Tiến sĩ George Weigel là thành viên cao cấp của Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công cộng Washington, và là người viết tiểu sử Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Ông vừa có bài viết nhan đề "AI and Evangelization", nghĩa là "Trí tuệ nhân tạo và công cuộc truyền giáo".

Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.



Trong một buổi podcast về thông điệp Magnifica Humanitas liên quan đến đoạn 22 của Hiến Chế Mục Vụ Gaudium et Spes hay Vui Mừng Và Hy Vọng [trong đó khẳng định rằng "Sự thật là chỉ trong mầu nhiệm Ngôi Lời nhập thể, mầu nhiệm về con người mới được soi sáng"] hồi tháng Sáu vừa qua, tôi đã nói với người bạn của mình [và cộng tác viên thường xuyên của Register] Larry Chapp, có lẽ hơi bông đùa hơn mức cần thiết, rằng những người dẫn đầu cuộc cách mạng AI "không biết sự khác biệt giữa siêu hình học và Metamucil." Nghĩa là, họ dường như không nhận thức được sự thật rằng có những chân lý sâu sắc được khắc ghi trong thân phận con người: đó là những chân lý mà chúng ta có thể biết được bằng lý trí (và, như người Kitô hữu sẽ khẳng định, bằng mặc khải); những chân lý hé lộ con đường dẫn đến sự phát triển cá nhân và tình đoàn kết xã hội.

Trong bài bình luận đăng trên tờ Wall Street Journal ngày 3 tháng 10, Peggy Noonan đã đưa ra một quan điểm tương tự, đầy sắc sảo:

Thung lũng Silicon đã kỳ lạ ít nhất hai thế hệ nay rồi. Niềm tin vào những ý tưởng kỳ quặc hoặc giống như giáo phái (chủ nghĩa vị tha hiệu quả, chủ nghĩa vị lợi) phổ biến như việc sử dụng chất gây ảo giác, các chế độ chăm sóc sức khỏe kỳ lạ, chủ nghĩa tư bản cực đoan, và một kiểu lạc quan công khai mang tính cá nhân cao, đi kèm với nó là một thế giới của những nơi trú ẩn an toàn, mặt nạ phòng độc, đội bay tư nhân, đội quân an ninh vũ trang. Còn về niềm tin tôn giáo, nhiều người trong số họ khiến tôi nhớ đến… nhà đầu tư ban đầu của Anthropic, Sam Bankman-Fried, người đã nói với tác giả Michael Lewis, trong cuốn sách Going Infinite của ông, rằng trong thời thơ ấu xa lạ ở vùng Vịnh San Francisco, "Chúa giống như một thứ trên TV. Chúa được nhắc đến nhưng tôi không nghĩ rằng ai đó thực sự tin vào Chúa." Ông Lewis: "Điều đó nói lên điều gì đó không chỉ về Sam mà còn về quá trình nuôi dạy của anh ta, rằng anh ta có thể sống gần mười năm ở Hoa Kỳ mà không nhận ra rằng những người khác tin vào Chúa."

Điều này đương nhiên gợi nhớ đến câu nói sáo rỗng cũ kỹ — thường được gán cho nhà văn bậc thầy G.K. Chesterton, dù không chính xác nhưng cũng dễ hiểu — rằng khi con người ngừng tin vào Chúa, họ không tin vào hư vô, mà tin vào bất cứ điều gì. Giống như quan niệm rằng trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI có "ý thức" và nên được đối xử như một chủ thể đạo đức có quyền. Hoặc hãy xem xét trải nghiệm "Bừng tỉnh" của Giám đốc OpenAI, Sam Altman: "Khi tôi nhận ra trí thông minh có thể được mô phỏng, tôi đã từ bỏ ý niệm về tính độc nhất vô nhị của con người, và điều đó không gây tổn thương như tôi nghĩ."

Và điều đó dẫn đến đâu? Đến một thế giới mới đầy táo bạo, nơi mà, như ông Altman đã gợi ý, "Chúng ta sẽ là loài đầu tiên thiết kế ra con cháu của chính mình," khi các "tác nhân" AI hợp nhất với con người để tạo ra… cái gì? Nhân loại Prometheus? Hay hậu nhân loại Prometheus? Hay người máy?

Tháng 7 vừa qua, tôi đã có một cuộc trò chuyện sâu rộng với Hồng Y Grzegorz Ryś, Đức Tổng Giám Mục Krakow, trong đó có một phần tập trung vào thông điệp của Đức Giáo Hoàng Lêô. Cả vị Hồng Y và tôi đều biết ơn sự nhấn mạnh của Đức Thánh Cha rằng các vấn đề then chốt do trí tuệ nhân tạo đặt ra xoay quanh câu hỏi: Chúng ta là ai với tư cách là con người?

Quan điểm duy vật cũ cho rằng chúng ta chỉ là bụi sao đông đặc, sản phẩm phụ may mắn nhưng ngẫu nhiên của 15 tỷ năm tác động của các lực sinh hóa vũ trụ ngẫu nhiên và quá trình chọn lọc tự nhiên phi cá nhân. Những người theo chủ nghĩa duy vật mới đi đầu trong cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo hiện nay cho rằng chúng ta là những thuật toán biết đi, (như trong cái tương lai mà ông Altman mong muốn) có thể giải quyết dữ liệu hiệu quả hơn. Và quan niệm sai lầm nghiêm trọng đó dẫn chúng ta đến điều mà tôi và vị Hồng Y đã đồng ý là giáo lý quan trọng của thông điệp Magnifica Humanitas về trí tuệ nhân tạo:

Chúng ta phải tránh quan niệm sai lầm khi đánh đồng loại ‘trí thông minh’ này với trí thông minh của con người. Những hệ thống này chỉ đơn thuần bắt chước một số chức năng của trí thông minh con người. Khi làm như vậy, chúng thường vượt trội hơn trí thông minh con người về tốc độ và khả năng tính toán, mang lại lợi ích hữu hình trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, sức mạnh này vẫn hoàn toàn gắn liền với việc giải quyết dữ liệu. Cái gọi là trí tuệ nhân tạo không trải qua kinh nghiệm, không có cơ thể, không cảm nhận được niềm vui hay nỗi đau, không trưởng thành thông qua các mối quan hệ và không biết từ bên trong ý nghĩa của tình yêu, công việc, tình bạn hay trách nhiệm. Chúng cũng không có lương tâm đạo đức, vì chúng không phán xét thiện ác, không nắm bắt được ý nghĩa cuối cùng của các tình huống, hoặc chịu trách nhiệm về hậu quả. Chúng có thể bắt chước ngôn ngữ, hành vi và kỹ năng phân tích, hoặc thậm chí mô phỏng sự đồng cảm và hiểu biết, nhưng chúng không hiểu những gì chúng tạo ra, vì chúng thiếu góc nhìn tình cảm, quan hệ và tâm linh mà con người phát triển trí tuệ [99].

Các giám mục Hoa Kỳ đã thành lập một nhóm đặc trách để giải quyết các tác động của trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI đối với tự do tôn giáo, các thể chế dân chủ, an toàn trực tuyến của trẻ em và các nhóm dân số dễ bị tổn thương (bao gồm cả người lao động). Đây là những mối lo ngại chính đáng. Tuy nhiên, cho phép tôi đề xuất rằng nhiệm vụ chính và cấp bách nhất của Giáo hội trong việc đối phó với AI là truyền bá Phúc Âm: làm mọi điều có thể để thuyết phục những người đang phát triển AI với tốc độ chóng mặt rằng chúng ta là những tạo vật của Đấng Tạo Hóa, chứ không phải là những thuật toán hai chân với khả năng giải quyết dữ liệu cần được tối đa hóa.

Câu trả lời của Giáo hội đối với những khả năng và mối nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo nằm ở câu chuyện Kinh Thánh về nhân loại, nguồn gốc, bản chất và vận mệnh của nó. Đó là điều mà Giáo hội biết. Và đó là điều chúng ta phải loan báo.

Source:National Catholic Register