Công Nghị Hồng Y “đặc biệt” bắt đầu từ hôm nay có ý nghĩa gì?
(Ateleia - Shutterstock I Marco Lacobucci Epp)
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV sẽ chủ trì cuộc họp kín này, một cuộc họp tham vấn mà tất cả các Hồng Y đều được mời tham dự, theo một sự điều chỉnh so với phong cách hành động của Đức Giáo Hoàng Phanxicô.
“Thúc đẩy sự phân định chung” để cố vấn cho Đức Giáo Hoàng Lêô XIV “trong việc thực thi trách nhiệm cao cả và đầy thách thức của ngài”, cũng như “tăng cường sự hiệp thông giữa Giám mục Roma và các Hồng Y”: những mục tiêu này của công nghị Hồng Y vào các ngày 7-8 tháng 1, một cuộc họp của các Hồng Y, có vẻ tương đối mơ hồ, nhưng thông điệp thận trọng và tối giản này từ Vatican có thể ẩn chứa một cách thức mới để thực thi chức vụ giáo hoàng.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV là một nhà luật học Giáo hội, và do đó là một chuyên gia về luật Giáo hội. Ngài dự định sử dụng các công cụ trong tay để thúc đẩy sự hiệp nhất giữa các tín hữu Công Giáo. Việc triệu tập các Hồng Y lại với nhau do đó là một cách để toàn thể Giáo hội tham gia vào công việc của ngài.
Bộ Giáo luật quy định rằng “các Hồng Y đặc biệt hỗ trợ vị mục tử tối cao của Giáo hội thông qua hoạt động tập thể trong các công nghị mà họ được triệu tập theo lệnh của Đức Giáo Hoàng La Mã chủ tọa.”
Các công nghị này có thể là “thường kỳ” hoặc “bất thường”.
Các loại công nghị khác nhau: Công nghị thường kỳ, mang tính công khai, có hai hình thức. Một số chỉ triệu tập các Hồng Y hiện diện tại Rome để quyết định về một số vấn đề thường xuyên như phong thánh – mặc dù chúng cũng có thể là nơi đưa ra những thông báo bất ngờ. Chính trong bối cảnh này mà Đức Benedict XVI đã tuyên bố từ chức vào ngày 11 tháng 2 năm 2013.
Hình thức khác của công nghị thường kỳ công khai là công nghị liên quan đến việc phong chức Hồng Y mới.
Về phần mình, công nghị bất thường được triệu tập “khi những nhu cầu đặc biệt của Giáo hội hoặc việc xử lý các vấn đề nghiêm trọng đòi hỏi điều đó”. Trừ khi có những trở ngại lớn, đặc biệt là liên quan đến sức khỏe, tất cả các Hồng Y trên thế giới đều được triệu tập. Hiện tại, số lượng Hồng Y là 245. Lần đầu tiên, đa số thành viên của Hồng Y đoàn là các Hồng Y không có quyền bỏ phiếu: với sinh nhật lần thứ 80 của Hồng Y Zenari vào thứ Hai, hiện chỉ còn 122 vị có quyền bỏ phiếu trong trường hợp diễn ra Mật nghị Hồng Y.
Các chủ đề cụ thể của công nghị tuần này chưa được tiết lộ, nhưng một số phương tiện truyền thông Ý đã đề cập đến khả năng các Hồng Y sẽ thảo luận về phụng vụ, quản trị Giáo hội và tính đồng nghị.
Tiến trình Công nghị được Đức Giáo Hoàng Phanxicô khởi xướng vào năm 2021 dự kiến sẽ tiếp tục ít nhất cho đến khi Công Đồng dự kiến diễn ra tại Rome vào mùa thu năm 2028. Thông qua chủ đề này, việc tiếp nhận Công đồng Vatican II cũng vẫn đang được xem xét, đúng 60 năm sau khi kết thúc.
“Sự tự do bị ràng buộc” của Đức Giáo Hoàng đối với các Hồng Y
Đức Patrick Valdrini, luật gia Giáo hội và cựu Viện trưởng Học viện Công Giáo Paris, giải thích rằng các Hồng Y từng tạo thành một loại “Thượng viện của Giáo hoàng La Mã”, ràng buộc Giáo hoàng trong các quyết định của ngài. Ngày nay, điều này không còn hoàn toàn đúng nữa. Truyền thống pháp lý của Giáo hội đã phát triển theo hướng “tự do có ràng buộc”: Giáo hoàng “không thể hành động mà không tính đến các thành viên của Hồng Y đoàn”, nhưng về cơ bản ngài vẫn tự do trong giáo huấn của mình.
Cuộc họp tuần này, sẽ được tổ chức kín ngoại trừ Thánh lễ cử hành vào thứ Năm, do đó về cơ bản nó sẽ mang tính chất tham vấn.
Đức Giáo Hoàng Lêô đã thể hiện ý định muốn các Hồng Y tham gia chặt chẽ hơn vào giáo huấn của mình khi ngài gặp gỡ họ vào ngày 10 tháng 5, chỉ hai ngày sau khi được bầu chọn. Ngài không chỉ bằng lòng với bài phát biểu cảm ơn trang trọng truyền thống mà còn mở ra không gian cho cuộc thảo luận tự do, giống như một công nghị nhỏ ngẫu hứng.
Về phần mình, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã bắt đầu quá trình này với Hội đồng Hồng Y của ngài. Mặc dù hiếm khi triệu tập toàn thể Hồng Y đoàn, ngoại trừ năm 2022 để phê chuẩn Hiến pháp Tông đồ mới về Giáo triều La Mã – và chương trình nghị sự của công nghị đó không cho phép bất kỳ sự trao đổi quan điểm thực sự nào – ngài vẫn định kỳ gặp gỡ hội đồng Hồng Y của mình.
Giải tán Hội đồng Hồng Y của Đức Phanxicô
Việc khôi phục công nghị đặc biệt cũng có thể khiến “Hội đồng Hồng Y” do Đức Giáo Hoàng Phanxicô thành lập vào đầu triều đại của ngài được giải tán trên thực tế, hay đã được biến mất.
Việc giải tán nhóm này chưa bao giờ được chính thức hóa, nhưng thực tế đơn giản là Đức Giáo Hoàng Lêô XIV không đề cập đến nó cũng như không triệu tập nó cho thấy rằng cơ quan này không còn hiệu lực. Đức cha Valdrini cho hay rằng trong truyền thống luật Giáo hội, “luật có thể hết hiệu quả khi nó không còn lý do để tồn tại, điều này khác với luật dân sự.”
Một sự thay đổi về phương pháp được coi là cần thiết bởi một số Hồng Y — bao gồm cả một số người được Đức Phanxicô bổ nhiệm — những người than phiền về việc thiếu tham vấn, nhưng điều này không có nghĩa là “phá bỏ” di sản của vị giáo hoàng người Argentina. Dù điều gì xảy ra sau các cuộc tranh luận trong tuần này, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV chắc chắn sẽ sử dụng “phương pháp diễn giải liên tục”, để dùng một cụm từ mà Đức Benedict XVI rất thích.
(Ateleia - Shutterstock I Marco Lacobucci Epp)
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV sẽ chủ trì cuộc họp kín này, một cuộc họp tham vấn mà tất cả các Hồng Y đều được mời tham dự, theo một sự điều chỉnh so với phong cách hành động của Đức Giáo Hoàng Phanxicô.
“Thúc đẩy sự phân định chung” để cố vấn cho Đức Giáo Hoàng Lêô XIV “trong việc thực thi trách nhiệm cao cả và đầy thách thức của ngài”, cũng như “tăng cường sự hiệp thông giữa Giám mục Roma và các Hồng Y”: những mục tiêu này của công nghị Hồng Y vào các ngày 7-8 tháng 1, một cuộc họp của các Hồng Y, có vẻ tương đối mơ hồ, nhưng thông điệp thận trọng và tối giản này từ Vatican có thể ẩn chứa một cách thức mới để thực thi chức vụ giáo hoàng.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV là một nhà luật học Giáo hội, và do đó là một chuyên gia về luật Giáo hội. Ngài dự định sử dụng các công cụ trong tay để thúc đẩy sự hiệp nhất giữa các tín hữu Công Giáo. Việc triệu tập các Hồng Y lại với nhau do đó là một cách để toàn thể Giáo hội tham gia vào công việc của ngài.
Bộ Giáo luật quy định rằng “các Hồng Y đặc biệt hỗ trợ vị mục tử tối cao của Giáo hội thông qua hoạt động tập thể trong các công nghị mà họ được triệu tập theo lệnh của Đức Giáo Hoàng La Mã chủ tọa.”
Các công nghị này có thể là “thường kỳ” hoặc “bất thường”.
Các loại công nghị khác nhau: Công nghị thường kỳ, mang tính công khai, có hai hình thức. Một số chỉ triệu tập các Hồng Y hiện diện tại Rome để quyết định về một số vấn đề thường xuyên như phong thánh – mặc dù chúng cũng có thể là nơi đưa ra những thông báo bất ngờ. Chính trong bối cảnh này mà Đức Benedict XVI đã tuyên bố từ chức vào ngày 11 tháng 2 năm 2013.
Hình thức khác của công nghị thường kỳ công khai là công nghị liên quan đến việc phong chức Hồng Y mới.
Về phần mình, công nghị bất thường được triệu tập “khi những nhu cầu đặc biệt của Giáo hội hoặc việc xử lý các vấn đề nghiêm trọng đòi hỏi điều đó”. Trừ khi có những trở ngại lớn, đặc biệt là liên quan đến sức khỏe, tất cả các Hồng Y trên thế giới đều được triệu tập. Hiện tại, số lượng Hồng Y là 245. Lần đầu tiên, đa số thành viên của Hồng Y đoàn là các Hồng Y không có quyền bỏ phiếu: với sinh nhật lần thứ 80 của Hồng Y Zenari vào thứ Hai, hiện chỉ còn 122 vị có quyền bỏ phiếu trong trường hợp diễn ra Mật nghị Hồng Y.
Các chủ đề cụ thể của công nghị tuần này chưa được tiết lộ, nhưng một số phương tiện truyền thông Ý đã đề cập đến khả năng các Hồng Y sẽ thảo luận về phụng vụ, quản trị Giáo hội và tính đồng nghị.
Tiến trình Công nghị được Đức Giáo Hoàng Phanxicô khởi xướng vào năm 2021 dự kiến sẽ tiếp tục ít nhất cho đến khi Công Đồng dự kiến diễn ra tại Rome vào mùa thu năm 2028. Thông qua chủ đề này, việc tiếp nhận Công đồng Vatican II cũng vẫn đang được xem xét, đúng 60 năm sau khi kết thúc.
“Sự tự do bị ràng buộc” của Đức Giáo Hoàng đối với các Hồng Y
Đức Patrick Valdrini, luật gia Giáo hội và cựu Viện trưởng Học viện Công Giáo Paris, giải thích rằng các Hồng Y từng tạo thành một loại “Thượng viện của Giáo hoàng La Mã”, ràng buộc Giáo hoàng trong các quyết định của ngài. Ngày nay, điều này không còn hoàn toàn đúng nữa. Truyền thống pháp lý của Giáo hội đã phát triển theo hướng “tự do có ràng buộc”: Giáo hoàng “không thể hành động mà không tính đến các thành viên của Hồng Y đoàn”, nhưng về cơ bản ngài vẫn tự do trong giáo huấn của mình.
Cuộc họp tuần này, sẽ được tổ chức kín ngoại trừ Thánh lễ cử hành vào thứ Năm, do đó về cơ bản nó sẽ mang tính chất tham vấn.
Đức Giáo Hoàng Lêô đã thể hiện ý định muốn các Hồng Y tham gia chặt chẽ hơn vào giáo huấn của mình khi ngài gặp gỡ họ vào ngày 10 tháng 5, chỉ hai ngày sau khi được bầu chọn. Ngài không chỉ bằng lòng với bài phát biểu cảm ơn trang trọng truyền thống mà còn mở ra không gian cho cuộc thảo luận tự do, giống như một công nghị nhỏ ngẫu hứng.
Về phần mình, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã bắt đầu quá trình này với Hội đồng Hồng Y của ngài. Mặc dù hiếm khi triệu tập toàn thể Hồng Y đoàn, ngoại trừ năm 2022 để phê chuẩn Hiến pháp Tông đồ mới về Giáo triều La Mã – và chương trình nghị sự của công nghị đó không cho phép bất kỳ sự trao đổi quan điểm thực sự nào – ngài vẫn định kỳ gặp gỡ hội đồng Hồng Y của mình.
Giải tán Hội đồng Hồng Y của Đức Phanxicô
Việc khôi phục công nghị đặc biệt cũng có thể khiến “Hội đồng Hồng Y” do Đức Giáo Hoàng Phanxicô thành lập vào đầu triều đại của ngài được giải tán trên thực tế, hay đã được biến mất.
Việc giải tán nhóm này chưa bao giờ được chính thức hóa, nhưng thực tế đơn giản là Đức Giáo Hoàng Lêô XIV không đề cập đến nó cũng như không triệu tập nó cho thấy rằng cơ quan này không còn hiệu lực. Đức cha Valdrini cho hay rằng trong truyền thống luật Giáo hội, “luật có thể hết hiệu quả khi nó không còn lý do để tồn tại, điều này khác với luật dân sự.”
Một sự thay đổi về phương pháp được coi là cần thiết bởi một số Hồng Y — bao gồm cả một số người được Đức Phanxicô bổ nhiệm — những người than phiền về việc thiếu tham vấn, nhưng điều này không có nghĩa là “phá bỏ” di sản của vị giáo hoàng người Argentina. Dù điều gì xảy ra sau các cuộc tranh luận trong tuần này, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV chắc chắn sẽ sử dụng “phương pháp diễn giải liên tục”, để dùng một cụm từ mà Đức Benedict XVI rất thích.