Tuần này, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã bổ nhiệm bảy thành viên mới vào tòa án cao nhất của Giáo hội, đó là Tối Cao Pháp Viện Tòa Thánh, tên tiếng Anh là Apostolic Signatura. Trong số những vị được bổ nhiệm có hai người Mỹ: Đức Tổng Giám Mục Salvatore Cordileone của San Francisco — người từng giữ chức trợ lý cho Tối Cao Pháp Viện Tòa Thánh từ năm 1995 đến năm 2002 — và Đức Giám Mục Edward Lohse của Kalamazoo, Michigan.
Tối Cao Pháp Viện Tòa Thánh là cơ quan tư pháp cao nhất theo luật giáo hội. Apostolic Signatura dịch sát từng chữ có nghĩa là "Chữ Ký Của Tông Tòa". Tên gọi của tòa án này xuất phát từ mục đích ban đầu là tiếp nhận các thỉnh nguyện gửi đến Tòa Thánh và chuẩn bị chúng để Đức Giáo Hoàng ký tên - "signatura". Tòa án được thành lập với hình thức hiện tại vào năm 1908 bởi Đức Giáo Hoàng Piô X.
Năm 2008, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã sửa đổi luật để cho phép những người không phải giám mục được phục vụ trong tòa án. Tuy nhiên, phải đợi đến những bổ nhiệm gần đây của Đức Giáo Hoàng Lêô — bao gồm ba linh mục — mới đánh dấu lần đầu tiên những vị không phải giám mục thực sự trở thành thành viên.
Nhưng "Tối Cao Pháp Viện" của Giáo hội sẽ giải quyết những loại vụ án nào? Và liệu việc trở thành thành viên của tòa án có đòi hỏi các tân thẩm phán người Mỹ phải từ bỏ giáo phận của mình và chuyển đến Rôma hay không?
Dưới đây là ba điều cần biết về Tối Cao Pháp Viện và các thành viên của Tòa.
Thứ nhất: Đây là tòa án cao nhất trong ba tòa án quan trọng nhất tại Vatican.
Là một phần của Giáo triều Rôma, Tối Cao Pháp Viện là tòa án cao nhất của Giáo hội và là một phần trung tâm trong việc cai quản Giáo hội toàn cầu của Đức Giáo Hoàng. (Không tòa án nào có quyền lực cao hơn Đức Giáo Hoàng, nhà lãnh đạo Giáo hội trên trái đất, có thẩm quyền tối cao để xét xử các vụ án và giải quyết dứt điểm các tranh chấp pháp lý). Bản thân Tối Cao Pháp Viện do một Hồng Y đứng đầu, hiện là Hồng Y người Ý Dominique Mamberti, người được Đức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm năm 2014. Các thành viên của Tòa án phục vụ nhiệm kỳ năm năm và có thể gia hạn.
Tối Cao Pháp Viện giám sát tất cả các tòa án khác trong Giáo hội. Các tòa án khác trong Giáo hội là những tòa nào. Thưa: Trước hết, mỗi giáo phận trên thế giới đều có một tòa án giáo phận do chính Giám Mục bản quyền chủ tọa hay qua một linh mục đại diện tư pháp. Tòa án Giáo phận là tòa án địa phương của Giáo Hội, thường gọi là tòa án cấp một hay sơ cấp. Thông thường, các vụ án trong Giáo Hội thường được giải quyết ở cấp giáo phận, trừ khi có kháng án thì vụ án mới được chuyển qua xử ở cấp hai là Tòa án Tổng Giáo phận; hay kháng án ở tòa án cấp cao hơn nữa là Tòa Thượng Thẩm Rota ở Roma.
Tại Vatican còn có hai tòa án "cao cấp" khác. Thứ nhất là Tòa Thượng Thẩm Rota thường đóng vai trò là tòa phúc thẩm đối với các tòa án cấp dưới, và chủ yếu giải quyết các vụ án liên quan đến việc tiêu hôn, mặc dù tòa này có thẩm quyền xét xử bất kỳ vụ án nào trong bất kỳ lĩnh vực nào của giáo luật.
Thứ hai là Tòa Ân Giải Tối Cao - Apostolic Penitentiary - chuyên giải quyết các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng – chẳng hạn như xúc phạm Thánh Thể – mà việc tha tội thuộc về Tòa Thánh. Là một phần trong vai trò này, Tòa Ân Giải Tối Cao có thể xóa bỏ các hình phạt thiêng liêng liên quan đến những tội trọng đó, chẳng hạn như vạ tuyệt thông. Tòa Ân Giải Tối Cao cũng chuyên giải quyết việc ban và sử dụng các ơn xá, chẳng hạn như những Ơn Toàn Xá được ban cho các tín hữu trong Năm Thánh.
Tối Cao Pháp Viện, Tòa Thượng Thẩm Rota và Tòa Ân Giải Tối Cao được gọi là các Cơ quan Tư pháp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Bộ Giáo lý Đức tin cũng có một tòa án Tối Cao riêng, xét xử các "tội trọng phạm đến đạo đức và các liên quan đến việc cử hành các bí tích", bao gồm cả lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên.
Thứ hai: Tối Cao Pháp Viện xem xét các quyết định cấp thấp hơn — bao gồm cả việc đóng cửa các giáo xứ.
Vai trò trọng tâm của Tối Cao Pháp Viện là giám sát việc thực thi công lý trong toàn Giáo hội, bao gồm việc xem xét lại các quyết định do các tòa án cấp dưới hoặc các giám mục đưa ra.
Tối Cao Pháp Viện có thể giám sát hàng trăm vụ việc trong một năm. Ví dụ, theo thông tin do Vatican công bố, năm 2024, văn phòng này đã giải quyết 763 vụ việc.
Một chức năng của Tòa Thánh mà các tín hữu Công Giáo bình thường có thể đã biết đến là việc kháng cáo để xem xét lại một hành động quản trị do giám mục giáo phận thực hiện, chẳng hạn như quyết định đóng cửa hoặc sáp nhập một giáo xứ. Một cá nhân hoặc nhóm có tư cách pháp lý theo giáo luật có thể kháng cáo hành động của giám mục về việc đóng cửa giáo xứ của họ bằng cách trước tiên kháng cáo lên bộ phận liên quan của Vatican, trong trường hợp này là Bộ Giáo sĩ; sau khi có quyết định của bộ này, vụ việc sau đó có thể được một trong hai bên kháng cáo lên Tòa Thánh.
Phần lớn công việc của Tối Cao Pháp Viện mang tính thủ tục, chẳng hạn như xem xét các yêu cầu miễn trừ điều kiện tất cả nhân viên tòa án phải có bằng giáo luật.
Tòa án này cũng giải quyết những tình huống nhạy cảm hơn, mặc dù chi tiết của hầu hết các vụ việc như vậy không được công khai. Bao gồm cả việc xem xét các quy trình dẫn đến việc giải thể các nhóm và hiệp hội trong Giáo hội, cũng như các vụ việc liên quan đến việc cách chức các linh mục quản xứ.
Tối Cao Pháp Viện cũng có thể xem xét và bác bỏ các quyết định của Tòa Thượng Thẩm Rota, mặc dù trong những trường hợp này, nó hoạt động như một tòa án phúc thẩm, nghĩa là nó chỉ xem xét các vấn đề thủ tục, chứ không phải giá trị nội tại của từng phán quyết liên quan đến các vụ án. Do trọng tâm hoạt động của Tòa Thượng Thẩm Rota, những vụ án này thường liên quan đến việc tiêu hôn.
Tối Cao Pháp Viện cũng là tòa án phúc thẩm tối cao của Thành quốc Vatican, giải quyết các tranh chấp liên quan đến quản trị dân sự của nhà nước.
Ngoài các vấn đề liên quan đến Đức Giáo Hoàng hoặc các thể chế thuộc Giáo triều khác, Tòa Thánh còn giải quyết các tranh chấp hành chính khác, bao gồm các xung đột về thẩm quyền giữa các cơ quan của Vatican và giữa các cơ quan này với Phủ Quốc vụ khanh.
Thứ ba: Những vị người Mỹ đã từng được bổ nhiệm tại Tối Cao Pháp Viện trước đây.
Đức Tổng Giám Mục Cordileone và Đức Giám Mục Lohse không phải là những vị giáo sĩ người Mỹ đầu tiên phục vụ trong Tối Cao Pháp Viện. Cựu Tổng Giám Mục của St. Louis, Hồng Y Raymond Burke, lần đầu tiên được Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 bổ nhiệm làm thành viên vào năm 2006, trước khi được thăng chức lên làm chánh án Tối Cao Pháp Viện vào năm 2008. Năm 2014, Đức Thánh Cha Phanxicô đã cách chức ngài khỏi tòa án khi bổ nhiệm ngài làm linh hướng cho Dòng Hiệp sĩ Malta, nhưng sau đó lại bổ nhiệm lại vị Hồng Y người Mỹ này làm thành viên thường trực vào năm 2017. Tư cách thành viên của Hồng Y Burke được gia hạn vào năm 2022, và nhiệm kỳ hiện tại của ngài kéo dài đến năm 2027.
Hồng Y James Harvey, một người Mỹ khác và là Giám quản của đền thờ Thánh Phaolô Ngoại thành ở Rôma, sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò hiện tại trong Tối Cao Pháp Viện cho đến khi ngài tròn 80 tuổi, khoảng bốn năm nữa.
Hai vị giám mục người Mỹ từng là thành viên của Tối Cao Pháp Viện đã kết thúc nhiệm kỳ của mình trong năm nay. Hồng Y Joseph Tobin của Newark, New Jersey, đã phục vụ trong Tối Cao Pháp Viện này từ khi được Đức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm vào năm 2021, và nay đã hoàn thành nhiệm kỳ 5 năm của mình. Giám mục Mark Leonard Bartchak của Altoona-Johnstown, Pennsylvania, cũng đã kết thúc nhiệm kỳ của mình. Đức Giáo Hoàng Lêô không gia hạn nhiệm kỳ cho cả hai người.
Các thành viên của Tối Cao Pháp Viện được Đức Giáo Hoàng lựa chọn dựa trên chuyên môn về luật giáo hội và do đó có thể bao gồm nhiều khuynh hướng tư tưởng khác nhau. Ví dụ, Hồng Y Burke thường được coi là một trong những tiếng nói truyền thống hơn trong Giáo hội. Ngài đã phục vụ cùng với các giám mục nổi tiếng là cấp tiến, chẳng hạn như Hồng Y Tobin và Hồng Y Mario Grech, tổng thư ký của Thượng hội đồng Giám mục.
Mặc dù đảm nhận các vai trò mới tại Vatican, Đức Tổng Giám Mục Cordileone và Đức Giám Mục Lohse sẽ không chuyển đến Rôma. Thay vào đó, các thành viên mới của Hội đồng Giám mục sẽ tiếp tục giữ chức vụ nhà lãnh đạo giáo phận của mình. Các ngài sẽ đến Rôma "thường xuyên nhất có thể", Đức Tổng Giám Mục Cordileone nói với Raymond Arroyo trong một cuộc phỏng vấn gần đây, có lẽ "ba hoặc bốn lần một năm".
Các thành viên của Tối Cao Pháp Viện hiện đang ở Rôma sẽ gặp gỡ thường xuyên hơn. Tất cả các thành viên sẽ họp ít nhất một lần một năm cho các phiên họp toàn thể của Giáo triều.
What Is the Apostolic Signatura? Archbishop Cordileone’s New Vatican Position Explained
https://www.ncregister.com/commentaries/mckeown-what-is-apostolic-signatura
Tối Cao Pháp Viện Tòa Thánh là cơ quan tư pháp cao nhất theo luật giáo hội. Apostolic Signatura dịch sát từng chữ có nghĩa là "Chữ Ký Của Tông Tòa". Tên gọi của tòa án này xuất phát từ mục đích ban đầu là tiếp nhận các thỉnh nguyện gửi đến Tòa Thánh và chuẩn bị chúng để Đức Giáo Hoàng ký tên - "signatura". Tòa án được thành lập với hình thức hiện tại vào năm 1908 bởi Đức Giáo Hoàng Piô X.
Năm 2008, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã sửa đổi luật để cho phép những người không phải giám mục được phục vụ trong tòa án. Tuy nhiên, phải đợi đến những bổ nhiệm gần đây của Đức Giáo Hoàng Lêô — bao gồm ba linh mục — mới đánh dấu lần đầu tiên những vị không phải giám mục thực sự trở thành thành viên.
Nhưng "Tối Cao Pháp Viện" của Giáo hội sẽ giải quyết những loại vụ án nào? Và liệu việc trở thành thành viên của tòa án có đòi hỏi các tân thẩm phán người Mỹ phải từ bỏ giáo phận của mình và chuyển đến Rôma hay không?
Dưới đây là ba điều cần biết về Tối Cao Pháp Viện và các thành viên của Tòa.
Thứ nhất: Đây là tòa án cao nhất trong ba tòa án quan trọng nhất tại Vatican.
Là một phần của Giáo triều Rôma, Tối Cao Pháp Viện là tòa án cao nhất của Giáo hội và là một phần trung tâm trong việc cai quản Giáo hội toàn cầu của Đức Giáo Hoàng. (Không tòa án nào có quyền lực cao hơn Đức Giáo Hoàng, nhà lãnh đạo Giáo hội trên trái đất, có thẩm quyền tối cao để xét xử các vụ án và giải quyết dứt điểm các tranh chấp pháp lý). Bản thân Tối Cao Pháp Viện do một Hồng Y đứng đầu, hiện là Hồng Y người Ý Dominique Mamberti, người được Đức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm năm 2014. Các thành viên của Tòa án phục vụ nhiệm kỳ năm năm và có thể gia hạn.
Tối Cao Pháp Viện giám sát tất cả các tòa án khác trong Giáo hội. Các tòa án khác trong Giáo hội là những tòa nào. Thưa: Trước hết, mỗi giáo phận trên thế giới đều có một tòa án giáo phận do chính Giám Mục bản quyền chủ tọa hay qua một linh mục đại diện tư pháp. Tòa án Giáo phận là tòa án địa phương của Giáo Hội, thường gọi là tòa án cấp một hay sơ cấp. Thông thường, các vụ án trong Giáo Hội thường được giải quyết ở cấp giáo phận, trừ khi có kháng án thì vụ án mới được chuyển qua xử ở cấp hai là Tòa án Tổng Giáo phận; hay kháng án ở tòa án cấp cao hơn nữa là Tòa Thượng Thẩm Rota ở Roma.
Tại Vatican còn có hai tòa án "cao cấp" khác. Thứ nhất là Tòa Thượng Thẩm Rota thường đóng vai trò là tòa phúc thẩm đối với các tòa án cấp dưới, và chủ yếu giải quyết các vụ án liên quan đến việc tiêu hôn, mặc dù tòa này có thẩm quyền xét xử bất kỳ vụ án nào trong bất kỳ lĩnh vực nào của giáo luật.
Thứ hai là Tòa Ân Giải Tối Cao - Apostolic Penitentiary - chuyên giải quyết các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng – chẳng hạn như xúc phạm Thánh Thể – mà việc tha tội thuộc về Tòa Thánh. Là một phần trong vai trò này, Tòa Ân Giải Tối Cao có thể xóa bỏ các hình phạt thiêng liêng liên quan đến những tội trọng đó, chẳng hạn như vạ tuyệt thông. Tòa Ân Giải Tối Cao cũng chuyên giải quyết việc ban và sử dụng các ơn xá, chẳng hạn như những Ơn Toàn Xá được ban cho các tín hữu trong Năm Thánh.
Tối Cao Pháp Viện, Tòa Thượng Thẩm Rota và Tòa Ân Giải Tối Cao được gọi là các Cơ quan Tư pháp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Bộ Giáo lý Đức tin cũng có một tòa án Tối Cao riêng, xét xử các "tội trọng phạm đến đạo đức và các liên quan đến việc cử hành các bí tích", bao gồm cả lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên.
Thứ hai: Tối Cao Pháp Viện xem xét các quyết định cấp thấp hơn — bao gồm cả việc đóng cửa các giáo xứ.
Vai trò trọng tâm của Tối Cao Pháp Viện là giám sát việc thực thi công lý trong toàn Giáo hội, bao gồm việc xem xét lại các quyết định do các tòa án cấp dưới hoặc các giám mục đưa ra.
Tối Cao Pháp Viện có thể giám sát hàng trăm vụ việc trong một năm. Ví dụ, theo thông tin do Vatican công bố, năm 2024, văn phòng này đã giải quyết 763 vụ việc.
Một chức năng của Tòa Thánh mà các tín hữu Công Giáo bình thường có thể đã biết đến là việc kháng cáo để xem xét lại một hành động quản trị do giám mục giáo phận thực hiện, chẳng hạn như quyết định đóng cửa hoặc sáp nhập một giáo xứ. Một cá nhân hoặc nhóm có tư cách pháp lý theo giáo luật có thể kháng cáo hành động của giám mục về việc đóng cửa giáo xứ của họ bằng cách trước tiên kháng cáo lên bộ phận liên quan của Vatican, trong trường hợp này là Bộ Giáo sĩ; sau khi có quyết định của bộ này, vụ việc sau đó có thể được một trong hai bên kháng cáo lên Tòa Thánh.
Phần lớn công việc của Tối Cao Pháp Viện mang tính thủ tục, chẳng hạn như xem xét các yêu cầu miễn trừ điều kiện tất cả nhân viên tòa án phải có bằng giáo luật.
Tòa án này cũng giải quyết những tình huống nhạy cảm hơn, mặc dù chi tiết của hầu hết các vụ việc như vậy không được công khai. Bao gồm cả việc xem xét các quy trình dẫn đến việc giải thể các nhóm và hiệp hội trong Giáo hội, cũng như các vụ việc liên quan đến việc cách chức các linh mục quản xứ.
Tối Cao Pháp Viện cũng có thể xem xét và bác bỏ các quyết định của Tòa Thượng Thẩm Rota, mặc dù trong những trường hợp này, nó hoạt động như một tòa án phúc thẩm, nghĩa là nó chỉ xem xét các vấn đề thủ tục, chứ không phải giá trị nội tại của từng phán quyết liên quan đến các vụ án. Do trọng tâm hoạt động của Tòa Thượng Thẩm Rota, những vụ án này thường liên quan đến việc tiêu hôn.
Tối Cao Pháp Viện cũng là tòa án phúc thẩm tối cao của Thành quốc Vatican, giải quyết các tranh chấp liên quan đến quản trị dân sự của nhà nước.
Ngoài các vấn đề liên quan đến Đức Giáo Hoàng hoặc các thể chế thuộc Giáo triều khác, Tòa Thánh còn giải quyết các tranh chấp hành chính khác, bao gồm các xung đột về thẩm quyền giữa các cơ quan của Vatican và giữa các cơ quan này với Phủ Quốc vụ khanh.
Thứ ba: Những vị người Mỹ đã từng được bổ nhiệm tại Tối Cao Pháp Viện trước đây.
Đức Tổng Giám Mục Cordileone và Đức Giám Mục Lohse không phải là những vị giáo sĩ người Mỹ đầu tiên phục vụ trong Tối Cao Pháp Viện. Cựu Tổng Giám Mục của St. Louis, Hồng Y Raymond Burke, lần đầu tiên được Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 bổ nhiệm làm thành viên vào năm 2006, trước khi được thăng chức lên làm chánh án Tối Cao Pháp Viện vào năm 2008. Năm 2014, Đức Thánh Cha Phanxicô đã cách chức ngài khỏi tòa án khi bổ nhiệm ngài làm linh hướng cho Dòng Hiệp sĩ Malta, nhưng sau đó lại bổ nhiệm lại vị Hồng Y người Mỹ này làm thành viên thường trực vào năm 2017. Tư cách thành viên của Hồng Y Burke được gia hạn vào năm 2022, và nhiệm kỳ hiện tại của ngài kéo dài đến năm 2027.
Hồng Y James Harvey, một người Mỹ khác và là Giám quản của đền thờ Thánh Phaolô Ngoại thành ở Rôma, sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò hiện tại trong Tối Cao Pháp Viện cho đến khi ngài tròn 80 tuổi, khoảng bốn năm nữa.
Hai vị giám mục người Mỹ từng là thành viên của Tối Cao Pháp Viện đã kết thúc nhiệm kỳ của mình trong năm nay. Hồng Y Joseph Tobin của Newark, New Jersey, đã phục vụ trong Tối Cao Pháp Viện này từ khi được Đức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm vào năm 2021, và nay đã hoàn thành nhiệm kỳ 5 năm của mình. Giám mục Mark Leonard Bartchak của Altoona-Johnstown, Pennsylvania, cũng đã kết thúc nhiệm kỳ của mình. Đức Giáo Hoàng Lêô không gia hạn nhiệm kỳ cho cả hai người.
Các thành viên của Tối Cao Pháp Viện được Đức Giáo Hoàng lựa chọn dựa trên chuyên môn về luật giáo hội và do đó có thể bao gồm nhiều khuynh hướng tư tưởng khác nhau. Ví dụ, Hồng Y Burke thường được coi là một trong những tiếng nói truyền thống hơn trong Giáo hội. Ngài đã phục vụ cùng với các giám mục nổi tiếng là cấp tiến, chẳng hạn như Hồng Y Tobin và Hồng Y Mario Grech, tổng thư ký của Thượng hội đồng Giám mục.
Mặc dù đảm nhận các vai trò mới tại Vatican, Đức Tổng Giám Mục Cordileone và Đức Giám Mục Lohse sẽ không chuyển đến Rôma. Thay vào đó, các thành viên mới của Hội đồng Giám mục sẽ tiếp tục giữ chức vụ nhà lãnh đạo giáo phận của mình. Các ngài sẽ đến Rôma "thường xuyên nhất có thể", Đức Tổng Giám Mục Cordileone nói với Raymond Arroyo trong một cuộc phỏng vấn gần đây, có lẽ "ba hoặc bốn lần một năm".
Các thành viên của Tối Cao Pháp Viện hiện đang ở Rôma sẽ gặp gỡ thường xuyên hơn. Tất cả các thành viên sẽ họp ít nhất một lần một năm cho các phiên họp toàn thể của Giáo triều.
What Is the Apostolic Signatura? Archbishop Cordileone’s New Vatican Position Explained
https://www.ncregister.com/commentaries/mckeown-what-is-apostolic-signatura