Bộ Ngoại giao Nga cho biết cuộc thảo luận xoay quanh quan hệ song phương và "tình hình xung quanh Ukraine".

[Kyiv Post: German Chancellor Merz Calls Air Defense Ukraine’s Weakest Point Ahead of Winter]

5. Lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết Tổng thống Trump đang "mắc kẹt trong vũng lầy" về vấn đề chiến tranh.

Theo Thiếu tướng Mohsen Rezaei, nhà lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao đầy quyền lực của Iran, Tổng thống Trump đang rơi vào thế khó xử khi phải lựa chọn giữa tiếp tục chiến tranh và đàm phán.

"Chúng tôi đã nêu rõ các điều kiện của mình, nhưng Tổng thống Trump không có khả năng đưa ra quyết định," ông Rezaei nói hôm Thứ Tư, 30 Tháng Chín, "Tổng thống Trump đang mắc kẹt trong một vũng lầy mà ông ta không thể đàm phán cũng không thể chiến đấu."

Nhiều quan chức Iran cho biết họ đang chờ phản hồi về đề xuất được đưa ra trong phiên họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tuần trước, tuy nhiên, Tổng thống Trump đã bác bỏ kế hoạch này vào thứ Bảy.

"Kế hoạch của chúng tôi, được biết đến với tên gọi kế hoạch bảy điểm, đã được chuyển đến phía Mỹ thông qua trung gian Qatar", Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói với các phóng viên tại New York hôm thứ Hai. "Bất chấp những điều mà tổng thống Mỹ và những người khác đã nói, tôi cho biết chúng tôi đang chờ đợi phản hồi chính thức từ Mỹ thông qua trung gian."

Ông Rezaei đặc biệt chỉ trích các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt đối với các hãng hàng không được áp dụng vào tuần trước, gọi đó là "cuộc phong tỏa hàng không" và xem đó là dấu hiệu của "sự tuyệt vọng".

[CBSNews: Trump "trapped in a quagmire" when it comes to war, Iran security chief says]

6. Putin hạn chế công bố dữ liệu về ngành lọc dầu và năng lượng của Nga trong bối cảnh các cuộc tấn công ở Ukraine.

Ngày 28 tháng 9, Putin đã ký một sắc lệnh hạn chế quyền truy cập vào dữ liệu về các nhà máy lọc dầu và xuất khẩu năng lượng của nước này trong bối cảnh chiến dịch của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga đang leo thang.

Sắc lệnh này, được công bố trên cổng thông tin pháp luật chính thức của Nga, hạn chế quyền truy cập thông tin về khối lượng dầu được chế biến và các sản phẩm được sản xuất bởi từng nhà máy lọc dầu của Nga.

Báo cáo này cũng bao gồm nhiều thông tin liên quan đến xuất khẩu năng lượng của Nga, bao gồm danh mục sản phẩm tinh chế, số lượng xuất khẩu, giá cả và chuỗi cung ứng của người bán, người mua và các bên trung gian, cũng như các tuyến vận chuyển, nhà ga và địa điểm lưu trữ.

Các thông tin liên quan đến phương tiện vận chuyển nguyên liệu thô và hàng xuất khẩu, ngày giao hàng và hoạt động xuất khẩu cũng nằm trong các quy định hạn chế.

Sắc lệnh này nghiêm cấm việc phát tán thông tin mật thông qua các phương tiện truyền thông hoặc trên mạng trừ khi thông tin đó được chính công ty liên quan công bố.

Các dữ liệu hải quan liên quan cũng sẽ bị hạn chế.

Putin đã cho chính phủ Nga thời hạn 10 ngày để xác định những sản phẩm cụ thể nào sẽ chịu lệnh hạn chế.

Hãng Reuters đưa tin rằng sắc lệnh này nhằm mục đích khiến việc thực thi các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga trở nên khó khăn hơn.

Việc hạn chế phổ biến thông tin về khối lượng xuất khẩu, người mua, tuyến vận chuyển và các cảng có thể khiến các chính phủ và nhà nghiên cứu khó theo dõi dòng chảy năng lượng của Nga và xác định khả năng trốn tránh lệnh trừng phạt.

Theo Reuters, Nga trước đây đã hạn chế quyền tiếp cận thông tin về lĩnh vực năng lượng, bao gồm cả dữ liệu sản lượng dầu thô, khi các lệnh trừng phạt của phương Tây nhắm vào ngành năng lượng của nước này ngày càng gia tăng kể từ khi Nga sáp nhập bất hợp pháp Crimea năm 2014 và bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022.

Các biện pháp hạn chế mới nhất được đưa ra trong bối cảnh Ukraine tăng cường các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga, tấn công vào các nhà máy lọc dầu, kho chứa và các cơ sở khác mà Kyiv cho rằng hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Ngày 21 tháng 9, Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết các cuộc tấn công tầm xa liên tiếp của Ukraine đã làm tê liệt 45% tổng công suất lọc dầu của Nga. Tờ Kyiv Independent không thể xác minh độc lập con số này.

Một vụ cháy đã được báo cáo tại kho chứa dầu Pavlovskaya ở vùng Krasnodar Krai của Nga vào đêm 28 tháng 9, trong bối cảnh một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn vào khu vực này.

Hai ngày trước đó, lực lượng Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Ilsky ở một nơi khác thuộc vùng Krasnodar Krai, gây ra hỏa hoạn tại cơ sở này. Bộ Tổng tham mưu Ukraine sau đó đã xác nhận vụ tấn công.

[Kyiv Independent: Putin restricts publication of Russian refinery, energy data amid Ukrainian strikes]

7. Các lệnh trừng phạt của Mỹ nhắm vào chuỗi cung ứng quân sự của Iran trong bối cảnh các cuộc đàm phán vẫn chưa chắc chắn.

Hôm thứ Ba, Mỹ đã tấn công vào các cá nhân và công ty trên toàn cầu mà họ cáo buộc là những người tạo điều kiện tài chính hoặc tiếp tay cho chuỗi cung ứng quân sự của Iran, trong bối cảnh chính quyền Trump đẩy mạnh cuộc chiến kinh tế chống lại Tehran vào thời điểm mà việc nối lại quan hệ ngoại giao giữa hai nước vẫn còn nhiều bất ổn. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố.

Hành động mới nhất của Bộ Tài chính là một phần trong chiến dịch "Operation Economic Outcast" của chính quyền, nhằm mục đích cắt đứt "các tuyến đường tài chính quan trọng" đối với chính phủ Iran vốn đã chịu nhiều lệnh trừng phạt.

"Bộ Tài chính sẽ không dung thứ cho bất kỳ sự hỗ trợ nào dành cho chế độ này và sẽ tiếp tục xác định, vạch trần và cô lập những kẻ tiếp tay cho Iran", Ông Bessent nói.

Mười cá nhân và tổ chức có trụ sở tại Iran, Hương Cảng và Pakistan đã bị trừng phạt vì bị cáo buộc cung cấp vũ khí và phụ tùng vũ khí cho Bộ Quốc phòng Iran trong cuộc chiến kéo dài bảy tháng chống lại Mỹ.

Các quan chức Mỹ cho biết họ muốn phá vỡ hệ thống phòng thủ của Iran và làm suy yếu hơn nữa khả năng tái thiết chương trình vũ khí của chính phủ nước này. Mục tiêu của các lệnh trừng phạt mới nhất bao gồm việc tăng chi phí cho những cá nhân và công ty đã hỗ trợ nỗ lực mua sắm quân sự của Iran.

[CBSNews: U.S. sanctions target Iran's military supply chain as status of talks remains uncertain]

8. Việc Mỹ rút quân khỏi Iraq được các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ăn mừng.

Quân đội Mỹ hôm thứ Tư tuyên bố đã hoàn tất việc rút toàn bộ quân đội Mỹ khỏi Iraq, kết thúc chiến dịch kéo dài 12 năm chống lại nhóm Nhà nước Hồi giáo, gọi tắt là IS.

Thỏa thuận rút quân, được đồng ý cách đây hai năm, diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến tranh đang diễn ra giữa Hoa Kỳ và Iran, đôi khi cũng lan sang Iraq, với việc các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn nổ súng vào quân đội Mỹ và Mỹ tấn công các thành trì của các nhóm này.

Việc rút quân được các nhóm do Iran hậu thuẫn hoan nghênh nhưng lại gây lo ngại cho một số người Iraq khác, đặc biệt là ở vùng người Kurd.

"Việc đánh đuổi lực lượng xâm lược đã bị đánh bại khỏi lãnh thổ Iraq là bước khởi đầu cho chủ quyền hoàn toàn", Abu Mujahid al-Assaf, một quan chức an ninh thuộc lực lượng dân quân Kataib Hezbollah hùng mạnh, tuyên bố.

Năm ngoái, quân đội Mỹ đã rút khỏi các căn cứ ở hầu hết các khu vực của Iraq nhưng vẫn duy trì một lực lượng nhỏ gồm hàng trăm binh sĩ tại khu vực tự trị người Kurd ở phía bắc. Các căn cứ ở đó thường xuyên bị tấn công kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh chống lại Iran vào ngày 28 tháng 2. Các lực lượng dân quân Iraq được Iran hậu thuẫn cũng đã phối hợp với phiến quân Houthi ở Yemen để tấn công Ả Rập Xê Út.

[CBSNews: U.S. withdrawal from Iraq celebrated by Iran-backed militias]

9. Thủ tướng Merz cho rằng những phát ngôn của ông Lavrov cho thấy Mạc Tư Khoa không quan tâm đến các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz hôm thứ Ba cho biết Mạc Tư Khoa đã chứng minh rằng họ chưa sẵn sàng cho "các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh" sau khi Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov chỉ trích cuộc gặp bất ngờ với người đồng cấp Đức.

Hôm thứ Bảy, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã có cuộc gặp với ông Lavrov tại Liên Hiệp Quốc, đánh dấu cuộc gặp đầu tiên giữa các ngoại trưởng hai nước kể từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022. Sau cuộc gặp, ông Lavrov nhận xét rằng lập trường của ông Wadephul trong cuộc đàm phán "không có gì mới".

Thủ tướng Merz đã đáp trả Ngoại trưởng Nga tại một cuộc họp báo ở Berlin.

Thủ tướng Merz nói: "Đánh giá sau đó của Nga về cuộc gặp đó cho thấy rõ ràng Nga không hề quan tâm đến các cuộc đàm phán nghiêm chỉnh vào thời điểm này. Do đó, chúng tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng của mình để tiếp tục hỗ trợ Ukraine - không chỉ về mặt quân sự, mà còn cả về chính trị, tài chính và kinh tế."

Những bình luận của Thủ tướng Merz được đưa ra nhằm đáp trả lại nhận định có phần coi thường của ông Lavrov về cuộc gặp với ông Wadephul.

Ông Lavrov nói sau cuộc gặp: "[Ông Wadephul] đã đưa ra ghi chú của mình và đọc một văn bản hoàn toàn lặp lại những gì Đức truyền đạt thông qua các nhà lãnh đạo của mình mỗi ngày, một cách công khai và chính thức. Tôi đã chỉ ra với ông ấy rằng không có gì mới mẻ đối với tôi. Tôi thẳng thắn nói với ông ấy rằng tôi nghĩ ông ấy có điều gì đó thú vị và khác thường để nói. Họ hoàn toàn có thể nói chuyện qua điện thoại và chỉ cần bảo chúng tôi đọc các tuyên bố chính thức của họ."

Trước cuộc gặp với Lavrov, Wadephul đã gọi lời mời của Tổng thống Trump dành cho Putin tham dự cuộc họp G20 ở Miami hồi tháng 12 là một "cơ hội", làm dấy lên những câu hỏi về việc liệu Đức có đang thay đổi lập trường ngoại giao của mình đối với Nga hay không.

Ông Wadephul sau đó cho biết ông đã tìm cách gặp gỡ để nói với ông Lavrov rằng Đức đã sẵn sàng tự vệ sau khi máy bay điều khiển từ xa mang chất nổ được phát hiện tại một phi trường của Đức - một vụ việc mà Berlin đổ lỗi cho Mạc Tư Khoa. Ông Wadephul cũng cho biết ông muốn thảo luận về những lo ngại ngày càng tăng về cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu trong bối cảnh các nỗ lực khôi phục thỏa thuận ngũ cốc giữa Nga và Ukraine vẫn đang tiếp diễn.

Hôm thứ Ba, Thủ tướng Merz nhắc lại những yêu cầu lâu nay của chính phủ Đức đối với Điện Cẩm Linh: Nga phải ngừng cuộc xâm lược, người Âu Châu phải được tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán nào về các điều khoản chấm dứt chiến tranh, và Ukraine phải được tạo điều kiện để gia nhập Liên Hiệp Âu Châu.

" Tôi chỉ có thể nhắc lại một lần nữa rằng Nga sẽ không thắng cuộc chiến này, và chính Nga sẽ phải chịu thiệt hại nặng nề - bao gồm cả về kinh tế," Thủ tướng Merz nói. "Sẽ phải trả giá nếu Nga tiếp tục cuộc chiến này."

[Politico: Merz says Lavrov comments show Moscow not interested in serious negotiations]

10. Các đồng minh chủ chốt bị loại khỏi nhóm NATO thân cận mới của Tổng thống Trump.

Chính quyền Trump đang loại trừ một số đồng minh lớn khỏi cuộc họp của các thành viên NATO vào tháng tới — sau khi đe dọa sẽ sử dụng "danh sách tốt và xấu" để chống lại các chính phủ đi ngược lại các ưu tiên của tổng thống.

Theo sáu nhà ngoại giao quen thuộc với kế hoạch này, cuộc họp dự kiến tại Ba Lan, do nhà lãnh đạo chính sách của Ngũ Giác Đài, Elbridge Colby, chủ trì, về cơ bản là một nhóm làm việc tập trung vào tương lai của NATO. Tuy nhiên, nhiều quốc gia không nhận được lời mời — như Anh, Pháp và các nước Baltic — đều là những nước chi tiêu quốc phòng lớn và đóng vai trò quan trọng trong liên minh, khiến các nhà ngoại giao của họ thắc mắc tại sao họ lại bị gạt ra ngoài.

Họ đặt câu hỏi liệu chính quyền có đang thiên vị theo cách có thể làm rạn nứt thêm một liên minh vốn đã phải vật lộn với sự gia tăng hành động gây hấn của Nga và nguồn cung vũ khí cạn kiệt hay không. Từ lâu, Elbridge Colby được coi là một nhân vật đánh phá NATO rất có bài bản. Trong cuộc họp sắp tới, Colby cố tình loại bỏ các quốc gia chống Nga quyết liệt nhất khỏi cuộc họp của NATO.

" Chúng tôi đang làm mọi thứ được yêu cầu," một quan chức từ một quốc gia đồng minh bị loại trừ cho biết. "Chúng tôi đang cố gắng hiểu tiêu chuẩn và mục đích của các cuộc họp này là gì. Cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa nhận được nhiều thông tin."

Tòa Bạch Ốc không phản hồi yêu cầu bình luận, và Ngũ Giác Đài từ chối bình luận.

Tổng thống Trump và các phụ tá hàng đầu của ông đã liên tục chỉ trích NATO kể từ khi trở lại nắm quyền, về mọi vấn đề từ việc các thành viên từ chối ủng hộ cuộc chiến tranh Iran đến việc một số quốc gia không chi 5% GDP cho quốc phòng.

"Tôi luôn coi NATO, nơi chúng ta chi hàng trăm tỷ đô la mỗi năm để bảo vệ chính những quốc gia này, là một con đường một chiều — Chúng ta sẽ bảo vệ họ, nhưng họ sẽ không làm gì cho chúng ta, đặc biệt là trong lúc cần thiết," Tổng thống Trump gay gắt tuyên bố trong một bài đăng trên Truth Social năm nay. Tháng trước, ông ta lại phớt lờ một đồng minh khác — Nam Hàn — bằng cách đột ngột thu hẹp quy mô cuộc tập trận quân sự chung đã được lên kế hoạch, đồng thời phàn nàn về việc Hán Thành từ chối tham gia cuộc chiến chống Iran.

Vào tháng Tư, như POLITICO đưa tin đầu tiên, Tòa Bạch Ốc đã đưa ra một danh sách tương tự như danh sách ai được vào và ai bị loại, trong khi tìm cách trừng phạt các đồng minh không tuân theo ý muốn của Tổng thống Trump.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng đã lặp lại tầm nhìn đó. Ông khuyến khích các "đồng minh kiểu mẫu" và cảnh báo rằng những nước không ủng hộ lợi ích của Mỹ sẽ phải gánh chịu hậu quả.

Mặc dù các chi tiết về nhóm làm việc mới của NATO vẫn còn mơ hồ, nhưng nó xuất phát từ mối đe dọa về việc ưu ái một số bên mà gây thiệt hại cho những bên khác.

Colby đã tổ chức hai cuộc họp tương tự với các khách mời là Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, Ba Lan, Đức và Hòa Lan. Các quốc gia tham gia cuộc họp — được gọi là nhóm Bergen — khẳng định rằng mục đích không phải là phá vỡ liên minh, theo lời một nhà ngoại giao từ một trong những quốc gia được mời, người này cũng như những người khác, được giấu tên để thảo luận về các cuộc thảo luận nội bộ. Thay vào đó, nhóm dự định đưa ra các ý tưởng mà họ có thể trình lên toàn bộ liên minh để thử nghiệm thêm.

"Đây có thể là động lực cho sự chuyển đổi" đối với toàn bộ liên minh, nhà ngoại giao cho biết. Người này thừa nhận rằng một số đồng minh cảm thấy thất vọng vì bị loại trừ, đặc biệt là vì nhiều nước đã đạt hoặc vượt các mục tiêu chi tiêu do chính quyền Trump đề ra.

Mỹ có thể sẽ bổ sung Đan Mạch vào câu lạc bộ độc quyền này tiếp theo, sau thỏa thuận đạt được giữa hai nước về việc mở rộng sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Greenland, theo một nguồn tin khác thân cận với kế hoạch này.

Colby, người đóng vai trò là chất xúc tác cho sáng kiến này, đã tổ chức cuộc họp đầu tiên thuộc loại này tại Bergen, Na Uy vào tháng 6 và mời sáu đồng minh được ưu tiên. "Các đồng minh NATO đang nhanh chóng đáp ứng các cam kết chi tiêu theo Công ước La Hay, có quy mô đóng góp và sẵn sàng bắt tay vào công việc thực tế", ông nói sau cuộc họp.

Tháng này, tại một hội nghị ở Washington, ông đã lưu ý rằng "ý tưởng là để kéo toàn bộ liên minh cùng tiến lên", đồng thời nói thêm rằng "đó sẽ là một NATO tốt hơn, mạnh mẽ hơn và bền vững hơn" và mang lại cho Âu Châu nhiều năng lực quân sự hơn.

Colby từ lâu đã quan tâm đến các cuộc đàm phán quy mô nhỏ hơn giữa các quốc gia thành viên NATO. Trong những năm trước, ông tập trung vào việc khôi phục sức mạnh quân sự của Đức để kiềm chế Nga và điều động quân đội Mỹ để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Nhưng ngay cả các đồng minh được mời cũng đặt câu hỏi tại sao Colby và các quan chức quốc phòng khác lại chọn lọc người tham dự và bỏ qua một số cường quốc quốc phòng lớn nhất châu lục, chẳng hạn như Anh.

"Nếu họ cố gắng chia NATO thành các thành viên tốt và các thành viên xấu, điều đó sẽ nguy hiểm cho Mỹ", một trong sáu nhà ngoại giao khác nói. "Nhưng đối với Âu Châu, đây là vấn đề sống còn."

[Politico: Key allies left out of Trump’s new in-crowd NATO group]