Theo Nicole Winfield của hãng tin Associated Press, trong bản tin ngày 13 tháng 5 năm 2026, hôm thứ Tư, Vatican đã đưa ra cảnh cáo cuối cùng cho một nhóm Công Giáo duy truyền thống ly khai rằng việc họ dự định tấn phong giám mục mà không có sự đồng ý của Đức Giáo Hoàng là một hành vi ly giáo dẫn đến việc bị vạ tuyệt thông tự động.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV đang cầu nguyện để các nhà lãnh đạo của Hội Thánh Piô X “xem xét lại quyết định vô cùng nghiêm trọng mà họ đã đưa ra”, theo một tuyên bố từ người phụ trách giáo lý của Vatican, Hồng Y Víctor Manuel Fernández.
Tuyên bố này dường như là một nỗ lực cuối cùng để ngăn chặn kế hoạch tấn phong bốn giám mục mới của nhóm vào ngày 1 tháng 7. Nếu họ tiếp tục, đó sẽ là thách thức nghiêm trọng nhất đối với thẩm quyền của Đức Giáo Hoàng Leo cho đến nay, khi ngài đang tìm cách hàn gắn những chia rẽ với những người Công Giáo truyền thống vốn đã trở nên tồi tệ hơn trong thời kỳ Đức Giáo Hoàng Phanxicô.
Hội Thánh Piô X, được biết đến với tên gọi này, được thành lập tại Écône, Thụy Sĩ vào năm 1970 để phản đối những cải cách hiện đại hóa của Công đồng Vatican II những năm 1960, trong đó có việc cho phép cử hành Thánh lễ bằng tiếng bản địa thay vì tiếng Latinh.
Nhóm này, vốn cử hành Thánh lễ Latinh trước Công đồng Vatican II, lần đầu tiên ly khai khỏi Rome vào năm 1988, sau khi người sáng lập, Tổng giám mục Marcel Lefebvre, phong chức cho bốn giám mục mà không có sự đồng ý của Đức Giáo Hoàng. Vatican ngay lập tức rút phép thông công Lefebvre và bốn giám mục khác, và nhóm này ngày nay vẫn không có tư cách pháp lý trong Giáo Hội Công Giáo. Tuy nhiên, nhóm này vẫn tiếp tục phát triển trong nhiều thập niên kể từ hành động ly khai ban đầu, với các trường học, chủng viện và giáo xứ trên khắp thế giới, cùng các chi nhánh gồm các linh mục, nữ tu và giáo dân Công Giáo gắn bó với Thánh lễ Latinh truyền thống.
Sự phát triển này đặt ra một mối đe dọa thực sự đối với Rome vì nó tương đương với một Giáo Hội Công Giáo song song. Theo thống kê của Hội Thánh Piô X, hiện nay nhóm này có hai giám mục, 733 linh mục, 264 chủng sinh, 145 tu sĩ nam, 88 tu sĩ dòng Oblate và 250 nữ tu đến từ 50 quốc tịch.
Cha Davide Pagliarani, bề trên hiện tại của Hội Thánh Piô X, đã tuyên bố hồi đầu năm nay rằng các giám mục mới sẽ được tấn phong vào ngày 1 tháng 7 để chăm lo cho các tín hữu, lập luận rằng hai giám mục già còn lại của SSPX không còn đủ khả năng phục vụ cho thực tại toàn cầu như vậy.
Vatican đã mời Cha Pagliarani đến đàm phán, nhưng những vấn đề thần học và thực tiễn tương tự đã ngăn cản sự hòa giải trong 50 năm qua dường như đã khiến hai bên rơi vào bế tắc. Trong những bình luận gần đây trên trang web của Hội Thánh Piô X, Pagliarani đã nhắc lại sự cần thiết của việc bổ nhiệm các giám mục mới. Ông bày tỏ sự hài lòng rằng thông báo của mình đã khơi dậy cuộc tranh luận về điều mà Hội Thánh Piô X coi là cuộc khủng hoảng đang ảnh hưởng đến Giáo hội, bao gồm sự đa nguyên tôn giáo và sự nhầm lẫn về đức tin.
“Giờ đây, điều đang bị đe dọa không phải là một ý kiến, cũng không phải là một cảm xúc, cũng không phải là một lựa chọn ưu tiên, cũng không phải là một sắc thái cụ thể trong việc giải thích một văn bản, mà là đức tin và luân lý mà một người Công Giáo phải biết, tuyên xưng và thực hành để cứu rỗi linh hồn mình và đạt đến thiên đường,” ông nói.
Việc tấn phong sắp tới, vốn sẽ dẫn đến việc bị vạ tuyệt thông tự động, đã tạo ra cuộc khủng hoảng hữu hình đầu tiên đối với Đức Leo, người đã tìm cách xoa dịu mối quan hệ với những người Công Giáo duy truyền thống vốn đã xấu đi dưới thời Đức Giáo Hoàng Phanxicô sau khi vị giáo hoàng người Argentina đàn áp việc truyền bá Thánh lễ Latinh cũ.
Trong khi Hội Thánh Piô X không còn hiệp thông với Tòa Thánh, nhiều người Công Giáo truyền thống trung thành với Rome nhưng vẫn gắn bó với Thánh lễ cũ đã thông cảm với hoàn cảnh của Hội Thánh Piô X và đang theo dõi cách Đức Leo xử lý thách thức này.