Tin Associated Press: Đức Giáo Hoàng trong chặng cuối chuyến thăm quê hương thứ hai, gặp gỡ các tín hữu trên dãy Andes và sâu trong rừng Amazon


Vatican Media


Các ký giả Mauricio Savarese, Nicole Winfield và Astrid Suarez của hãng tin Associated Press, ngày 15 tháng 11 năm 2026, tường trình từ CUSCO, Peru: Tình cảnh của các dân tộc bản địa và vấn đề bảo vệ rừng Amazon trở thành tâm điểm vào Chúa nhật, khi Đức Giáo Hoàng Leo XIV thăm các cộng đồng trên dãy Andes và sâu trong rừng nhiệt đới.

Trong ngày áp chót của chuyến thăm quê hương thứ hai, Đức Giáo Hoàng Leo dự kiến sẽ tiếp nối thông điệp của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, nhấn mạnh giáo huấn Công Giáo về mối liên hệ giữa việc chăm sóc những người dễ bị tổn thương nhất với việc bảo vệ công trình sáng tạo của Thiên Chúa.

Trước tiên, ngài sẽ đến Cusco, cố đô của đế chế Inca, sau đó bay tới thành phố Pucallpa ở vùng Amazon — nơi các vấn đề như khai thác mỏ bất hợp pháp, nạn phá rừng và những mối đe dọa đối với các cộng đồng bản địa sẽ là những mối quan tâm hàng đầu.

Đức Hồng Y người Peru Pedro Barreto, chủ tịch hội đồng giám mục vùng Amazon, chia sẻ với hãng tin Associated Press: “Giáo hội tại Peru nhận thấy sự tiếp nối trong cam kết của ngài nhằm đồng hành cùng các dân tộc bản địa trong việc bảo vệ sự sống và gìn giữ vùng đất của họ — nơi đang ngày càng bị đe dọa bởi nạn phá rừng và khai thác mỏ bất hợp pháp”.

Đức Hồng Y Barreto cho biết thêm, Đức Giáo Hoàng Leo đang “tiếp nối con đường đã được vạch ra” bởi Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và nhân quyền. Ngài cũng sẽ lắng nghe về tình trạng bạo lực đang ảnh hưởng đến trẻ em và thanh thiếu niên tại đây.

Từ dãy Andes đến rừng Amazon

Chuyến thăm Cusco, nơi nằm ở độ cao 3,400 mét so với mực nước biển, sẽ là một thử thách đối với sức khỏe của Đức Giáo Hoàng, người hiện đang trong quá trình hồi phục sau ca phẫu thuật ung thư phổi. Lịch trình của ngài bắt đầu tại pháo đài lịch sử Sacsayhuamán, nơi ngài sẽ chia sẻ về lòng sùng đạo tại địa phương. Tại quảng trường Plaza de Armas, ngài sẽ trao tặng một tấm khăn choàng từ Tòa Thánh dành cho tượng Chúa của những trận động đất (Lord of the Earthquakes) – một biểu tượng tôn kính tại quốc gia thường xuyên hứng chịu các hoạt động địa chấn này. Sau đó, ngài sẽ gửi thông điệp đến những người bệnh trước khi khởi hành đi Pucallpa.

Tại thành phố nằm trong rừng mưa nhiệt đới với 434,000 dân này, Đức Leo dự kiến sẽ củng cố những giáo huấn của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô về việc bảo vệ môi trường và các cộng đồng bản địa – những đối tượng đang bị đe dọa bởi hoạt động khai thác mỏ bất hợp pháp cùng các hình thức bóc lột khác.

Linh mục Luca Zanta, một trong những người tổ chức chuyến thăm, cho biết Đức Leo sẽ “chủ yếu lắng nghe các dân tộc bản địa vùng Amazon, bao gồm các cộng đồng Shipibo, Asháninka và Kukama” đang tập trung bên hồ Yarinacocha.

Linh mục Zanta chia sẻ rằng Đức Leo sẽ chủ trì nghi thức trồng một cây shihuahuaco – một loài cây bản địa trong rừng rậm có thể sống hơn 1,000 năm và đạt chiều cao hàng chục mét.

“Đó là biểu tượng cho cách chúng ta mong muốn ‘ngôi nhà chung’ của mình trở thành. Chúng ta muốn Giáo Hội Công Giáo trường tồn, bảo vệ những ai cần được che chở, đồng thời để các giá trị và vẻ đẹp của Giáo hội được các thế hệ mai sau ngưỡng mộ,” linh mục Zanta phát biểu trên đài phát thanh địa phương hôm thứ Bảy.

Các cộng đồng bản địa đối diện với những mối đe dọa ngày càng lớn

Linh mục Peter Hughes, một vị linh mục người Ireland 84 tuổi đã sống tại Peru hơn sáu thập niên, cho biết chuyến thăm này phản ánh sự quan tâm của Giáo hội đối với người nghèo.

“Trong bối cảnh Mỹ Latinh, các dân tộc bản địa – hay những gì còn sót lại của họ – chính là nhóm cộng đồng tiêu biểu nhất cho những người thực sự nghèo khổ,” cha nói. “Đó là lý do tại sao những nhà lãnh đạo như Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô và Đức Giáo Hoàng Leo lại truyền tải thông điệp Tin Mừng bằng ngôn ngữ rất đỗi nhân bản, đặt ưu tiên hàng đầu vào công lý và hòa bình. Theo quan niệm Ki-tô giáo về công lý, những người quan trọng nhất chính là người nghèo, những người bị gạt ra bên lề xã hội và những người không có tiếng nói.”

Hoạt động khai thác vàng bất hợp pháp đã trở thành một ngành kinh doanh ngày càng sinh lời tại vùng Amazon, gây tàn phá rừng và ô nhiễm các dòng sông. Những người khai thác sử dụng các thiết bị hút bùn tự chế cùng thủy ngân – một kim loại độc hại – để tách vàng. “Bối cảnh chiến tranh và xung đột trên toàn cầu đã góp phần đẩy giá vàng lên mức cao kỷ lục. Hệ quả trực tiếp là vàng — vốn có mặt tại tất cả các con sông ở vùng Amazon — có thể được khai thác bằng cách sử dụng thủy ngân, đặc biệt là khi hoạt động này được thực hiện ở quy mô lớn,” Raphael Hoetmer, giám đốc chương trình Tây Amazon tại tổ chức Amazon Watch, cho biết.

“Điều này gây ra tình trạng ô nhiễm, các vấn đề về sức khỏe và sự suy thoái môi trường,” ông nói.

Hôm thứ Bảy, cảnh sát thông báo đã thực hiện ba chiến dịch chống khai thác mỏ bất hợp pháp tại Madre de Dios, một trong những khu vực có đa dạng sinh học cao nhất cả nước. Họ cho biết đã phá hủy các thiết bị khai thác, bao gồm bè và động cơ, với tổng trị giá 4,1 triệu đô-la Mỹ.

Hoạt động khai thác mỏ bất hợp pháp còn thúc đẩy nạn phá rừng và xâm phạm các vùng lãnh thổ của người bản địa, đe dọa những vùng đất tổ tiên, đồng thời đẩy các cộng đồng này vào nguy cơ đối diện với bạo lực và tội phạm có tổ chức.

Các nhóm dân tộc sống biệt lập là đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương.

Dự kiến, Đức Giáo Hoàng cũng sẽ đề cập đến vấn đề bạo lực tình dục đối với phụ nữ và trẻ em gái. Theo ĐHY Barreto, nhiều khả năng Đức Giáo Hoàng sẽ đặc biệt chú ý đến một vụ việc gần đây tại tỉnh Condorcanqui, thuộc vùng Amazon phía bắc, nơi các giáo viên đã lạm dụng tình dục các bé gái người bản địa thuộc hai dân tộc Awajún và Wampis.

Tại Peru, mối lo ngại đặc biệt đang dấy lên đối với các nhóm người bản địa sống biệt lập, trong đó có tộc người Mashco Piro tại các khu rừng ở vùng Madre de Dios, phía đông nam đất nước.

Những hình ảnh do tổ chức Survival International công bố vào năm 2024 cho thấy hàng chục người thuộc tộc Mashco Piro xuất hiện gần các khu vực được cấp phép khai thác gỗ. Các cuộc đụng độ giữa người bản địa và những người khai thác gỗ trong năm đó đã khiến ít nhất hai người khai thác gỗ thiệt mạng.

Những lo ngại tương tự cũng dành cho các cộng đồng người Kakataibo đang sống trong tình trạng biệt lập hoặc mới bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài.

Ông Hoetmer cho biết: “Họ có các khu bảo tồn lẽ ra phải giúp bảo vệ họ. Thế nhưng, chính phủ Peru ngày càng tỏ thái độ không muốn thừa nhận sự tồn tại của những nhóm người này. Hơn nữa, các khu bảo tồn của họ còn bị các băng đảng ma túy xâm nhập; bởi lẽ, đây là những địa điểm lý tưởng cho các hoạt động phi pháp của chúng do không ai có thể tiếp cận được.”